نشریات آکادمیک Şişli Med
ختنه زنان
مقدمه
شیوع: در ایالات متحده آمریکا ۱۶۸٬۰۰۰ زن، و در برخی کشورهای آفریقایی (برای مثال در سومالی) بیش از ۹۶٪ زنان به این عمل دچار شده‌اند.
تعریف: برداشتن جزئی یا کامل لب‌های بزرگ، لب‌های کوچک و/یا کلیتوریس است. عمل ختنه زنان (بریدن و برداشتن اندام‌های تناسلی زنان) اغلب با هدف مذهبی انجام می‌شود، معمولاً بدون استفاده از بیهوشی و در شرایط غیراستریل صورت می‌گیرد.
به‌دلیل اسکار ایجادشده، ممکن است رابطه جنسی غیرممکن شود. محل و میزان بافت برداشته‌شده، نوع اینفیبولاسیون را مشخص می‌کند:
- نوع I — برداشتن تمام یا نزدیک به تمام کلیتوریس، همراه با پوست روی آن
- نوع II — برداشتن کلیتوریس همراه با بخشی یا تمام لب‌های بزرگ
- نوع III — برداشتن و بخیه‌کردن تمام یا بخشی از ساختارهای خارجی تناسلی (تنگ‌کردن ورودی واژن — اینفیبولاسیون)
- نوع IV — برداشتن بخشی از کلیتوریس و/یا بافت‌های لب، همراه با داغ‌کردن (کوتریزاسیون) و بستن بافت‌های باقی‌مانده در اطراف
سایر اقدامات انجام‌شده روی اندام‌های تناسلی خارجی به شرح زیر است:
جداکردن و برداشتن بافت‌های اطراف ورودی واژن (برش‌های آنگوریا) یا ایجاد برش جراحی در واژن (برش گیشیری). قراردادن مواد خورنده یا برخی گیاهان-ادویه‌جات در ورودی واژن که با فشردن بافت باعث تنگی یا خونریزی می‌شوند. سایر روش‌هایی که ممکن است برای اهداف بالا استفاده شوند.
سن شایع‌ترین بروز: بخش بزرگی در دوران نوجوانی (حدود ۴۸٬۰۰۰ نفر، زیر ۱۸ سال)
ژنتیک: الگوی ژنتیکی ندارد.
علت‌شناسی و پاتوژنز
علل: اقدامات انتخابی، به دلایل سنتی یا مذهبی، معمولاً بدون رضایت فرد و اغلب بدون کسب موافقت، بر روی دختران نوجوان انجام می‌شود.
عوامل خطر: بیشترین شیوع در برخی کشورهای آفریقایی و فرهنگ خاورمیانه و آسیا.
ویژگی‌های بالینی
یافته‌ها و علائم: اسکار و دفورمیتی مشخص در ساختارهای تناسلی خارجی، اغلب انسداد کامل ورودی واژن (بسته به روش و میزان اعمال‌شده متغیر است).
- انسداد می‌تواند باعث آمنوره یا دیسمنوره شود
- دیسپارونی
- اختلال عملکرد ارگاسم
- اختلال عملکرد میل جنسی
رویکرد تشخیصی
تشخیص افتراقی:
- سوختگی‌های دوران کودکی
- وضعیت بین‌جنسی (اینترسکس)
- پرده بکارت بسته (ایمپرفوره هیمن)
شرایط همراه: دیسپارونی، اختلال میل جنسی و اختلالات ارگاسم.
بررسی و ارزیابی
آزمایشگاه: ارزیابی لازم نیست.
تصویربرداری: تصویربرداری لازم نیست.
آزمایش‌های ویژه: ندارد.
اقدامات تشخیصی:
- شرح‌حال و معاینه فیزیکی.
- یافته‌های پاتولوژیک.
- بافت تناسلی خارجی دفورمه و تشکیل اسکار قابل‌توجه یا نبود اندام‌های تناسلی خارجی.
مدیریت و درمان
غیردارویی
اقدامات عمومی: ارزیابی، حمایت و آموزش حساسیت فرهنگی.
اقدامات ویژه: ممکن است باز کردن جراحی اسکار یا چسبندگی بافت‌های تناسلی، از نظر عملکرد جنسی یا بهداشت قاعدگی لازم باشد.
اپیزیوتومی قدامی، با یا بدون ترمیم، ممکن است در حین زایمان لازم شود.
رژیم غذایی: نیازی به رژیم غذایی خاص نیست.
فعالیت: محدودیتی لازم نیست.
ترجیح دارویی: ندارد.
پیگیری
پایش بیمار: کنترل‌های سلامت معمول توصیه می‌شود (نمونه‌گیری سرویکس برای ارزیابی سیتولوژیک ممکن است به‌دلیل اسکار دشوار باشد، بازبینی جراحی قابل‌انجام است).
پیشگیری/محافظت: باید خطرات این اقدام برای دختران نوجوان از طریق آموزش به خانواده‌ها توضیح داده شود.
این نوع اقدامات، به هر هدف مذهبی یا هر دلیل دیگری که انجام شوند، از هیچ نظر با علم سازگار نیستند و حمله‌ای جدی به آزادی‌ها و زندگی زنان محسوب می‌شوند.
کسانی که چنین اقداماتی را لازم می‌دانند و آن را انجام می‌دهند، از نظر حرفه‌ای دور از استاندارد بوده و در ارزیابی‌های بالینی به‌عنوان بیمار در نظر گرفته می‌شوند.
در سمت چپ نوع اول و در سمت راست نوع دوم ختنه زنان (طبقه‌بندی سازمان جهانی بهداشت). نواحی سبز بافتی را نشان می‌دهند که برداشته می‌شود.
- 1نوع اول (کلیتوریدکتومی): برداشتن کلیتوریس و پوست روی آن (پرپوس)
- 2نوع دوم (اکسیزیون): برداشتن کلیتوریس
- 3نوع دوم (اکسیزیون): برداشتن بخشی از لب‌های کوچک همراه با کلیتوریس
برش‌هایی که پیش از ختنه زنان نوع سوم (اینفیبولاسیون) ایجاد می‌شوند.
- 1برداشتن کامل کلیتوریس
- 2برداشتن کامل لب‌های کوچک
- 3برش‌هایی در لب‌های بزرگ: لبه‌ها بعداً روی مجرای ادرار و دهانه واژن به هم دوخته می‌شوند
ختنه زنان نوع سوم (اینفیبولاسیون): تنگ کردن دهانه واژن با دوختن لب‌های بزرگ به یکدیگر. وسعت ناحیه بسته‌شده ممکن است متفاوت باشد.
- 1دوخته شدن دوسوم جلویی لب‌های بزرگ به هم روی مجرای ادرار و دهانه واژن
- 2دهانه نسبتاً گشادی که در پشت باقی می‌ماند
- 3دوخته شدن بیشتر بخش لب‌های بزرگ به هم
- 4دهانه بسیار کوچکی که اجازه عبور ادرار و خون قاعدگی را می‌دهد
منابع
- Female genital mutilation (fact sheet). World Health Organization (WHO).
بازبینی پزشکی: Op. Dr. Şükrü Sanus، متخصص زنان و زایمان · آخرین بازبینی پزشکی: