معاینه زنان / آزمایش‌ها
خونریزی هنگام رابطه جنسی
همان خونریزی قاعدگی نیست
قاعدگی در روز موردانتظار چرخه و از داخل رحم می‌آید. خونریزی رابطه پس از تماس رخ می‌دهد و اغلب کم و کوتاه است. اگر هر دو در یک هفته پیش بیایند، ممکن است زن بگوید «پریودم زودتر آمد». تمایز با تقویم و معاینه انجام میشود. اگر خونریزی بین دو قاعدگی بدون رابطه هم رخ می‌دهد، مشکل فقط سطح دهانه رحم نیست؛ داخل رحم، پولیپ، میوم و هورمون‌ها هم وارد بررسی میشوند.
خونریزی پس از رابطه در میان زنان نادر نیست. راهنمای غربالگری استرالیا شیوع نقطه‌ای آن را، که از هشت مطالعه گردآوری شده، تقریباً بین ۷ در هزار تا ۹ درصد می‌نویسد. این دامنه به معنای «طبیعی است و بررسی نمی‌خواهد» نیست. در خونریزی غیرطبیعی پایدار، سرطان دهانه رحم رد میشود.
از کجا می‌آید
| محل | چه چیزی را مطرح میکند |
|---|---|
| دهانه رحم رو به بیرون برگشته و زودخونریز | اکتروپیون؛ در زنان جوان و مصرف‌کنندگان قرص شایع است |
| ترشح، خونریزی آسان | سرویسیت؛ کلامیدیا و سوزاک بررسی میشوند |
| برجستگی قرمز پایه‌دار | پولیپ دهانه رحم یا داخل رحم |
| خشکی، یائسگی، شیردهی | اصطکاک؛ آتروفی |
| بارداری، لکهبینی | تهدید به سقط، حاملگی خارج از رحم، جفت |
| زخم قابل‌دید، بوی بد، تکرار | کولپوسکوپی به تأخیر نمی‌افتد |
| خونریزی بین قاعدگی‌ها بدون رابطه هم | داخل رحم جداگانه بررسی میشود |
اکتروپیون یعنی پوشش داخلی کانال دهانه رحم به سمت بیرون قرار گرفته است. با تماس خون می‌آید. سرطان نیست. سوزاندن برای هر اکتروپیونی تجویز نمیشود؛ اگر عفونت و پاپ اسمیر پاک باشند، میتوان آن را پیگیری کرد. پیش از برداشتن پولیپ، موضوع با «تحریک» بسته نمیشود. پولیپ کوچک ممکن است در معاینه دیده شود؛ اگر پایه آن داخل رحم باشد، سونوگرافی یا هیستروسکوپی مطرح میشود.
ابتدا بارداری رد میشود
اگر تأخیر قاعدگی، لکهبینی و رابطه در یک جمله کنار هم بیایند، تست بارداری انجام میشود. حاملگی خارج از رحم همراه با درد ممکن است با خونریزی رابطه اشتباه گرفته شود. در زن باردار، لکهبینی پس از رابطه با تهدید به سقط، نارسایی دهانه رحم یا محل قرارگیری جفت اشتباه میشود. اگر جفت سرراهی باشد، منع رابطه بدون دیدن سونوگرافی گذاشته نمیشود و بدون دیدن آن هم «بی‌خطر است» گفته نمیشود.
در معاینه چه بررسی میشود
پزشک می‌پرسد که خونریزی یک‌باره بوده یا تکرار شده، آیا قرص یا آی‌یودی دارید، آیا یائسه شده‌اید و آخرین پاپ اسمیر کی بوده است. اسپکولوم نقطه خونریزی را نشان می‌دهد. اگر دهانه رحم ظاهر سالمی داشته باشد، لکهبینی یک‌باره باشد و HPV و پاپ اسمیر به‌روز منفی باشند، در چارچوب RANZCOG ممکن است کولپوسکوپی فوری لازم نباشد. خونریزی مکرر یا ادامه‌دار به ارزیابی زنان و زایمان می‌رود.
تست کلامیدیا در صورت ترشح و دهانه رحمِ زودخونریز گرفته میشود. اگر زمان پاپ اسمیر و HPV رسیده یا نتیجه قدیمی است، خونریزی بهانه به تعویق انداختن آنها نمیشود. برخی آزمایشگاه‌ها نمونه خونی را می‌پذیرند. سونوگرافی در صورت خونریزی بین قاعدگی‌ها و لخته، داخل رحم را بررسی میکند. صفحه کولپوسکوپی برای شک قابل‌دید و HPV پرخطر جداگانه است.
سن، موضوع را تغییر می‌دهد
در زنان جوان، اکتروپیون و عفونت در صدر قرار دارند. پس از چهل سالگی، پولیپ، ضخیم‌شدن داخل رحم و میوم هم در همان لکهبینی مطرح میشوند. پس از یائسگی، هر خونریزی، حتی اگر با رابطه بیاید، بدون گفت‌وگو درباره نمونه‌برداری از داخل رحم بسته نمیشود. آتروفی شایع است، اما سرطان را رد نمی‌کند. آی‌یودی هورمونی ممکن است در ماههای اول لکهبینی ایجاد کند. لکه‌بینی‌ای که با رابطه بیشتر میشود و برطرف نمیشود، جزو سازگاری معمول با آی‌یودی به حساب نمی‌آید.
چه کاری نباید کرد
شست‌وشوی واژن در خانه خونریزی را متوقف نمی‌کند و تشخیص عفونت را مختل میکند. منع رابطه برای مدت نامعلوم تشخیص نیست. برای هر لکهبینی سوزاندن یا کرایو تجویز نمیشود. مسکن و جمله «استرس است» جای معاینه با اسپکولوم را نمی‌گیرد. اعلام سرطان به‌خاطر یک لکهبینی یک‌باره هم درست نیست. هر دو همان اشتباه‌اند: نام‌گذاشتن بدون نگاه‌کردن.
رویکرد SoftCare
خونریزی پس از رابطه با عنوان قاعدگی بسته نمیشود. تست بارداری و معاینه با اسپکولوم در همان مراجعه انجام میشود. اکتروپیون، عفونت و پولیپ جداگانه ثبت میشوند. نمونه کلامیدیا در کلینیک گرفته میشود. اگر زمان پاپ اسمیر و HPV رسیده باشد، خونریزی آن را به تعویق نمی‌اندازد. لکهبینی یک‌باره، دهانه رحم سالم و غربالگری منفی، کولپوسکوپی را تحمیل نمی‌کند. خونریزی مکرر و شک قابل‌دید به صفحه کولپوسکوپی می‌رود. لکهبینی پس از یائسگی بدون بررسی داخل رحم بسته نمیشود.
پرسش‌های پرتکرار
آیا یک بار لکهبینی یعنی سرطان؟
بیشتر وقتها نه. با این حال بررسی میشود.
ممکن است با قاعدگی اشتباه گرفته شود؟
بله. تقویم و معاینه آنها را از هم جدا میکند.
ممکن است باردار باشم؟
اگر قاعدگی تأخیر دارد، اول تست بارداری انجام میشود.
قرص مصرف میکنم، طبیعی است؟
ماههای اول ممکن است لکهبینی ایجاد کند. خونریزیای که با رابطه ادامه دارد جداگانه بررسی میشود.
آیا اکتروپیون جراحی لازم دارد؟
بیشترشان فقط پیگیری میشوند. سوزاندن برای همه تجویز نمیشود.
آیا پاپ اسمیر هنگام خونریزی گرفته میشود؟
برای اینکه غربالگری عقب نیفتد، میتوان آن را گرفت. یادداشتی برای آزمایشگاه نوشته میشود.
آیا هر لکهبینی کولپوسکوپی میخواهد؟
نه. تکرار و دهانه رحمِ مشکوک این در را باز میکنند.
آیا در یائسگی لکهبینی کم طبیعی است؟
نه. داخل رحم جداگانه بررسی میشود.
ذکر این منابع به این معنا نیست که SoftCare آن متن‌ها را نوشته است.
منابع
- Investigation of People with Abnormal Vaginal Bleeding (National Cervical Screening Program guidelines). Cancer Council Australia, 2022.
- A systematic review of postcoital bleeding and risk of cervical cancer. Shapley M, Jordan J, Croft PR. British Journal of General Practice 56(527):453–460, 2006.
- Practice Bulletin No. 168: Cervical Cancer Screening and Prevention. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 128(4), 2016.
- Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. Workowski KA, et al. MMWR Recommendations and Reports 70(4), 2021.
- ACOG Committee Opinion No. 734: The Role of Transvaginal Ultrasonography in Evaluating the Endometrium of Women With Postmenopausal Bleeding. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 131, 2018.
بازبینی پزشکی: Op. Dr. Şükrü Sanus، متخصص زنان و زایمان · آخرین بازبینی پزشکی: