Kadında Sünnet

GİRİŞ

Prevalans: ABD'de 168.000 kadın, bazı Afrika ülkelerinde (örneğin Somali'de) %96'dan fazla kadında görülür.

Tanımlama: Labia majora, minora ve/veya klitorisin kısmen ya da tamamen çıkarılmasıdır. Kadında sünnet işlemi (kadın genitallerinin kesilip çıkarılması) sıklıkla dinsel bir amaç için uygulanır, genellikle anesteziden faydalanmadan, steril olmayan koşullarda gerçekleştirilir.

Oluşan skar nedeni ile, cinsel ilişki imkansız kılınabilir. Çıkarılan dokunun lokalizasyonu ve miktarı infibulasyon tipini belirler:

• Tip I — Klitorisin tamamı veya ona yakınının, üstünü örten deri ile birlikte çıkarılması
• Tip II — Klitoris ile birlikte, labia majörün bir kısmının ya da tamamının çıkarılması
• Tip III — Eksternal genital yapıların tümü veya bir kısmının eksizyonu ve dikilmesi (vaginal girişin daraltılması — İnfibulasyon)
• Tip IV — Klitoris ve/veya labial dokuların bir kısmının çıkarılması, geri kalan dokuların çevresi ile birlikte koterizasyonu ve kapatılması

Dış genital organlarına yapılan diğer uygulamalar aşağıda sunulmuştur:

Vajen girişi etrafındaki dokuların (angurya kesileri) parçalara ayrılıp çıkarılması ya da vajene cerrahi kesi yapılması (gishiri kesisi). Vajen girişine, dokuyu sıkıştırarak daralmasına yol açacak veya kanamaya neden olacak, korrozif maddeler veya bazı bitkiler-baharatlar konulması. Yukarıda bahsedilen amaçlar için kullanılabilecek diğer tüm prosedürler.

En Sık Görülen Yaş: Büyük bir kısmı genç kızlık döneminde (48.000 kadarı, 18 yaşından genç)

Genetik: Genetik paterni yoktur.

ETİYOLOJİ VE PATOGENEZ

Sebepleri: Elektif uygulamalar, geleneksel ya da dinsel nedenlerle, genellikle bireyin izni alınmadan ve sıklıkla onay alınmadan genç kızlara uygulanır.

Risk Faktörleri: Büyük sıklıkla bazı Afrika ülkelerinde ve Ortadoğu, Asya kültüründe.

KLİNİK ÖZELLİKLER

Bulgular ve Semptomlar: Eksternal genital yapılarda belirgin skar ve deformite, sıklıkla vajen girişinin komplet obstrüksiyonu (uygulanan tekniğe ve genişliğe bağlı olarak değişebilen)

• Obstrüksiyon, amenore veya dismenoreye neden olabilir
• Disparoni
• Orgazm disfonksiyonu
• Libido disfonksiyonu

TANISAL YAKLAŞIM

Ayırıcı Tanı:

• Çocukluk dönemi yanıkları
• İnterseks durumu
• İmperfore himen

Birlikte Görülen Durumlar: Disparoni, libido disfonksiyonu ve orgazm bozuklukları.

İnceleme ve Değerlendirme

• Laboratuvar: Değerlendirme gerekmez.
• Görüntüleme: Görüntüleme gerekmez.
• Özel Testler: Yoktur.

Tanısal İşlemler:

• Anamnez ve fizik muayene.
• Patolojik bulgular.
• Deforme eksternal genital doku ve kabaca skar formasyonu ya da dış genital organların olmaması.

YÖNETİM VE TEDAVİ

Farmakolojik Olmayan

• Genel Uygulamalar: Değerlendirme, destekleme ve kültürel hassasiyet eğitimi.
• Özel Uygulamalar: Seksüel fonksiyon veya menstrüel hijyen bakımından genital dokulardaki skarın ya da yapışıklığın cerrahi olarak açılması gerekebilir.
• Onarımla birlikte veya değil, anterior epizyotomi doğum esnasında gerekebilir.
• Diyet: Özel bir diyet düzenlemesine gerek yoktur.
• Aktivite: Kısıtlama gerekmez.

İlaç Tercih(ler)i: Yoktur.

TAKİP

Hasta Monitorizasyonu: Normal sağlık kontrolleri önerilir (sitolojik değerlendirme için yapılan servikal örnekleme skar nedeni ile zor olabilir, cerrahi revizyon uygulanabilir).

Önleme/Korunma: Bu uygulamanın genç kızlara uygulanmasındaki riskler ailelere eğitimle anlatılmalıdır.

Dinsel veya ne amaçla yapılırsa yapılsın, hiçbir açıdan bilimsellikle bağdaşmayan bu tip uygulamalar, kadınların özgürlükleri ve hayatlarına ciddi bir saldırıdır.

Bu tip uygulamaların gerektiğini düşünenler ve uygulama yapanlar, profesyonellikten uzak, klinik değerlendirmelerde hasta olarak kabul edilir.

Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: 2 Ekim 2026