Σπερματοκτόνο

Πώς δρα

Η νονοξυνόλη-9 καταστρέφει την κυτταρική μεμβράνη των σπερματοζωαρίων. Η κίνηση των σπερματοζωαρίων επιβραδύνεται ή σταματά. Η πιθανότητα να φτάσουν στον τράχηλο μειώνεται. Η δράση είναι βραχύβια. Πρέπει να εφαρμόζεται ξανά σε κάθε επαφή. Μόλις απομακρυνθεί, η δράση σταματά αμέσως. Η γονιμότητα δεν επηρεάζεται. Το σπερματοκτόνο δεν προστατεύει από τα ΣΜΝ. Σε συχνή χρήση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μετάδοσης HIV.

Μορφές

• Γέλη ή κρέμα: Χρησιμοποιείται μαζί με διάφραγμα και τραχηλικό κάλυμμα.
• Αφρός: Εισάγεται στον κόλπο με εφαρμοστή.
• Μεμβράνη: Λεπτό φύλλο που διαλύεται. Τοποθετείται 15 λεπτά πριν από την επαφή.
• Κολπικό υπόθετο: Δισκίο που διαλύεται. Τοποθετείται 10–15 λεπτά πριν από την επαφή.

Στη SoftCare, το ποια μορφή είναι κατάλληλη συζητείται με βάση την προτίμησή σας. Η χρήση μόνο του δεν συνιστάται.

Για ποιες είναι κατάλληλο

• Όσες χρησιμοποιούν διάφραγμα ή τραχηλικό κάλυμμα
• Όσες θέλουν πρόσθετη προστασία στο προφυλακτικό
• Όσες δεν θέλουν να χρησιμοποιούν ορμόνες και αναζητούν πρόσθετη μέθοδο μόνο κατά την επαφή

Καταστάσεις που χρειάζονται προσοχή:

• Αλλεργία στη νονοξυνόλη-9
• Συχνές επαφές (περισσότερες από μία την ημέρα) — αυξάνονται ο ερεθισμός και ο κίνδυνος HIV
• Σχέση με υψηλό κίνδυνο HIV
• Ιστορικό κολπικού ερεθισμού ή λοίμωξης
• Πρωκτική επαφή (η χρήση στο ορθό δεν συνιστάται)

Το CDC και ο WHO συνιστούν να μη χρησιμοποιείται η νονοξυνόλη-9 για την πρόληψη του HIV. Σε συχνή χρήση ο κίνδυνος αυξάνεται.

Εφαρμογή

• Πλένετε τα χέρια σας.
• Τοποθετείτε το προϊόν βαθιά μέσα στον κόλπο.
• Η γέλη και ο αφρός δρουν αμέσως.
• Για τη μεμβράνη και το υπόθετο περιμένετε 10–15 λεπτά να διαλυθούν.
• Εφαρμόζεται πριν από την επαφή. Αν περάσει περισσότερο από 1 ώρα, εφαρμόζεται ξανά.
• Σε κάθε επαφή χρειάζεται νέα δόση.
• Μετά την επαφή δεν κάνετε κολπική πλύση για 6 ώρες.

Η δόση και ο χρόνος αναμονής διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο του προϊόντος. Διαβάστε το φύλλο οδηγιών. Στη SoftCare οι οδηγίες εφαρμογής σας δίνονται γραπτώς.

Αποτελεσματικότητα

Μόνο του:

• Τέλεια χρήση: εγκυμοσύνη περίπου 18% (πρώτος χρόνος)
• Τυπική χρήση: εγκυμοσύνη περίπου 21–28% (πρώτος χρόνος)

Μαζί με διάφραγμα ή τραχηλικό κάλυμμα:

• Τέλεια χρήση: εγκυμοσύνη περίπου 6%
• Τυπική χρήση: εγκυμοσύνη περίπου 12–17%

Μαζί με προφυλακτικό:

• Το προφυλακτικό μόνο του, με τυπική χρήση, έχει ποσοστό εγκυμοσύνης περίπου 13%.
• Η προσθήκη σπερματοκτόνου μπορεί να μειώσει ελαφρά τον κίνδυνο εγκυμοσύνης, αλλά δεν αυξάνει την προστασία από τα ΣΜΝ.
• Τα προφυλακτικά με σπερματοκτόνο δεν υπερέχουν ουσιαστικά από τα κανονικά προφυλακτικά.

Το σπερματοκτόνο μόνο του είναι μία από τις λιγότερο αποτελεσματικές μεθόδους. Στη SoftCare η χρήση μόνο του δεν συνιστάται.

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Συχνές:

• Κολπικό κάψιμο ή κνησμός
• Αυξημένα κολπικά υγρά
• Ερεθισμός στο πέος
• Αυξημένος κίνδυνος ουρολοίμωξης

Σπάνιοι κίνδυνοι:

• Αλλεργική αντίδραση
• Βλάβη του κολπικού βλεννογόνου σε συχνή χρήση
• Αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης HIV και άλλων ΣΜΝ (σε χρήση περισσότερες από μία φορά την ημέρα)

Αν εμφανιστεί ερεθισμός, διακόπτετε το προϊόν. Αν επιμένει, συζητείται άλλη μέθοδος. Αν έχετε πυρετό, εξάνθημα ή έντονο κάψιμο, απευθυνθείτε επειγόντως σε γιατρό.

Κίνδυνος HIV και ΣΜΝ

Η νονοξυνόλη-9 δεν προλαμβάνει τον HIV. Μετα-αναλύσεις έδειξαν ότι δεν μειώνει τον κίνδυνο HIV. Σε συχνή χρήση αυξάνονται οι βλάβες στα γεννητικά όργανα. Οι βλάβες αυτές μπορεί να διευκολύνουν τη μετάδοση του HIV. Στην πρωκτική επαφή ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος. Στη SoftCare δεν συνιστάται σπερματοκτόνο σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο HIV. Συζητούνται το προφυλακτικό και ο τακτικός έλεγχος.

Χρήση με διάφραγμα και τραχηλικό κάλυμμα

Το διάφραγμα και το τραχηλικό κάλυμμα δεν αρκούν χωρίς σπερματοκτόνο. Απλώνεται μέσα στον θόλο και στο χείλος. Σε κάθε επιπλέον επαφή εφαρμόζεται νέα δόση. Το κάλυμμα ή το διάφραγμα δεν αφαιρείται. Αφαιρείται μετά από 6 ώρες. Στη SoftCare σας διδάσκεται αυτός ο συνδυασμός.

Διαφορά από το χρυσό σπιράλ και άλλες μεθόδους

Στη SoftCare προτεραιότητα έχει το χρυσό σπιράλ. Το σπερματοκτόνο μπορεί να συζητηθεί στις εξής περιπτώσεις:

• Ασθενής που χρησιμοποιεί διάφραγμα ή τραχηλικό κάλυμμα
• Ασθενής που θέλει πρόσθετη προστασία στο προφυλακτικό
• Αν σχεδιάζεται χρήση μόνο του, εξηγείται με σαφήνεια η χαμηλή αποτελεσματικότητα

Το χρυσό σπιράλ δεν έχει κίνδυνο να το ξεχάσετε και είναι πολύ πιο αποτελεσματικό. Το προφυλακτικό προστατεύει από τα ΣΜΝ. Το σπερματοκτόνο είναι μόνο πρόσθετος φραγμός. Δεν προστατεύει από τα ΣΜΝ και σε συχνή χρήση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Η απόφαση λαμβάνεται με βάση τη συχνότητα των επαφών, τον κίνδυνο HIV και τη δυνατότητα συνεπούς χρήσης.

Παρακολούθηση

• Εκπαίδευση στην εφαρμογή κατά την πρώτη χρήση
• Αξιολόγηση αν υπάρχει ερεθισμός ή λοίμωξη
• Έλεγχος αν υπάρχει κίνδυνος ΣΜΝ
• Αν συνεχίζεται η χρήση μόνο του, συζητείται πιο αποτελεσματική μέθοδος

Στη SoftCare, οι ασθενείς που ξεκινούν σπερματοκτόνο λαμβάνουν γραπτές οδηγίες εφαρμογής και πληροφορίες για τους κινδύνους.

Η προσέγγιση της SoftCare

Στη SoftCare Clinic η αξιολόγηση για σπερματοκτόνο ξεκινά με το γυναικολογικό ιστορικό και τον κίνδυνο ΣΜΝ. Συνιστάται κατά προτεραιότητα το χρυσό σπιράλ. Το σπερματοκτόνο συζητείται ως συμπλήρωμα του διαφράγματος, του τραχηλικού καλύμματος ή του προφυλακτικού. Η χρήση μόνο του δεν συνιστάται. Σας διδάσκεται η εφαρμογή. Δεν χρησιμοποιείται σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο HIV. Αν υπάρχει ερεθισμός ή λοίμωξη, συνιστάται άλλη μέθοδος. Αν υπάρχει κίνδυνος ΣΜΝ, συνιστώνται προφυλακτικό και έλεγχος.

Ραντεβού: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Βιβλιογραφία

• 1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2024.
• 2. Cleveland Clinic. Spermicide.
• 3. Planned Parenthood. Spermicide disadvantages.
• 4. Wilkinson D, et al. Nonoxynol-9 for prevention of vaginally acquired HIV and other STIs: systematic review. Lancet Infect Dis. 2002.
• 5. Trussell J. Contraceptive failure in the United States. Contraception. 2011;83(5):397–404.
• 6. World Health Organization (WHO). Medical eligibility criteria for contraceptive use.
• 7. T.C. Sağlık Bakanlığı. Gebeliği Önleyici Yöntemler.
• Σημείωση: Τα ποσοστά αποτελεσματικότητας και ο κίνδυνος HIV ενημερώνονται από τον ιατρό σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Στη SoftCare προτεραιότητα έχει το χρυσό σπιράλ· το σπερματοκτόνο δεν συνιστάται μόνο του και συζητείται σε επιλεγμένους συνδυασμούς. Η βιβλιογραφία αυτή έχει ενημερωτικό σκοπό.

Η παραπομπή σε μια πηγή δεν σημαίνει ότι το κείμενο αυτό το έγραψε η SoftCare.

Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου: Op. Dr. Şükrü Sanus, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος · Τελευταίος ιατρικός έλεγχος: 2 Οκτωβρίου 2026