Έρπης των γεννητικών οργάνων

Συμπτώματα

Η πρώτη κρίση συνήθως είναι βαρύτερη. Συμπτώματα:

• Επώδυνες φυσαλίδες με υγρό στη γεννητική περιοχή, γύρω από τον πρωκτό ή στους γλουτούς
• Ρήξη των φυσαλίδων και μετατροπή τους σε έλκη
• Κάψιμο, κνησμός ή μυρμήγκιασμα (πρόδρομα συμπτώματα)
• Πόνος κατά την ούρηση
• Διόγκωση των βουβωνικών λεμφαδένων
• Πυρετός, κόπωση, πονοκέφαλος (ιδίως στην πρώτη κρίση)

Οι υποτροπιάζουσες κρίσεις είναι συνήθως ηπιότερες και συντομότερες. Στον HSV-2 παρατηρούνται κατά μέσο όρο 4–5 υποτροπές τον πρώτο χρόνο, ενώ στη γεννητική λοίμωξη από HSV-1 οι υποτροπές είναι λιγότερες. Σε πολλά άτομα δεν εμφανίζονται καθόλου συμπτώματα ή αυτά είναι ήπια. Η απουσία συμπτωμάτων δεν εξαλείφει τη μεταδοτικότητα.

Διάγνωση

Αν υπάρχει ενεργή βλάβη ή φυσαλίδα, η ειδική για τον τύπο NAAT (PCR) είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος. Το δείγμα λαμβάνεται από τη βλάβη. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και καλλιέργεια, η οποία όμως είναι λιγότερο ευαίσθητη από την PCR.

Η ειδική για τον τύπο ορολογία (test αντισωμάτων HSV-2) μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις: υποτροπιάζουσες ή άτυπες βλάβες, αρνητική PCR αλλά υψηλή κλινική υποψία, έρπης των γεννητικών οργάνων στον/στη σύντροφο. Ο προληπτικός έλεγχος ρουτίνας δεν συνιστάται· η USPSTF δεν συνιστά ορολογικό προληπτικό έλεγχο σε ασυμπτωματικά άτομα. Το test αντισωμάτων HSV-1 δεν μπορεί να διακρίνει τη στοματική από τη γεννητική λοίμωξη.

Στη διαφορική διάγνωση εξετάζονται και άλλα ΣΜΝ που προκαλούν έλκη (σύφιλη, LGV από χλαμύδια, μαλακό έλκος). Αν υπάρχει υποψία κύησης, γίνεται πρώτα test κύησης.

Θεραπεία

Στην πρώτη κρίση συνιστάται αντιική θεραπεία. Σύμφωνα με τις οδηγίες CDC 2021, οι επιλογές είναι:

• Acyclovir 400 mg 3 φορές την ημέρα, 7–10 ημέρες
• Valacyclovir 1 g 2 φορές την ημέρα, 7–10 ημέρες
• Famciclovir 250 mg 3 φορές την ημέρα, 7–10 ημέρες

Αν η επούλωση δεν ολοκληρωθεί, η διάρκεια μπορεί να παραταθεί. Σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια θεραπεία.

Στις υποτροπιάζουσες κρίσεις η επεισοδιακή θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική όταν ξεκινά μόλις εμφανιστούν τα συμπτώματα (μέσα στις πρώτες 24 ώρες). Σε συχνές υποτροπές (6 ή περισσότερες τον χρόνο) ή όταν επηρεάζεται η ποιότητα ζωής, συζητείται κατασταλτική (συνεχής) θεραπεία:

• Acyclovir 400 mg 2 φορές την ημέρα
• Valacyclovir 500 mg ή 1 g 1 φορά την ημέρα
• Famciclovir 250 mg 2 φορές την ημέρα

Η κατασταλτική θεραπεία μειώνει τον αριθμό των κρίσεων και την αποβολή του ιού. Μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο μετάδοσης στον/στη σύντροφο. Η διάρκεια της θεραπείας καθορίζεται εξατομικευμένα· συνήθως επανεκτιμάται μετά από 6–12 μήνες.

Κύηση και νεογνό

Η πρώτη λοίμωξη από έρπη των γεννητικών οργάνων στο τελευταίο τρίμηνο της κύησης αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης στο νεογνό (περίπου 30–50%). Στην υποτροπιάζουσα λοίμωξη ο κίνδυνος είναι χαμηλός (< 1%), εφόσον δεν υπάρχει ενεργή βλάβη. Αν κατά τον τοκετό υπάρχει ενεργή γεννητική βλάβη, συνιστάται καισαρική τομή.

Σε εγκύους με ιστορικό υποτροπιάζοντος έρπητα των γεννητικών οργάνων, η κατασταλτική αντιική θεραπεία (acyclovir ή valacyclovir) από την 36η εβδομάδα μειώνει τον κίνδυνο βλάβης κατά τον τοκετό. Ο προληπτικός έλεγχος ρουτίνας στην κύηση δεν συνιστάται. Ο έρπης των γεννητικών οργάνων που εμφανίζεται για πρώτη φορά ή έχει βαριά πορεία στην κύηση αντιμετωπίζεται από κοινού με μαιευτήρα-γυναικολόγο και λοιμωξιολόγο.

Επιπλοκές και κίνδυνοι

• Συχνές υποτροπές και μειωμένη ποιότητα ζωής
• Επίσχεση ούρων (σε βαριά πρώτη κρίση)
• Μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα (σπάνια)
• Αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης HIV (λόγω έλκους και φλεγμονής)
• Νεογνικός έρπης (μπορεί να έχει σοβαρή πορεία)

Η ψυχολογική επίπτωση είναι σημαντική. Μετά τη διάγνωση πρέπει να συζητηθούν η επικοινωνία με τον/τη σύντροφο και ο κίνδυνος μετάδοσης.

Πρόληψη

• Αποχή από σεξουαλική επαφή όσο υπάρχει ενεργή βλάβη
• Χρήση προφυλακτικού (μειώνει τον κίνδυνο, δεν τον μηδενίζει)
• Ενημέρωση του/της συντρόφου
• Κατασταλτική θεραπεία (μειώνει την αποβολή του ιού)
• Αξιολόγηση πριν από τον προγραμματισμό εγκυμοσύνης

Η λοίμωξη από έρπη των γεννητικών οργάνων δεν προσφέρει ανοσία. Επαναλοίμωξη και επανενεργοποίηση είναι δυνατές.

Η προσέγγιση στη SoftCare

Στη SoftCare Clinic η αξιολόγηση του έρπητα των γεννητικών οργάνων ξεκινά με γυναικολογικό ιστορικό και εξέταση. Αν υπάρχει ενεργή βλάβη, λαμβάνεται επίχρισμα για ειδική για τον τύπο NAAT (PCR)· η ανάλυση γίνεται σε συνεργαζόμενο εργαστήριο. Άλλα test για ΣΜΝ μπορούν να προγραμματιστούν ταυτόχρονα.

Στην πρώτη κρίση ξεκινά αντιική θεραπεία. Στις υποτροπιάζουσες κρίσεις συζητούνται οι επιλογές επεισοδιακής ή κατασταλτικής θεραπείας. Αν υπάρχει υποψία κύησης ή κύηση, η αντιμετώπιση προσαρμόζεται ανάλογα· για τον προγραμματισμό του τοκετού υπάρχει συντονισμός με τον μαιευτήρα. Σε βαριά πορεία, υποψία μηνιγγίτιδας ή πρώτη κρίση στο τελευταίο στάδιο της κύησης γίνεται επείγουσα παραπομπή. Θεραπεία HIV δεν γίνεται στην κλινική· όταν χρειάζεται, γίνεται παραπομπή.

Ραντεβού: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Βιβλιογραφία

• 1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Genital Herpes. STI Treatment Guidelines, 2021. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm
• 2. Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1–187.
• 3. Johnston C. Diagnosis and Management of Genital Herpes: Key Questions and Review of the Evidence for the 2021 CDC STI Treatment Guidelines. Clin Infect Dis. 2022;74(Suppl 2):S134–S143.
• 4. U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF). Serologic Screening for Genital Herpes Infection. Recommendation statement (Grade D, ο προληπτικός έλεγχος ρουτίνας δεν συνιστάται).
• 5. World Health Organization (WHO). Herpes simplex virus. Fact sheet.
• 6. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Management of Genital Herpes in Pregnancy.
• 7. British Association for Sexual Health and HIV (BASHH) / RCOG. Management of HSV in Pregnancy and the Neonate (2024 update).
• 8. Merck Manual Professional Edition. Genital Herpes.
• Σημείωση: Οι δόσεις θεραπείας, η αντιμετώπιση στην κύηση και οι αποφάσεις προληπτικού ελέγχου επικαιροποιούνται από τον ιατρό σύμφωνα με τις τρέχουσες εθνικές και διεθνείς οδηγίες. Η παρούσα βιβλιογραφία έχει ενημερωτικό σκοπό.

Η αναφορά μιας πηγής δεν σημαίνει ότι η SoftCare έγραψε το συγκεκριμένο κείμενο.

Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου: Op. Dr. Şükrü Sanus, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος · Τελευταίος ιατρικός έλεγχος: 2 Οκτωβρίου 2026