Σύφιλη

Στάδια και συμπτώματα

Πρωτογενές στάδιο:

• Στο σημείο της επαφής (γεννητικά όργανα, πρωκτός, στόμα) συνήθως ανώδυνο, στρογγυλό έλκος με σκληρά χείλη (σκληρό έλκος)
• Μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα
• Επουλώνεται μόνο του σε 3–6 εβδομάδες· η επούλωση δεν σημαίνει θεραπεία

Δευτερογενές στάδιο:

• Εξάνθημα που μπορεί να προσβάλει τις παλάμες και τα πέλματα
• Πλάκες στους βλεννογόνους
• Πυρετός, κόπωση, λεμφαδενοπάθεια, τριχόπτωση, πονοκέφαλος
• Εμφανίζεται 1–6 μήνες μετά το σκληρό έλκος
• Τα συμπτώματα μπορεί να υποχωρήσουν από μόνα τους

Λανθάνον στάδιο:

• Δεν υπάρχουν συμπτώματα
• Οι ορολογικές εξετάσεις είναι θετικές
• Διακρίνεται σε πρώιμο λανθάνον (πρώτο 1 έτος) και όψιμο λανθάνον (μετά από 1 έτος ή άγνωστη διάρκεια)

Τριτογενές στάδιο (χρόνια αργότερα):

• Κόμμι (βλάβη μαλακών μορίων)
• Καρδιαγγειακή προσβολή (ανεύρυσμα αορτής)
• Νευροσύφιλη (μηνιγγίτιδα, παράλυση, άνοια, νωτιαία φθίση)
• Οφθαλμική και ωτολογική προσβολή

Η απουσία συμπτωμάτων στο πρώιμο στάδιο ή η αυτόματη υποχώρησή τους δεν σημαίνει ότι η λοίμωξη τελείωσε.

Διάγνωση

Η διάγνωση τίθεται με ορολογικές εξετάσεις. Οι μη τρεπονημικές εξετάσεις (RPR, VDRL) χρησιμοποιούνται για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και την παρακολούθηση της θεραπείας. Το θετικό αποτέλεσμα επιβεβαιώνεται με τρεπονημική εξέταση (TPHA, TPPA, FTA-ABS ή EIA). Η μη τρεπονημική εξέταση από μόνη της δεν θέτει διάγνωση· μπορεί να υπάρξει ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.

Αν υπάρχει ενεργό σκληρό έλκος, μπορεί να βοηθήσει η μικροσκόπηση σκοτεινού πεδίου ή η NAAT. Σε υποψία νευροσύφιλης απαιτείται εξέταση εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Συνιστάται εξέταση για HIV· η συνύπαρξη σύφιλης και HIV είναι συχνή. Στην εγκυμοσύνη ο έλεγχος γίνεται στην πρώτη προγεννητική επίσκεψη και, αν υπάρχει κίνδυνος, στο τρίτο τρίμηνο και στον τοκετό.

Θεραπεία

Πρώτη επιλογή στη θεραπεία είναι η benzathine penicillin G. Σύμφωνα με τις CDC 2021:

• Πρωτογενής, δευτερογενής και πρώιμη λανθάνουσα: 2,4 εκατομμύρια μονάδες ενδομυϊκά σε εφάπαξ δόση
• Όψιμη λανθάνουσα ή άγνωστης διάρκειας: 2,4 εκατομμύρια μονάδες εβδομαδιαίως, συνολικά 3 δόσεις (7,2 εκατομμύρια μονάδες)
• Νευροσύφιλη, οφθαλμική ή ωτολογική: υδατική κρυσταλλική penicillin G ενδοφλέβια για 10–14 ημέρες

Στην εγκυμοσύνη η πενικιλίνη είναι η μόνη αποτελεσματική επιλογή. Σε αλλεργία χορηγείται πενικιλίνη μετά από απευαισθητοποίηση· τα εναλλακτικά αντιβιοτικά δεν επαρκούν για την πρόληψη της συγγενούς σύφιλης στην εγκυμοσύνη. Σε αλλεργία στην πενικιλίνη εκτός εγκυμοσύνης μπορεί να συζητηθεί η doxycycline· απαιτείται στενή παρακολούθηση.

Μετά τη θεραπεία παρακολουθούνται οι τίτλοι RPR/VDRL. Στην πρώιμη σύφιλη αναμένεται τουλάχιστον τετραπλάσια μείωση μέσα σε 6–12 μήνες. Η αύξηση του τίτλου υποδηλώνει επαναλοίμωξη ή αποτυχία θεραπείας. Η θεραπεία δεν αναστρέφει τη βλάβη· η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική.

Σύντροφος και παρακολούθηση

Οι σύντροφοι των τελευταίων 90 ημερών (πρωτογενής), 6 μηνών (δευτερογενής) ή 1 έτους (πρώιμη λανθάνουσα) πρέπει να αξιολογηθούν και, αν χρειάζεται, να λάβουν θεραπεία. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας και μέχρι να επουλωθούν οι βλάβες διακόπτονται οι σεξουαλικές επαφές. Συνιστάται ορολογικός έλεγχος στον 3ο, 6ο και 12ο μήνα. Στην όψιμη λανθάνουσα η παρακολούθηση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.

Εγκυμοσύνη και συγγενής σύφιλη

Η σύφιλη που δεν αντιμετωπίζεται στην εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε αποβολή, ενδομήτριο θάνατο, πρόωρο τοκετό και συγγενή σύφιλη. Στη συγγενή σύφιλη μπορεί να εμφανιστούν στο νεογνό ηπατοσπληνομεγαλία, εξάνθημα, οστικές βλάβες και νευρολογική προσβολή. Μπορεί να προληφθεί με έγκαιρη θεραπεία. Σε θετική εξέταση στην εγκυμοσύνη η θεραπεία ξεκινά αμέσως και αξιολογείται ο σύντροφος.

Πρόληψη

• Χρήση προφυλακτικού σε κάθε σεξουαλική επαφή
• Τακτικός έλεγχος (αν υπάρχει κίνδυνος ή στην εγκυμοσύνη)
• Θεραπεία του συντρόφου
• Ορολογική παρακολούθηση μετά τη θεραπεία
• Αξιολόγηση πριν από τον προγραμματισμό εγκυμοσύνης

Μια λοίμωξη από σύφιλη δεν προσφέρει ανοσία. Νέα λοίμωξη είναι δυνατή.

Η προσέγγιση στη SoftCare

Στη SoftCare Clinic η αξιολόγηση για σύφιλη ξεκινά με γυναικολογικό ιστορικό και εξέταση. Αν υπάρχει σκληρό έλκος ή εξάνθημα, μπορεί να ληφθεί δείγμα· ο ορολογικός έλεγχος (RPR ή VDRL) και, αν χρειάζεται, η τρεπονημική επιβεβαίωση γίνονται σε συνεργαζόμενο εργαστήριο. Οι εξετάσεις για HIV και άλλα ΣΜΝ μπορούν να προγραμματιστούν ταυτόχρονα.

Σε θετικό αποτέλεσμα ξεκινά θεραπεία με benzathine penicillin ανάλογα με το στάδιο. Αν υπάρχει εγκυμοσύνη, η διαχείριση προσαρμόζεται ανάλογα. Σε υποψία νευροσύφιλης, οφθαλμικής προσβολής ή βαριάς πορείας στην εγκυμοσύνη γίνεται επείγουσα παραπομπή. Συζητείται η ενημέρωση του συντρόφου. Προγραμματίζεται ορολογική παρακολούθηση. Η υποχρέωση δήλωσης τηρείται. Θεραπεία για HIV δεν γίνεται στην κλινική· όταν χρειάζεται, γίνεται παραπομπή.

Ραντεβού: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Βιβλιογραφία

• 1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Syphilis. STI Treatment Guidelines, 2021.
• 2. Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1–187.
• 3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Congenital Syphilis. https://www.cdc.gov/syphilis/about/about-congenital-syphilis.html
• 4. T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Sifiliz. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/hastaliklar/sifiliz.html
• 5. World Health Organization (WHO). Syphilis. Fact sheet.
• 6. Stafford IA, Workowski KA, Bachmann LH. Syphilis Complicating Pregnancy and Congenital Syphilis. N Engl J Med. 2024;390:242–253.
• 7. Hamill MM, Ghanem KG, Tuddenham S. State-of-the-Art Review: Neurosyphilis. Clin Infect Dis. 2024;78(5):e57–e68.
• 8. Merck Manual Professional Edition. Syphilis.
• Σημείωση: Οι δόσεις θεραπείας, η διαχείριση της εγκυμοσύνης και τα διαστήματα παρακολούθησης επικαιροποιούνται από τον γιατρό σύμφωνα με τις τρέχουσες εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Η βιβλιογραφία αυτή έχει ενημερωτικό σκοπό.

Η αναφορά μιας πηγής δεν σημαίνει ότι η SoftCare έγραψε το συγκεκριμένο κείμενο.

Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου: Op. Dr. Şükrü Sanus, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος · Τελευταίος ιατρικός έλεγχος: 2 Οκτωβρίου 2026