Kadınlarda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların çoğu belirti vermiyor: “Yara kapanınca hastalık bitmiş sanılıyor”

“Hiçbir şikâyetim yok” cümlesi, kadın hastalıkları polikliniklerinde en sık duyulan ve en çok yanıltan cümlelerden biri. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların önemli bir bölümü kadında belirti vermeden ilerliyor; rahim ağzı ve idrar yolu etkeni ağrısız taşıyabiliyor.

İstanbul Şişli’deki SoftCare Clinic’in verdiği bilgilere göre, klamidya ve gonore kadında ilişki sonrası lekelenme ya da ara kanama yapabildiği gibi hiçbir iz de bırakmayabiliyor. Sifilizin ilk yarası ağrısız ve kendiliğinden kapanıyor; ancak yaranın kapanması hastalığın bittiği anlamına gelmiyor. Herpes kabarcığı iyileştiğinde virüs vücutta kalıyor. HPV’nin çoğu tipi siğil yapmıyor ve yıllar sonra smear taramasında ortaya çıkıyor.

Sessiz enfeksiyon yukarı çıkınca

Tedavi edilmeyen klamidya ve gonore rahim ağzından tüplere ilerleyebiliyor. Alt karın ağrısı, ateş ve hareketle artan hassasiyet, pelvik inflamatuar hastalık denen bu tablonun habercisi. Uzmanlara göre bu durum “geçer” denilecek bir akıntı değil; tüp hasarı ve dış gebelik riski bırakabiliyor.

Kimde test konuşuluyor?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 25 yaş altı cinsel olarak aktif kadınlarda klamidya ve gonore taramasını yılda bir öneriyor. 25 yaş üstünde yeni eş, birden fazla eş ya da eşte enfeksiyon varsa tarama gündeme geliyor. Gebe kadında sifiliz ve HIV ilk başvuruda bakılıyor; eşinde tanı konan kadında belirti beklenmiyor.

Kliniğin cinsel yolla bulaşan hastalıklar sayfasında bu çerçeve tek tek anlatılıyor; her etkenin bulaş yolu, testi ve tedavisi ayrı sayfalarda yer alıyor.

Her akıntı cinsel yolla bulaşan hastalık değil

Uzmanlar bir yanlış anlamaya da dikkat çekiyor: vajinal mantar ve bakteriyel vajinoz cinsel temasla artabiliyor ama klasik cinsel yolla bulaşan hastalık listesinde yer almıyor. Akıntı ile gelen her kadına aynı panelin uygulanması doğru bulunmuyor; istem, öykü ve muayeneyle kuruluyor.

Tek test hepsini göstermiyor

Klamidya ve gonore için vajinal ya da rahim ağzı sürüntüsü, sifiliz ve HIV için kan, herpes şüphesinde aktif kabarcıktan sürüntü kullanılıyor. Hızlı kart testleri bu değerlendirmenin yerini tutmuyor; sonuç laboratuvardan dönüyor ve pozitif sonuç muayenede konuşuluyor.

Eş tedavi olmazsa enfeksiyon geri geliyor

Klamidya, gonore, trikomonas ve sifilizde eşin tedavisi tedavinin parçası sayılıyor. Kadın iyileşip aynı eşe korunmasız dönerse enfeksiyonu yeniden alabiliyor. Kontrol testi tedavi bittikten yaklaşık üç ay sonra yapılıyor; erken yapılan test, ölü mikrobu canlı gösterebiliyor.

Uzmanların ortak mesajı net: Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonda belirti beklemek, yaş ve risk varken testi ertelemek anlamına geliyor. Utanç yüzünden ertelenen her ay, sessiz enfeksiyonun ilerlemesi için zaman demek.