G6PD nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Numune: Tam Kan (EDTA)LOINC: 32546-4Kategori: Kan ve pıhtılaşma
G6PDG-6-PDGlukoz 6 fosfat dehidrogenazG6PD aktivitesiG6PD enzim testiFavizm testi
G6PD nedir, neden bakılır?
G6PD testi, alyuvarları oksidatif hasardan koruyan glukoz-6-fosfat dehidrogenaz enziminin etkinliğini ölçer. Açıklanamayan alyuvar yıkımında, favizm öyküsünde ve ailede G6PD eksikliği bilindiğinde istenir. Kadınlarda taşıyıcılık nedeniyle enzim düzeyi ara değerlerde çıkabilir. Sonuç tek başına tanı koydurmaz; hekiminiz hemogram ve yakın zamanda geçirilen hemolizle birlikte yorumlar.
G6PD ne ölçer?
G6PD, alyuvarların bazı ilaçlar, enfeksiyonlar veya bakla gibi besinlerin yarattığı oksidatif strese karşı dayanmasını sağlayan bir enzimdir. Enzim eksik olduğunda bu tetikleyicilerle karşılaşıldığında alyuvarlar hızla yıkılabilir. G6PD geni X kromozomunda bulunduğundan kadınlarda taşıyıcılık sık görülür ve enzim düzeyi normalden belirgin düşüğe kadar değişebilir. Sonuç, hemoglobin başına enzim etkinliği olarak raporlanır.
Hangi durumlarda istenir?
- Bakla yedikten veya bazı ilaçlardan sonra gelişen sarılık ve kansızlık öyküsünde
- Açıklanamayan alyuvar yıkımı (hemoliz) şüphesinde
- Ailede G6PD eksikliği bilindiğinde taşıyıcılığı araştırmak için
- Oksidatif etkili bazı ilaçlar başlanmadan önce hekiminiz gerekli görürse
- Yenidoğanında uzamış sarılık görülen annelerin değerlendirilmesinde
Teste hazırlık
- Özel bir açlık şartı yoktur.
- Yakın zamanda sarılık, koyu renkli idrar veya kansızlık atağı geçirdiyseniz bildirin; atak sırasında veya hemen sonrasında sonuç olduğundan yüksek çıkabilir.
- Son üç ay içinde kan nakli yapıldıysa belirtin.
- Kullandığınız ilaçları ve son günlerde bakla tüketip tüketmediğinizi söyleyin.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Sonuç, raporda yazan laboratuvar referans aralığıyla karşılaştırılır. Laboratuvar referans aralığının altındaki bir değer G6PD eksikliğini ya da kadınlarda sık görülen taşıyıcılığı düşündürebilir. Hemoliz atağı sırasında kana çok sayıda genç alyuvar geçtiği ve bunların enzim düzeyi yüksek olduğu için sonuç olduğundan yüksek görünebilir; bu durumda hekiminiz testi birkaç ay sonra tekrarlatabilir. Sonuç tek başına tanı koydurmaz; hemogram, retikülosit ve belirtilerle birlikte değerlendirilir.
| Değer | Yaş | Referans aralığı |
|---|---|---|
| Glukoz-6-Fosfat Dehidrogenaz (G6PD) | 16 yaş ve üzeri | 7 - 20,5 U/g Hb |
| Hemoglobin (Hb) | 16–18 yaş | 11,7 - 15,3 g/dL |
| Hemoglobin (Hb) | 18–45 yaş | 11,7 - 15,5 g/dL |
| Hemoglobin (Hb) | 45–65 yaş | 11,7 - 16 g/dL |
| Hemoglobin (Hb) | 65 yaş ve üzeri | 11,7 - 16,1 g/dL |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- WHO sınıflamasında G6PD etkinliği normalin <%30’u eksik, %30–80’i ara (intermediate) düzey olarak değerlendirilir; heterozigot kadınların önemli bir bölümü ara düzeyde bulunduğundan kadınlarda niceliksel (kantitatif) ölçüm önerilir. (WHO – Guide to G6PD deficiency rapid diagnostic testing to support P. vivax radical cure (2018); WHO G6PD sınıflama güncellemesi (2022))
- Akut hemoliz sonrasında retikülositlerin artması G6PD düzeyini yalancı olarak normal gösterebilir; şüphe sürüyorsa test atağın yatışmasından yaklaşık 2–3 ay sonra tekrarlanabilir. (NCBI Bookshelf / StatPearls: Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase Deficiency)
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
G6PD eksikliği kadınlarda olur mu?
Evet. Gen X kromozomunda bulunduğu için kadınlar çoğu zaman taşıyıcıdır ve enzim düzeyleri normalden belirgin düşüğe kadar değişebilir. Her iki X kromozomu etkilenen kadınlarda eksiklik daha belirgin olabilir.
G6PD eksikliğinde bakla yenir mi?
Bakla, G6PD eksikliği olan kişilerde alyuvar yıkımını tetikleyebilen besinlerdendir. Sonucunuza göre hangi besin ve ilaçlardan kaçınmanız gerektiğini hekiminiz anlatır.
G6PD eksikliği bebeğime geçer mi?
Taşıyıcı bir anneden doğan erkek bebeklerin yarısında eksiklik, kız bebeklerin yarısında taşıyıcılık görülebilir. Yenidoğan döneminde sarılık açısından çocuk hekiminize bilgi vermeniz yararlı olur.
G6PD testi ne zaman tekrarlanır?
Test bir hemoliz atağı sırasında ya da hemen sonrasında yapıldıysa sonuç yanıltıcı olabilir. Hekiminiz gerekirse birkaç ay sonra tekrar ister.
İlişkili testler
Kaynaklar
- MedlinePlus Lab Tests: G6PD Test
- WHO – Guide to G6PD deficiency rapid diagnostic testing to support P. vivax radical cure (2018)
- NCBI Bookshelf / StatPearls: Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase Deficiency
- MedlinePlus Genetics: Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026