Kalprotektin nedir, sonucu nasıl okunur?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Numune: DışkıLOINC: 82874-9Kategori: Temel testler
KalprotektinFekal kalprotektinGaitada kalprotektinCalprotectinDışkıda kalprotektin
Kalprotektin nedir, neden bakılır?
Kalprotektin, bağırsakta iltihap olduğunda dışkıda artan bir proteinin ölçüldüğü testtir. Uzun süren ishal, karın ağrısı ve şişkinlik yakınması olan kadınlarda, iltihabi bağırsak hastalığını irritabl bağırsak sendromundan ayırt etmeye yardımcı olmak için istenir. Yüksek değer iltihabı düşündürür ama nedenini göstermez; tek başına tanı koydurmaz.
Kalprotektin ne ölçer?
Kalprotektin, iltihap bölgesine göç eden beyaz kan hücrelerinin (nötrofiller) içinde bol bulunan bir proteindir. Bağırsak duvarında iltihap olduğunda bu hücreler bağırsak boşluğuna geçer ve kalprotektin dışkıyla atılır. Dışkıdaki düzeyi, bağırsaktaki iltihabın yoğunluğuyla genellikle paralel seyreder.
Hangi durumlarda istenir?
- Uzun süren ishal, karın ağrısı ve şişkinlikte iltihabi bağırsak hastalığı ile irritabl bağırsak sendromunu ayırt etmeye yardımcı olmak için
- Crohn hastalığı veya ülseratif kolit tanısı olan kadınlarda hastalığın etkinliğini izlemek için
- Kolonoskopi gerekip gerekmediğine karar verirken yardımcı bilgi olarak
- Gebelik planlayan veya gebe olan iltihabi bağırsak hastalığı olan kadınlarda hastalık etkinliğini invaziv olmayan yolla izlemek için
Teste hazırlık
- Dışkıyı idrar ve su karışmadan temiz bir kaba alın; kabı fazla doldurmayın ve kapağını sıkıca kapatın.
- Ağrı kesici-iltihap giderici ilaçlar ve mide asidini baskılayan ilaçlar sonucu yükseltebilir; kullanıyorsanız hekiminize bildirin, kendi başınıza bırakmayın.
- Adet kanaması sırasında örnek vermekten kaçınmanız önerilebilir; laboratuvarınıza danışın.
- Yakın zamanda geçirdiğiniz bağırsak enfeksiyonunu hekiminize söyleyin.
Sonuç nasıl okunur?
Rapordaki değer laboratuvarın alt eşiğinin altındaysa “negatif” olarak okunur ve bağırsakta belirgin iltihap olasılığı düşüktür. İki eşik arasındaki değerler “sınırda” kabul edilir; hekiminiz genellikle birkaç hafta sonra, varsa ilaç etkisini de göz önüne alarak testi tekrarlatabilir. Üst eşiğin üzerindeki değerler “pozitif” kabul edilir ve bağırsakta iltihabı düşündürür; ancak iltihabın nedeni bu testle anlaşılmaz. Pozitif sonuçta hekiminiz kolonoskopi gibi ileri incelemeler planlayabilir.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Sonuç sayısal olarak verilir ve laboratuvar eşiklerine göre negatif, sınırda veya pozitif olarak yorumlanır. Eşiğin altındaki değerler bağırsakta belirgin iltihap olasılığını azaltır ve yakınmaların iltihabi olmayan bir nedene bağlı olabileceğini düşündürür. Yüksek değerler iltihabi bağırsak hastalığı, bağırsak enfeksiyonu veya ilaç etkisi gibi durumlarla ilişkili olabilir. Hekiminiz sonucu yakınmalarınız ve gerekirse kolonoskopiyle birlikte değerlendirir.
| Durum / not | Referans aralığı |
|---|---|
| <50 µg/g | |
| Pozitif | >120 µg/g |
| Sınırda | 50 - 120 µg/g |
| Negatif | <50 µg/g |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- Alt sindirim sistemi yakınmaları olan ve kanser şüphesi bulunmayan yetişkinlerde, iltihabi bağırsak hastalığını irritabl bağırsak sendromundan ayırt etmek için dışkıda kalprotektin önerilir; değerlendirmelerde sıklıkla 50 µg/g eşiği kullanılmıştır. (NICE Diagnostics Guidance DG11 – Faecal calprotectin diagnostic tests for inflammatory diseases of the bowel (2013))
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Kalprotektin yüksekse Crohn veya ülseratif kolit var mıdır?
Her zaman değil. Yükseklik bağırsakta iltihap olduğunu düşündürür; bu iltihap enfeksiyon, ilaç etkisi veya başka nedenlere de bağlı olabilir. Hekiminiz gerekirse kolonoskopi planlar.
Kalprotektin normalse irritabl bağırsak sendromu mu?
Normal kalprotektin bağırsakta belirgin iltihap olasılığını azaltır ve irritabl bağırsak sendromu tanısını destekleyebilir. Tanıyı yakınmalarınız ve diğer bulgularla hekiminiz koyar.
Kalprotektin gebelikte güvenilir mi?
Kalprotektin dışkıyla ölçüldüğü için gebelikte güvenle yapılabilir ve iltihabi bağırsak hastalığı olan gebelerde izlemde kullanılabilir. Yorumu hekiminiz yapar.
Hangi ilaçlar kalprotektini yükseltir?
İltihap giderici ağrı kesiciler ve mide asidini baskılayan ilaçlar kalprotektini yükseltebilir. Kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin.
İlişkili testler
Kaynaklar
- NICE Diagnostics Guidance DG11 – Faecal calprotectin diagnostic tests for inflammatory diseases of the bowel (2013)
- British Society of Gastroenterology – Consensus Guidelines on the Management of Inflammatory Bowel Disease in Adults (2019)
- MedlinePlus Lab Tests – Fecal Calprotectin Test
- NCBI Bookshelf / StatPearls – Fecal Calprotectin
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026