Γυναικολογική Εξέταση / Εξετάσεις
Διακολπικό Υπερηχογράφημα
Γιατί το εξηγούμε σε ξεχωριστή σελίδα
Το υπερηχογράφημα κοιλίας χρησιμοποιεί την ουροδόχο κύστη ως παράθυρο. Η διακολπική ματιά βγάζει την κύστη από τη μέση και φέρνει την κεφαλή κοντά στον στόχο. Ίδιο μηχάνημα, άλλη ερώτηση. Λεπτό ενδομήτριο, πρώιμος σάκος, μικρή κύστη ωοθήκης και η θέση του σπειράματος χρειάζονται αυτή την εγγύτητα. Ο έλεγχος ανατομίας του δεύτερου τριμήνου και οι μετρήσεις του μωρού στην προχωρημένη εγκυμοσύνη είναι αντίθετα δουλειά της κοιλίας. Η συγχώνευση των δύο κάτω από έναν τίτλο οδηγεί σε λάθος προετοιμασία: η μία θέλει γεμάτη κύστη και η άλλη άδεια.
Πότε εξετάζεται
| Ερώτηση | Ο ρόλος της διακολπικής ματιάς |
|---|---|
| Καθυστέρηση περιόδου, θετικό τεστ, πόνος ή κηλίδωση | Είναι ο σάκος στη μήτρα, υπάρχει παλμός, υποψία εξωμήτριας κύησης |
| Πολύ πρώιμες εβδομάδες | Σάκος που δεν φαίνεται από την κοιλιά |
| Αιμορραγία μεταξύ περιόδων, θρόμβοι, αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση | Πάχος και ομαλότητα του ενδομητρίου |
| Έλεγχος σπειράματος | Αν οι βραχίονες βρίσκονται μέσα στην κοιλότητα |
| Πόνος στη βουβωνική χώρα, υποψία κύστης | Ωοθήκη, αιμορραγική κύστη, μικρή ποσότητα υγρού |
| Παρακολούθηση γονιμότητας | Μέγεθος ωοθυλακίου, ενδομήτριο |
| Εύρημα που έρχεται σε αντίθεση με την εξέταση | Μάζα στη λεκάνη που δεν διευκρινίζεται από την κοιλιά |
Η διακολπική ματιά δεν είναι απαραίτητη σε κάθε γυναικολογική επίσκεψη. Το τεστ Παπανικολάου, το δείγμα κολπικού υγρού και η εξέταση είναι ξεχωριστές δουλειές. Το υπερηχογράφημα δεν αντικαθιστά την εξέταση κυττάρων.
Πώς γίνεται η εξέταση
Η ασθενής ξαπλώνει ανάσκελα με λυγισμένα γόνατα. Η κύστη έχει αδειάσει. Η κεφαλή καλύπτεται με κάλυμμα ή θήκη μίας χρήσης και επαλείφεται με ζελέ. Το AIUM αναφέρει ότι την κεφαλή μπορεί να την εισαγάγει η ασθενής, ο χειριστής του υπερηχογραφήματος ή ο γιατρός, κατά προτίμηση με την οθόνη ανοιχτή. Στη SoftCare εξηγείται η εισαγωγή και, αν η ασθενής το θέλει, κάνει η ίδια την πρώτη προώθηση. Συνοδός μένει στο δωμάτιο ανάλογα με τη λειτουργία της κλινικής και την επιθυμία της ασθενούς.
Η κεφαλή ακουμπά στο επάνω μέρος του κόλπου. Δεν τρυπά τον τράχηλο και δεν μπαίνει στη μήτρα. Για τη λήψη εικόνων στρέφεται ελαφρά δεξιά και αριστερά. Αυτή η στροφή δεν είναι εξέταση με κολποδιαστολέα. Οι περισσότερες εξετάσεις διαρκούν λίγα λεπτά. Η πίεση διαφέρει από εκείνη της γεμάτης κύστης· οι περισσότερες γυναίκες περιγράφουν αίσθημα πληρότητας, όχι πόνο. Αν υπάρξει πόνος, η εξέταση διακόπτεται.
Η ημέρα αιμορραγίας δεν αποτελεί εμπόδιο. Η ελαφριά κηλίδωση δεν λερώνει την κεφαλή· το κάλυμμα αλλάζει. Αν υπάρχει έντονη αιμορραγία και λιποθυμία, συζητούνται πρώτα η πίεση και η θέση της εγκυμοσύνης· δεν περιμένουμε ένα «προγραμματισμένο υπερηχογράφημα».
Συναίνεση και πότε δεν γίνεται
Το διακολπικό υπερηχογράφημα δεν ξεκινά από μόνο του σαν να ήταν μέρος της εξέτασης. Εξηγείται τι είναι, γιατί ζητείται και ότι υπάρχει δικαίωμα άρνησης. Αν η ασθενής δεν το θέλει, δεν γίνεται. Η άρνηση καταγράφεται στον φάκελο ως ελλιπής απεικόνιση· δεν είναι επιλογή για την οποία επιπλήττει κανείς.
Ο κολπισμός, μια πρόσφατη επέμβαση, ο έντονος πόνος και η φράση της ασθενούς «δεν θέλω αυτή την εξέταση» σταματούν τη διαδικασία. Σε γυναίκα που λέει ότι είναι παρθένα η κολπική κεφαλή δεν είναι ρουτίνα. Συζητείται το υπερηχογράφημα κοιλίας και, αν χρειαστεί, άλλη ημέρα και άλλη μέθοδος για ερώτηση που η κοιλιακή ματιά δεν απαντά. Ο εξαναγκασμός χαλάει και την ποιότητα της εικόνας.
Η εγκυμοσύνη δεν εμποδίζει τη διακολπική ματιά. Αν στις πρώτες εβδομάδες υπάρχει αμφιβολία για τη θέση, αυτός ο δρόμος αφήνει λιγότερη αβεβαιότητα. Η κεφαλή δεν προκαλεί αποβολή. Σε γυναίκα με απειλούμενη αποβολή η εξέταση γίνεται για να φανεί πού βρίσκεται ο σάκος, όχι για να αυξηθεί η αιμορραγία.
Τι ρωτάμε στην πρώιμη εγκυμοσύνη
Η πρώτη ερώτηση είναι αν ο σάκος βρίσκεται μέσα στη μήτρα. Αν η μήτρα είναι άδεια, το τεστ θετικό και υπάρχει πόνος, η εξωμήτρια κύηση δεν θεωρείται αποκλεισμένη. Οι ημέρες καθυστέρησης της περιόδου βοηθούν περισσότερο από μία μέτρηση. Πολύ νωρίς ο σάκος μπορεί να μη φαίνεται· αυτό δεν σημαίνει «δεν υπάρχει». Η πορεία της ορμόνης στο αίμα και η δεύτερη ματιά μένουν στον ίδιο φάκελο.
Αφού φανεί ο καρδιακός παλμός, το κεφαλουραίο μήκος δείχνει κατά προσέγγιση την εβδομάδα. Αν δεν συμφωνεί με την τελευταία περίοδο, ποια ημερομηνία θα ισχύσει το αποφασίζει ο γιατρός. Δίδυμα, κενός σάκος και υποψία αποβολής δεν ανακοινώνονται από μία εικόνα. Ο λεκιθικός ασκός και το έμβρυο αναζητούνται χωριστά. Οι μετρήσεις της προχωρημένης εγκυμοσύνης που περιγράφονται στη σελίδα του υπερηχογραφήματος κοιλίας δεν επαναλαμβάνονται εδώ.
Ενδομήτριο και σπείραμα
Το ενδομήτριο αλλάζει με τον κύκλο. Αμέσως μετά την περίοδο είναι λεπτό και παχαίνει προς την ωορρηξία. Ένα χιλιοστό δεν είναι νόσος. Στην αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, ένα λεπτό και ομαλό ενδομήτριο μπορεί να επιτρέψει την αναβολή της απόφασης για λήψη δείγματος. Σε παχύ, ανώμαλο ή με υγρό ενδομήτριο συζητείται βιοψία ή υστεροσκόπηση. Το όριο εξαρτάται από την παρουσία αιμορραγίας και την ευκρίνεια της μέτρησης· δεν γράφεται το ίδιο χιλιοστό για κάθε γυναίκα.
Το σώμα του σπειράματος πρέπει να βρίσκεται στην κοιλότητα με τους βραχίονες ανοιχτούς στα πλάγια. Η εικόνα σπειράματος που έχει κατέβει ή έχει ενσφηνωθεί στο μυομήτριο διαβάζεται μαζί με τον πόνο και την αιμορραγία. Το ότι δεν φαίνονται τα νήματα δεν σημαίνει ότι το σπείραμα έπεσε· η διακολπική ματιά ψάχνει το σπείραμα, όχι τα νήματα.
Ωοθήκες και υγρό
Η ωοθήκη μπορεί να κρύβεται ανάμεσα στις έλικες του εντέρου. Η διακολπική ματιά δείχνει το μεγαλύτερο μέρος της από πιο κοντά απ' ό,τι η κοιλιακή· παρ' όλα αυτά, δεν φαίνονται και οι δύο ωοθήκες σε κάθε γυναίκα. Μια απλή μικρή κύστη συνήθως παρακολουθείται. Η αιμορραγική κύστη, η εικόνα «σοκολατένιας» κύστης και η συστροφή με αιφνίδιο πόνο είναι άλλο θέμα. Η συστροφή δεν διαγιγνώσκεται μόνο από την εικόνα.
Λίγο υγρό στον χώρο του Douglas μπορεί να είναι φυσιολογικό γύρω από την ωορρηξία. Πολύ υγρό, πυρετός και πόνος που αυξάνεται με την κίνηση παραπέμπουν σε λοίμωξη. Το υπερηχογράφημα δεν αντικαθιστά την καλλιέργεια.
Τι δεν δείχνει
Δεν αντικαθιστά το τεστ Παπανικολάου, τον έλεγχο HPV ή τη βιοψία του τραχήλου. Δεν αναφέρει αν οι σάλπιγγες είναι διαβατές. Συχνά δεν βλέπει την επιφανειακή ενδομητρίωση. Δεν πιστοποιεί από την εικόνα ότι ένα ινομύωμα είναι καλοήθες. Δεν κλείνει την εξωμήτρια κύηση με ένα «δεν υπάρχει». Δεν βγάζει ορμονικό προφίλ. Το Doppler δεν προστίθεται σε κάθε εξέταση.
| Από την κοιλιά | Διακολπικά | |
|---|---|---|
| Ουροδόχος κύστη | Γεμάτη | Άδεια |
| Πρώιμος σάκος | Μερικές φορές | Νωρίτερα και πιο κοντά |
| Μέτρηση ενδομητρίου | Πρόχειρη | Η πραγματική μέτρηση γίνεται εδώ |
| Μωρό στην προχωρημένη εγκυμοσύνη | Κύρια δουλειά | Όχι ρουτίνα |
| Συναίνεση | Πάνω στο δέρμα | Εξηγείται χωριστά, η άρνηση είναι δικαίωμα |
Προετοιμασία
Αν είναι δυνατόν, αδειάστε την κύστη πριν από την εξέταση. Δεν χρειάζεται νηστεία. Αρκεί φούστα ή ρούχο που βγαίνει εύκολα. Η αποχή από σεξουαλική επαφή δεν είναι ρουτίνα. Η κολπική αιμορραγία δεν αποτελεί εμπόδιο. Αν το κάλυμμα της κεφαλής είναι από λάτεξ, αναφέρετε εξαρχής αλλεργία στο λάτεξ.
Η προσέγγισή μας στη SoftCare
Το διακολπικό υπερηχογράφημα δεν είναι συνέχεια της σελίδας για το υπερηχογράφημα κοιλίας. Εξηγείται ο λόγος που ζητείται· αν η ασθενής αρνηθεί, δεν γίνεται. Η κεφαλή καλύπτεται με θήκη μίας χρήσης για κάθε γυναίκα και δεν μπαίνει στη μήτρα. Η θέση της πρώιμης εγκυμοσύνης, το ενδομήτριο στην αιμορραγία, η θέση του σπειράματος και οι ωοθήκες είναι η δουλειά αυτής της ματιάς. Το τεστ Παπανικολάου και η καλλιέργεια είναι άλλες πόρτες. Η μέτρηση καταγράφεται, η απόφαση λαμβάνεται στο ιατρείο.
Συχνές ερωτήσεις
Πονάει;
Οι περισσότερες γυναίκες περιγράφουν αίσθημα πληρότητας. Αν υπάρξει πόνος, η εξέταση διακόπτεται.
Επηρεάζει την παρθενία;
Δεν είναι διαδικασία ρουτίνας σε παρθένες. Δεν γίνεται αν η γυναίκα δεν το θέλει.
Γίνεται στην εγκυμοσύνη;
Ναι, στις πρώτες εβδομάδες για τη θέση της κύησης. Δεν προκαλεί αποβολή.
Πρέπει να έρθω με γεμάτη κύστη;
Όχι. Σε αυτή την εξέταση η κύστη αδειάζει.
Υπάρχει ακτινοβολία;
Όχι. Είναι ηχητικά κύματα.
Μπορεί να γίνει κατά την περίοδο;
Η αιμορραγία δεν αποτελεί εμπόδιο. Σε έντονη αιμορραγία και λιποθυμία αξιολογείται πρώτα η κλινική κατάσταση.
Βρέθηκε κύστη — χρειάζεται χειρουργείο;
Όχι. Ο τύπος, το μέγεθος και ο πόνος καθορίζουν την παρακολούθηση.
Αντικαθιστά το τεστ Παπανικολάου;
Όχι.
Η αναφορά αυτών των πηγών δεν σημαίνει ότι τα κείμενα τα έγραψε η SoftCare. Το υπερηχογράφημα κοιλίας περιγράφεται σε ξεχωριστή σελίδα.
Πηγές
- AIUM Practice Parameter for the Performance of Ultrasound of the Female Pelvis, 2024 Revision. American Institute of Ultrasound in Medicine (AIUM). Journal of Ultrasound in Medicine, 2024.
- AIUM–ACR–ACOG–SMFM–SRU Practice Parameter for the Performance of Standard Diagnostic Obstetric Ultrasound Examinations. Journal of Ultrasound in Medicine 37(11), 2018.
- ISUOG Practice Guidelines: performance of first-trimester fetal ultrasound scan. International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology (ISUOG). Ultrasound in Obstetrics & Gynecology 41, 2013.
- ACOG Committee Opinion No. 734: The Role of Transvaginal Ultrasonography in Evaluating the Endometrium of Women With Postmenopausal Bleeding. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 131, 2018.
- ISUOG statement on the safe use of Doppler in the 11 to 13+6-week fetal ultrasound examination. Salvesen K, Lees C, Abramowicz J, et al. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology 37, 2011.
Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου: Op. Dr. Şükrü Sanus, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος · Τελευταίος ιατρικός έλεγχος:
