Εμμηνόπαυση

Περιεμμηνόπαυση (μεταβατική περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση)

Η περιεμμηνόπαυση είναι η περίοδος από την αρχή των αλλαγών στον κύκλο έως την τελευταία περίοδο. Διαρκεί κατά μέσο όρο 4 χρόνια· σε ορισμένες γυναίκες λίγους μήνες, ενώ σε άλλες μπορεί να διαρκέσει 8–10 χρόνια. Στην ταξινόμηση STRAW + 10 διακρίνεται σε πρώιμη μετάβαση (στάδιο −2) και όψιμη μετάβαση (στάδιο −1).

Στην πρώιμη μετάβαση τα διαστήματα μεταξύ των περιόδων αποκλίνουν κατά 7 ημέρες ή περισσότερο. Στην όψιμη μετάβαση εμφανίζονται διαστήματα 60 ημερών ή μεγαλύτερα. Σε αυτή την περίοδο η FSH αυξάνεται και τα επίπεδα οιστρογόνων παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Η ωορρηξία μπορεί να μη συμβαίνει σε κάθε κύκλο.

Συχνά συμπτώματα:

• Επιμήκυνση ή βράχυνση των διαστημάτων μεταξύ των περιόδων, αλλαγή στην ποσότητα της αιμορραγίας
• Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις (αγγειοκινητικά συμπτώματα)
• Δυσκολία στον ύπνο, νυχτερινές αφυπνίσεις
• Αλλαγές διάθεσης, ευερεθιστότητα, άγχος
• Ευαισθησία στους μαστούς
• Αλλαγή στη συχνότητα των πονοκεφάλων ή των ημικρανιών
• Δυσκολία συγκέντρωσης

Τα αγγειοκινητικά συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν στην περιεμμηνόπαυση και να διαρκέσουν κατά μέσο όρο ακόμη 4–7 χρόνια μετά την τελευταία περίοδο. Στη μελέτη SWAN, σε γυναίκες με συχνά αγγειοκινητικά συμπτώματα η διάμεση συνολική διάρκεια αναφέρθηκε 7,4 χρόνια.

Στην περιεμμηνόπαυση η εγκυμοσύνη εξακολουθεί να είναι δυνατή. Πρέπει να συζητηθεί η αντισύλληψη. Η διαταραχή του κύκλου μπορεί να συγχέεται με θυρεοειδοπάθεια, πολυκυστικές ωοθήκες ή ενδομητρική παθολογία. Άνω των 45 ετών, αν υπάρχουν αγγειοκινητικά συμπτώματα και διαταραχή του κύκλου, σε υγιείς γυναίκες μπορεί να τεθεί η διάγνωση της περιεμμηνόπαυσης χωρίς εργαστηριακές εξετάσεις. Ωστόσο, αν υπάρχει μη φυσιολογική αιμορραγία, απαιτείται υπερηχογράφημα και, αν χρειαστεί, εκτίμηση του ενδομητρίου.

Διάγνωση της εμμηνόπαυσης

Η διάγνωση της εμμηνόπαυσης τίθεται όταν δεν εμφανιστεί περίοδος για 12 μήνες από την τελευταία περίοδο. Σε αυτό το διάστημα πρέπει να αποκλειστούν εγκυμοσύνη, θυρεοειδοπάθεια ή επίδραση φαρμάκων. Όταν υπάρχει υποψία εμμηνόπαυσης κάτω από τα 45 έτη, η μέτρηση της FSH μπορεί να βοηθήσει· από τα 45 έτη και άνω η κλινική διάγνωση είναι συνήθως επαρκής.

Η χειρουργική εμμηνόπαυση προκύπτει από την αφαίρεση και των δύο ωοθηκών. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι αιφνίδια και έντονα. Η χημειοθεραπεία ή η ακτινοβολία της πυέλου μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε πρώιμη εμμηνόπαυση.

Μετεμμηνόπαυση (η περίοδος μετά την εμμηνόπαυση)

Η μετεμμηνόπαυση περιλαμβάνει όλα τα χρόνια μετά την τελευταία περίοδο. Στο STRAW + 10 διακρίνεται σε πρώιμη μετεμμηνόπαυση (+1a, +1b, +1c) και όψιμη μετεμμηνόπαυση (+2). Στην πρώιμη μετεμμηνόπαυση η FSH σταθεροποιείται σε υψηλά επίπεδα και η οιστραδιόλη σε χαμηλά. Η όψιμη μετεμμηνόπαυση διαρκεί πολλά χρόνια.

Σε αυτή την περίοδο η προστατευτική δράση των οιστρογόνων μειώνεται. Η οστική απώλεια επιταχύνεται· η ταχύτερη απώλεια παρατηρείται στα πρώτα 4–8 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση. Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος αυξάνεται· η αρτηριακή πίεση, το λιπιδαιμικό προφίλ και ο μεταβολισμός της γλυκόζης μπορεί να μεταβληθούν. Ο κολπικός ιστός λεπταίνει και μπορεί να εμφανιστούν ξηρότητα και πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης). Η συχνότητα των ουρολοιμώξεων μπορεί να αυξηθεί.

Τι χρειάζεται προσοχή μακροπρόθεσμα:

• Μέτρηση οστικής πυκνότητας (DXA), ιδίως σε πρώιμη εμμηνόπαυση, χαμηλό δείκτη μάζας σώματος, κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό καταγμάτων ή χρήση κορτικοστεροειδών
• Παρακολούθηση αρτηριακής πίεσης, λιπιδίων και γλυκόζης
• Προληπτικός έλεγχος μαστού (σύμφωνα με το εθνικό πρόγραμμα και την εκτίμηση κινδύνου)
• Μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία: κάθε αιμορραγία απαιτεί επείγουσα αξιολόγηση (πρέπει να αποκλειστεί ενδομητρική υπερπλασία ή καρκίνος)
• Πέρα από την κολπική αιμορραγία, πυελικός πόνος, απώλεια βάρους ή ουρολογικά ενοχλήματα

Στη μετεμμηνόπαυση οι εξάψεις μπορεί να συνεχιστούν. Επίσης μπορεί να επιμείνουν προβλήματα ύπνου, διάθεσης και πόνοι σε αρθρώσεις-μύες. Τα συμπτώματα μειώνονται με τον χρόνο· σε ορισμένες γυναίκες διαρκούν χρόνια.

Συμπτώματα και πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Αν έχετε εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, διαταραχές ύπνου ή αλλαγές διάθεσης που επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, συνιστάται αξιολόγηση. Οι παρακάτω καταστάσεις πρέπει να εξετάζονται χωρίς καθυστέρηση:

• Οποιαδήποτε κολπική αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση
• Στην περιεμμηνόπαυση, αιμορραγία που γεμίζει σερβιέτα σε 1–2 ώρες, διαρκεί περισσότερο από 7 ημέρες ή συνοδεύεται από μεγάλους θρόμβους
• Διάστημα μεταξύ περιόδων άνω των 60 ημερών με συνοδό μη φυσιολογική αιμορραγία
• Διακοπή της περιόδου πριν από τα 40 έτη
• Έντονη κολπική ξηρότητα, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή ή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
• Αισθητή μείωση του ύψους, κάταγμα ή έντονος οστικός πόνος
• Καρδιαγγειακά προειδοποιητικά σημεία όπως πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή πόνος στη γνάθο και την πλάτη

Η θυρεοειδοπάθεια, η αναιμία, η κατάθλιψη και οι παρενέργειες φαρμάκων μπορεί να μιμηθούν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Η διαφορική διάγνωση γίνεται με κλινική εξέταση και βασικές εξετάσεις.

Ορμονική θεραπεία και άλλες επιλογές

Η ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης (MHT) είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές επιλογές για τα αγγειοκινητικά και τα ουρογεννητικά συμπτώματα. Χρησιμοποιούνται συστηματικά οιστρογόνα (μαζί με προγεσταγόνο αν υπάρχει μήτρα) ή κολπικά οιστρογόνα χαμηλής δόσης. Το ACOG και οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις, η θεραπεία να ξεκινά πριν από τα 60 έτη ή εντός 10 ετών από την έναρξη της φυσικής εμμηνόπαυσης. Ο χρόνος έναρξης, η δόση και η διάρκεια εξατομικεύονται· γίνεται ετήσια αξιολόγηση κινδύνου-οφέλους.

Τα σκευάσματα και οι ενδείξεις που χρησιμοποιούνται στην Τουρκία υπόκεινται στους κανονισμούς του Τουρκικού Οργανισμού Φαρμάκων και Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων (TİTCK). Οι αλλαγές στις προειδοποιήσεις πλαισίου του FDA στις ΗΠΑ δεν αλλάζουν αυτόματα τις εγκρίσεις στην Τουρκία. Η απόφαση για θεραπεία λαμβάνεται με βάση την εξέταση, το ιστορικό και τις επικαιροποιημένες πληροφορίες του προϊόντος.

Στις αντενδείξεις περιλαμβάνονται ενεργός καρκίνος του μαστού, ανεξήγητη κολπική αιμορραγία, ενεργός θρομβοεμβολή, σοβαρή ηπατική νόσος και ορισμένες καρδιαγγειακές καταστάσεις. Σε γυναίκες με υψηλό κίνδυνο θρόμβωσης η διαδερμική οδός μπορεί να προτιμηθεί έναντι της από του στόματος.

Σε γυναίκες που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να λάβουν ορμονική θεραπεία μπορούν να συζητηθούν μη ορμονικές επιλογές (ορισμένα αντικαταθλιπτικά, γκαμπαπεντινοειδή, αλλαγές στον τρόπο ζωής). Για την κολπική ξηρότητα, τα ενυδατικά και τα τοπικά οιστρογόνα χαμηλής δόσης αξιολογούνται χωριστά. Για την υγεία των οστών, το ασβέστιο, η βιταμίνη D και η άσκηση με φόρτιση βάρους είναι βασικά· αν υπάρχει οστεοπόρωση, σχεδιάζεται φαρμακευτική αγωγή.

Η προσέγγιση της SoftCare

Στη SoftCare Clinic η αξιολόγηση της εμμηνόπαυσης και της περιεμμηνόπαυσης γίνεται με γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα και τις απαραίτητες εξετάσεις. Ερευνώνται το ιστορικό περιόδων, η συχνότητα των εξάψεων, ο ύπνος, η διάθεση, τα σεξουαλικά ενοχλήματα και ο κίνδυνος καταγμάτων. Αν υπάρχει μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία, η εκτίμηση του ενδομητρίου έχει προτεραιότητα.

Αν συζητηθεί ορμονική θεραπεία, εξετάζονται οι αντενδείξεις, η ύπαρξη μήτρας, ο κίνδυνος θρόμβωσης και ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού. Αν ξεκινήσει θεραπεία, η δόση, η οδός και η διάρκεια καθορίζονται εξατομικευμένα και καταρτίζεται πρόγραμμα παρακολούθησης. Όταν χρειάζεται, γίνεται παραπομπή για παρακολούθηση οστικής πυκνότητας, λιπιδίων και αρτηριακής πίεσης. Η μαστογραφία δεν γίνεται στην κλινική· παρέχεται παραπομπή σε συνεργαζόμενο απεικονιστικό κέντρο.

Ραντεβού: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Η αναφορά μιας πηγής δεν σημαίνει ότι η SoftCare έγραψε το συγκεκριμένο κείμενο.

Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου: Op. Dr. Şükrü Sanus, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος · Τελευταίος ιατρικός έλεγχος: 2 Οκτωβρίου 2026