Jinekolojik Muayene / Testler
Mamografi
Klinikte cihaz yok
Bu cümle sayfanın ilk iş kuralıdır. SoftCare muayene, pelvik ultrason, meme ultrasonu ve laboratuvar örneği alınan bir kadın sağlığı kliniğidir. Mamografi ünitesi, kompresyon cihazı ve mamografi raporlama birimi burada bulunmaz. “Bizde de çekilir” diye yazılmaz.
Hekim tarama yaşını, aile öyküsünü ve ele gelen bulguyu görür. Mamografi endikasyonu varsa hasta anlaşmalı merkeze yazılır. Merkez çekimi yapar, raporu BI-RADS ile döner. Gerekiyorsa ultrason veya biyopsi o merkezin ya da yönlendirilen birimin işidir. SoftCare raporu saklar, sonraki muayene aralığını ve eksik kalan soruyu söyler. Çekim günü, doz ve cihaz markası bu sayfanın konusu değildir.
Tarama ile şikâyet aynı kapı değildir
Tarama, yakınması olmayan kadında kanseri erken yakalamak içindir. Tanısal mamografi, ele gelen kitle, tek kanaldan kanlı akıntı, yeni meme başı çekilmesi veya deri değişikliği için istenir. İkincisi yaş beklemez. Otuz yaş altında ilk görüntü çoğu kez ultrasondur; şüphe sürerse mamografi o dosyaya eklenir, merkezde çekilir.
| Durum | Ne yapılır |
|---|---|
| Yakınma yok, 40–69, ortalama risk | Ulusal program: iki yılda bir mamografi |
| Yakınma yok, ortalama risk, ACOG çerçevesi | 40 yaşında başlanır; aralık 1 veya 2 yıl, birlikte seçilir |
| Ele gelen sertlik | Yaş beklenmez; ultrason ve gerekirse mamografi |
| Kanlı, tek kanal akıntısı | Tanısal inceleme, merkeze yönlendirme |
| Anne veya kız kardeşte genç yaşta kanser | Risk ayrı hesaplanır; aralık ve MR değişebilir |
| Gebe, ele gelen kitle | Önce ultrason; mamografi mecbursa merkezde, karın korunarak |
Çekim neye benzer
Meme iki plak arasında birkaç saniye sıkıştırılır. Sıkıştırma dozun düşmesi ve dokunun ayrılması içindir. Ağrı çoğu kadında kısa sürer. Adet bitimini izleyen hafta daha rahat olabilir; tarama için o hafta şart değildir. Koltuk altına deodorant ve talk çekim günü sürülmez; benek yapabilir. Çekim ayakta olmalıdır, her meme için en az iki açı alınır.
Doz, göğüs filminin katları mertebesindedir; taramanın getirdiği erken tanı kazancı, ortalama riskli kadında bu dozun karşılığında konuşulur. Gebelikte tarama ertelenir. Şikâyet varsa ultrason öndedir. Mamografi mecbursa karın örtülür, karar merkez ve hekimle verilir.
Silikon veya salin implant çekimi engellemez. İmplantı ayıran ek pozlar gerekir. İmplant, taramanın kalitesini düşürebilir; bu, çekimden vazgeçme nedeni değildir. Protez yırtığı ultrason ve manyetik rezonansın işidir, mamografinin vaadi değildir.
Yoğun meme
Yoğunluk, mamografide bezin yağa göre fazla görünmesidir. Dört yazı kullanılır: yağlı, dağınık fibroglandüler, heterojen yoğun, aşırı yoğun. Heterojen ve aşırı yoğun memede bazı kanserler maskelenebilir. Bu, mamografiyi iptal etmez. ACR, ek taramayı risk ve yoğunluğa göre konuşur. Ultrason veya manyetik rezonans eklenebilir. Ek görüntü, mamografi yerine konmaz. SoftCare yoğunluğu gerekçe yapıp çekimi klinikte “ultrasonla kapattım” demez.
Rapor nasıl okunur
Mamografi sonucu BI-RADS kategorisiyle döner. Bu evre değildir. Sonraki adımı söyler.
| Kategori | Anlam | Ne olur |
|---|---|---|
| 0 | İnceleme eksik | Ek film veya ultrason |
| 1 | Belirgin bulgu yok | Yaşa uygun tarama |
| 2 | İyi huylu görünüm | Rutin izlem |
| 3 | Muhtemelen iyi huylu | Kısa aralıkla kontrol |
| 4 | Şüphe | Biyopsi konuşulur |
| 5 | Yüksek şüphe | Biyopsi |
| 6 | Bilinen kanser | Tedavi takibi |
Kategori 0 korku cümlesi değildir. Film yetmemiştir. Kategori 3 unutmak değildir; günü kaçan kontrol anlamını yitirir. Biyopsi kararı rapordaki kategori ile muayeneyi birlikte okur. SoftCare raporu aldıktan sonra bu ayrımı söyler, çekimi tekrar burada yapmaz.
Ulusal program ve klinik yönlendirme
Sağlık Bakanlığı ulusal meme tarama programı, ortalama riskli kadına 40–69 yaş arasında iki yılda bir mamografi sunar. Çekim KETEM, sağlıklı hayat merkezi ve bağlı tarama birimlerinde yapılabilir. Bu yol ücretsiz tarama kapısıdır. SoftCare bu merkezin yerine geçmez, randevusunu da buradan kesmez.
Aile öyküsü, önceki şüpheli rapor veya ele gelen bulgu varsa anlaşmalı görüntüleme merkezine yazılı yönlendirme yapılır. Hastadan istenen, eski filmlerin ve raporların yanında olmasıdır. Karşılaştırma olmadan yeni film “temiz” diye kapanmaz. Sonuç çıktığında hekim kategoriyi, ek inceleme gerekip gerekmediğini ve bir sonraki tarihi söyler.
Kimde aralık değişir
Ortalama risk, ailede genç yaşta meme veya yumurtalık kanseri yoksa, bilinen gen değişikliği yoksa ve göğüs duvarına radyoterapi öyküsü yoksa kullanılan çerçevenin adıdır. Bu öykülerden biri varsa tarama 40 yaşından önce ve manyetik rezonansla konuşulabilir. Gen testi bu sayfanın işi değildir. Risk hesabı muayenede yapılır, kâğıda “yüksek risk” diye yapıştırılmaz.
Yetmiş yaş sonrası ulusal programın standart aralığı dışındadır. Ek hastalık ve beklenen yaşam süresi taramayı sürdürür veya durdurur. Tek başına yaş, çekimi yasaklamaz.
Ne göstermez
Mamografi her kanseri yakalamaz. Yoğun memede duyarlılık düşer. Aralıkta çıkan kanser, bir önceki filmin hatalı olduğu anlamına gelmez. İyi huylu kireç ile şüpheli küme her zaman ilk filmde ayrılmaz; ek görüntü ve biyopsi bunun için vardır. Hormon sonucunu yazmaz. Protez bütünlüğünü mühürlemez. Ultrasonun gösterdiği basit kisti her zaman seçmeyebilir.
SoftCare’de yaklaşım
Mamografi burada çekilmez. Muayene, meme ultrasonu ve öykü klinikte durur. Tarama yaşı gelen ve yakınması olmayan kadın ulusal program veya anlaşmalı merkeze yazılır. Ele gelen kitle, kanlı akıntı ve deri değişikliği yaşa bakılmadan incelenir; mamografi gerekiyorsa aynı kapıdan merkeze gider. Rapor döner, kategori okunur, eksik film ve biyopsi klinikte “ultrason yeter” diye kapatılmaz.
Sık sorulanlar
SoftCare’de mamografi çekilir mi?
Hayır. Cihaz yoktur. Gereken hasta anlaşmalı görüntüleme merkezine yönlendirilir.
Kaç yaşında başlanır?
Türkiye’de ortalama riskte ulusal program 40–69 yaş, iki yılda bir. ACOG taramaya 40’ta başlanmasını söyler.
Ağrılı mı?
Sıkıştırma kısa sürer. Adet sonrası daha rahat olabilir.
Ultrason yetmez mi?
Tarama için yetmez. Mamografinin yerine konmaz.
Ele gelen kitle yaş bekler mi?
Hayır.
Yoğun meme çekimi iptal eder mi?
Hayır. Ek görüntüleme konuşulur, mamografi kararını durdurmaz.
Eski film gerekli mi?
Evet. Karşılaştırma yoksa yeni rapor eksik kalır.
Kategori 0 kanser midir?
Hayır. İnceleme eksiktir.
Künye, SoftCare’in çekimi yaptığı veya o metni yazdığı anlamına gelmez.
Kaynaklar
- Meme Kanseri Tarama Programı Ulusal Standartları. T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2026.
- ACOG Clinical Practice Update: Age to Initiate Routine Breast Cancer Screening. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 145(1), 2025.
- Practice Bulletin No. 179: Breast Cancer Risk Assessment and Screening in Average-Risk Women. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 130(1), 2017.
- ACR Appropriateness Criteria: Supplemental Breast Cancer Screening Based on Breast Density, 2024 Update. American College of Radiology. Journal of the American College of Radiology 22(5), 2025.
- ACR BI-RADS Atlas: Mammography. American College of Radiology, 2013.
Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: