Over Kistleri

Türler

Fonksiyonel kistler:

• Folikül kisti: Yumurtlama olmadığında folikülün büyümeye devam etmesiyle oluşur. Genellikle 3–8 hafta içinde kaybolur.
• Korpus luteum kisti: Yumurtlamadan sonra korpus luteum içinde sıvı veya kan birikmesiyle oluşur. Adet gecikmesi veya hafif ağrı yapabilir. Erken gebelikte de görülebilir.

Diğer kistler:

• Dermoid kist (matür kistik teratom): Embriyonik hücrelerden gelişir. İçinde yağ, saç, diş veya deri dokusu bulunabilir. Çoğu iyi huyludur.
• Kistadenom: Yumurtalık yüzey hücrelerinden gelişir. Seröz veya müsinöz olabilir. Büyüyebilir; çoğu iyi huyludur.
• Endometrioma (çikolata kisti): Endometriozis sonucu oluşur. İçinde koyu renkli kan bulunur. Ağrılı adet ve gebe kalma güçlüğü ile ilişkili olabilir.
• Polikistik over: Çok sayıda küçük folikül görünümü. Ayrı bir tablodur; bu sayfada ele alınmaz.

Malign kistler nadirdir. Ultrason görünümü, yaş ve tümör belirteçleri ile risk değerlendirilir.

Belirtiler

Çoğu kist belirti vermez. Belirti varsa:

• Tek taraflı veya iki taraflı kasık ağrısı (künt veya keskin)
• Alt karında dolgunluk veya baskı hissi
• Şişkinlik
• Cinsel ilişki sırasında ağrı (özellikle derin)
• Adet düzensizliği veya ara kanama
• Sık idrara çıkma veya kabızlık (büyük kistlerde)

Ani başlayan şiddetli tek taraflı ağrı, bulantı, kusma veya bayılma hissi torsiyon veya rüptürü düşündürür. Bu durumda acil değerlendirme gerekir.

Tanı

Tanı jinekolojik muayene ve ultrason ile konur. Transvajinal ultrason kistin boyutu, duvar kalınlığı, septa, solid alan ve kanlanma özelliklerini gösterir. Basit, ince duvarlı, tek odacıklı kistler genellikle fonksiyonel kabul edilir.

Şüpheli görünümde (solid alan, kalın septa, düzensiz kenar, asit) MR veya tümör belirteçleri (CA-125) konuşulabilir. CA-125 tek başına tanı koydurmaz; endometriozis ve inflamasyonda da yükselebilir. Gebelik şüphesi varsa önce gebelik testi yapılır. IOTA ve O-RADS sınıflandırmaları ultrason risk değerlendirmesinde kullanılır.

Takip ve tedavi

Üreme çağında basit görünümlü, küçük (genellikle 5 cm altı) ve belirtisiz kistler genellikle 6–8 hafta sonra kontrol ultrasonu ile izlenir. Çoğu kendiliğinden kaybolur. Postmenopozda basit kistler daha dikkatli değerlendirilir; 3–5 cm üzeri veya şüpheli görünümde ileri inceleme düşünülür.

Cerrahi endikasyonlar:

• Şüpheli ultrason görünümü
• Belirti veren veya büyüyen kist
• Torsiyon veya rüptür şüphesi
• Büyük kistadenom veya dermoid
• Endometrioma ve gebe kalma isteği

Cerrahi genellikle laparoskopik kistektomi şeklinde yapılır. Yumurtalık korunmaya çalışılır. Malignite şüphesinde onkolojik cerrahi planlanır.

Komplikasyonlar

• Torsiyon: Yumurtalığın kendi etrafında dönmesi. Ani ağrı, bulantı ve kusma yapar. Acil cerrahi gerektirir.
• Rüptür: Kist yırtılması. Ani ağrı ve bazen iç kanama yapabilir.
• Malignite: Nadir. Şüpheli görünümde ileri değerlendirme gerekir.

IOTA5 çalışmasında benign ultrason görünümü olan kistlerde 2 yıllık takipte malignite, torsiyon ve rüptür riski düşük bulunmuştur. Bu, basit kistlerde izlemi destekler.

Ne zaman acil başvurulmalı

• Aniden başlayan şiddetli tek taraflı kasık ağrısı
• Ağrı ile birlikte bulantı, kusma veya bayılma
• Ateşle birlikte şiddetli pelvik ağrı
• Gebelik şüphesi ile birlikte ağrı veya kanama
• Hızla artan karın şişliği veya omza vuran ağrı

SoftCare’de yaklaşım

SoftCare Clinic’de over kisti değerlendirmesi jinekolojik muayene ve ultrason ile başlar. Kistin boyutu, görünümü ve belirti durumu kaydedilir. Basit görünümlü küçük kistlerde kontrol ultrasonu planlanır. Şüpheli görünüm, büyük kist veya acil belirti varsa ileri değerlendirme veya yönlendirme yapılır. Endometrioma şüphesinde endometriozis sayfası ile birlikte ele alınır. Gebelik şüphesi varsa önce gebelik testi yapılır. Cerrahi gereken olgularda uygun merkeze yönlendirme sağlanır.

Randevu: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Kaynakça

• 1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Ovarian Cysts. FAQ.
• 2. Mayo Clinic. Ovarian cysts – Symptoms and causes.
• 3. Society of Radiologists in Ultrasound (SRU). Consensus on Simple Adnexal Cysts Follow-up (2019 update).
• 4. International Ovarian Tumor Analysis (IOTA). IOTA5 study – Conservative management of adnexal masses. Lancet Oncology, 2019.
• 5. American College of Radiology. O-RADS US v2022.
• 6. European Society of Gynaecological Oncology / ISUOG / IOTA / ESGE Consensus on preoperative assessment of adnexal masses.
• 7. Merck Manual Professional Edition. Ovarian Cysts.
• Not: Takip aralıkları, cerrahi endikasyonlar ve risk değerlendirmesi güncel kılavuzlara göre hekim tarafından güncellenir. Bu kaynakça bilgilendirme amaçlıdır.

Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.

Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: 2 Ekim 2026