Jinekolojik Muayene / Testler
Cinsel İlişkide Kanama
Adet kanaması ile aynı şey değildir
Adet, döngünün beklenen gününde, rahim içinden gelir. İlişki kanaması temastan sonra, çoğu kez az ve kısa sürer. İkisi aynı haftaya denk gelirse kadın “adet erken geldi” diyebilir. Ayrım, takvim ve muayene ile yapılır. Ara kanama ilişki olmadan da oluyorsa sorun yalnız serviks yüzeyi değildir. Rahim içi, polip, miyom ve hormon o dosyaya girer.
Toplumda ilişki sonrası kanama seyrek değildir. Avustralya tarama kılavuzu, sekiz çalışmadan derlenen nokta yaygınlığı kabaca binde 7 ile yüzde 9 arasında yazar. Bu aralık “normaldir, bakılmaz” demek değildir. Kalıcı anormal kanamada rahim ağzı kanseri dışlanır.
Nereden gelir
| Yer | Ne düşündürür |
|---|---|
| Rahim ağzı dışa dönük, kolay kanayan | Ektropion; genç ve hap kullanan kadında sık |
| Akıntı, kolay kanama | Servisit; klamidya ve gonore aranır |
| Saplı, kırmızı çıkıntı | Serviks veya rahim içi polip |
| Kuruluk, menopoz, emzirme | Sürtünme; atrofi |
| Gebe, lekelenme | Düşük tehdidi, dış gebelik, plasenta |
| Gözle ülser, kötü koku, tekrar | Kolposkopi gecikmez |
| İlişki olmadan da ara kanama | Rahim içi ayrıca okunur |
Ektropion, rahim ağzı kanalının iç epitelinin dışa bakmasıdır. Dokununca kanar. Kanser değildir. Yakma her ektropiona yazılmaz. Enfeksiyon ve smear temizse izlenebilir. Polip alınmadan “tahriş” diye kapatılmaz. Küçük polip muayenede görülebilir, sapı rahim içindeyse ultrason veya histeroskopi konuşulur.
Gebelik önce dışlanır
Gecikme, lekelenme ve ilişki aynı cümlede gelirse test bakılır. Dış gebelik ağrıyla birlikte ilişki kanaması sanılabilir. Gebe kadında ilişki sonrası leke düşük tehdidi, serviks yetmezliği veya plasenta yerleşimi ile karışır. Plasenta öndeyse ilişki yasağı ultrason görmeden konmaz, görmeden de “zararsız” denmez.
Muayenede ne bakılır
Öykü tek mi tekrar mı, hap veya spiral var mı, menopoz var mı, son smear ne zaman diye sorar. Spekulum kanayan noktayı gösterir. Rahim ağzı düzgün, tek leke ve güncel HPV ile smear negatifse RANZCOG çerçevesinde hemen kolposkopi şart olmayabilir. Tekrar veya süren kanama kadın doğum bakışına gider.
Klamidya testi, akıntı ve kolay kanayan servikste alınır. Smear ve HPV, tarama zamanı gelmişse veya sonuç eskiyse kanama bahane edilip ertelenmez. Kanlı örnek bazı laboratuvarlarda kabul edilir. Ultrason, ara kanama ve pıhtı varsa rahim içini okur. Kolposkopi sayfası, gözle şüphe ve yüksek riskli HPV için ayrı durur.
Yaş işi değiştirir
Genç kadında ektropion ve enfeksiyon öndedir. Kırk yaş sonrasında polip, rahim içi kalınlaşma ve miyom aynı lekeye karışır. Menopoz sonrası her kanama, ilişkiyle gelse bile rahim içi örneği konuşulmadan kapatılmaz. Atrofi sıktır, kanseri dışlamaz. Hormonlu spiral ilk aylarda leke yapabilir. İlişkiyle artan ve geçmeyen leke spiralin olağan alışması sayılmaz.
Ne yapılmaz
Evde vajinal yıkama kanamayı kesmez, enfeksiyonu karıştırır. İlişkiyi süresiz yasaklamak tanı değildir. Her lekeye yakma veya kriyo yazılmaz. Ağrı kesici ve “stres” cümlesi spekulumun yerine geçmez. Tek seferlik lekeyi kanser ilanı yapmak da doğru değildir. İkisi de aynı hatadır: bakmadan ad koymak.
SoftCare’de yaklaşım
İlişki sonrası kanama adet diye kapatılmaz. Test ve spekulum aynı başvurudadır. Ektropion, enfeksiyon ve polip ayrı yazılır. Klamidya örneği klinikte alınır. Smear ve HPV zamanı gelmişse kanama ertelenmez. Tek leke, düzgün serviks ve negatif tarama kolposkopi dayatmaz. Tekrarlayan kanama ve gözle şüphe kolposkopi sayfasına gider. Menopoz sonrası leke rahim içi bakılmadan kapanmaz.
Sık sorulanlar
Bir kez leke kanser midir?
Çoğu kez değildir. Yine de bakılır.
Adet sanılabilir mi?
Evet. Takvim ve muayene ayırır.
Gebe olabilir miyim?
Gecikme varsa test önce bakılır.
Hap kullanıyorum, normal mi?
İlk aylar leke yapabilir. İlişkiyle süren kanama ayrıca bakılır.
Ektropion ameliyat mı?
Çoğu izlenir. Yakma herkese yazılmaz.
Smear kanlıyken alınır mı?
Tarama gecikmesin diye alınabilir. Laboratuvar notu yazılır.
Her leke kolposkopi midir?
Hayır. Tekrar ve şüpheli serviks o kapıyı açar.
Menopozda az leke beklenir mi?
Hayır. Rahim içi ayrıca okunur.
Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.
Kaynaklar
- Investigation of People with Abnormal Vaginal Bleeding (National Cervical Screening Program guidelines). Cancer Council Australia, 2022.
- A systematic review of postcoital bleeding and risk of cervical cancer. Shapley M, Jordan J, Croft PR. British Journal of General Practice 56(527):453–460, 2006.
- Practice Bulletin No. 168: Cervical Cancer Screening and Prevention. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 128(4), 2016.
- Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. Workowski KA, et al. MMWR Recommendations and Reports 70(4), 2021.
- ACOG Committee Opinion No. 734: The Role of Transvaginal Ultrasonography in Evaluating the Endometrium of Women With Postmenopausal Bleeding. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 131, 2018.
Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: