Jinekolojik Muayene / Testler
Kolposkopi
Tarama ile kolposkopi aynı iş değildir
Türkiye’de ulusal rahim ağzı taraması, 30–65 yaş arasında beş yılda bir HPV-DNA örneğidir. HPV negatifse aralık uzundur. HPV pozitifse smear ile birlikte okunur. Kolposkopi bu tarama kabının adı değildir. Tarama kimde bakılacağını söyler. Kolposkopi, şüphe çıkan rahim ağzına yakından bakar.
ASCCP 2019, kararı tek satır sonuca değil, bugünkü test ile eski smear, eski HPV ve eski biyopsinin birlikte verdiği CIN 3 riskine bağlar. Aynı smear cümlesi, öyküsü temiz kadında izlem, öyküsü bozuk kadında kolposkopi olabilir. Bu yüzden eski raporlar istenmeden randevu “hemen yakalım” diye kurulmaz.
Kimde konuşulur
| Sonuç | Kolposkopinin yeri |
|---|---|
| HPV 16 veya 18 pozitif | Smear beklenmeden çoğu algoritmada bakılır |
| Yüksek riskli HPV ve anormal smear | Bakış ve gerekirse biyopsi |
| HSIL, ASC-H, AGC | Yüksek risk; kolposkopi geciktirilmez |
| ASC-US ve HPV pozitif | Öyküye göre kolposkopi veya kontrol |
| LSIL, önceki HPV negatif | Bir yıl sonra test, herkeste hemen değil |
| HPV negatif, smear normal | Kolposkopi yok; tarama aralığı |
| Gözle şüpheli rahim ağzı, temas kanaması | Smear sonucu beklenmeden muayene |
Temas kanaması, kötü kokulu akıntı ve gözle ülser tarama yaşını beklemez. Bu tablo kolposkopiden önce muayenenin işidir. Gebe kadında yüksek riskli sonuç ertelenmez; biyopsi endikasyonu daraltılır, tedavi çoğu kez lohusalığa bırakılır.
İşlem nasıl durur
Spekulum konur. Rahim ağzı serum fizyolojikle silinir, sonra seyreltik asetik asit sürülür. Anormal epitel bir iki dakika içinde beyazlaşır. Bu beyazlık kanser mührü değildir. Damar deseni ve dönüşüm bölgesinin tamamının görülüp görülmediği yazılır. Dönüşüm bölgesi kanalın içinde kaldıysa bakış eksik sayılır. Lugol bazı bakışlarda eklenir, her işlemde şart değildir.
Süre çoğu kadında on ile yirmi dakikadır. Kramp, adet sancısına benzer. Biyopsi alınırsa kısa bir batma olur. İşlem radyasyon değildir, anestezi rutini yoktur. Ağrı eşiği düşükse yerel uyuşturma konuşulur. Kanama beklenir, günlük ped yeter. İlişki, havuz ve vajinal krem birkaç gün önerilmez. Ağır kanama, ateş ve kötü koku aynı gün bakılır.
Biyopsi her bakışta alınmaz
ASCCP kolposkopi standardı, asetik asitle beyazlaşan her alanın örneklenebileceğini söyler. Tamamen normal görünen, HPV 16 ve 18 olmayan, HSIL olmayan kadında rastgele biyopsi şart değildir. Şüpheli alan varsa iki ile dört küçük parça olağandır. Parça rahim ağzını zayıflatmak için değil, derecesini yazmak için alınır.
Patoloji CIN 1, CIN 2 veya CIN 3 diye döner. Her derecenin anlamı ve izlenecek yol CIN 1-2-3 sayfasında anlatılır. Kolposkopi raporu “normal” diye kapanmışsa bile HPV sürüyorsa kontrol testi düşmez. Görüntü, virüsü silmez.
Kolposkopiye giderken: hasta bilgilendirme kartı
İşlemden önce, sırasında ve sonrasında neler olacağını anlatan 2 sayfalık kart (PDF, A4).
Sonuç nasıl okunur
| Yazı | Ne anlama gelir |
|---|---|
| Yeterli kolposkopi | Dönüşüm bölgesinin tamamı görüldü |
| Yetersiz | Kanal içi kaçmış olabilir; ek örnek konuşulur |
| Asetobeyaz alan | Şüpheli epitel; kanser demek değildir |
| Biyopsi yok | Görüntü temiz ve risk düşük |
| CIN 1 | Düşük derece; çoğu izlem |
| CIN 2 veya 3 | Tedavi eşiği; yaş ve gebelik planı ile |
Ne göstermez
Kolposkopi HPV aşısının yerine geçmez. Aşı da taramanın yerine geçmez. Rahim içini, yumurtalığı ve endometriyumu göstermez. Vajinal kültürün sorduğu mantar sorusunu sormaz. Negatif kolposkopi, bir yıl sonraki HPV’yi gereksiz kılmaz. İşlem kısırlık sebebi diye sunulmaz. Derin konizasyon ayrı bir cerrahidir, bu sayfanın vaadi değildir.
SoftCare’de yaklaşım
Kolposkopi, smear ve HPV sayfasının devamıdır, yerine değil. Eski rapor istenmeden aynı gün bakış kurulmaz. HPV 16 ve 18 ile yüksek dereceli smear geciktirilmez. Düşük riskli sonuç bir yıl sonraya bırakılabilir. Biyopsi alınırsa doku anlaşmalı patoloji laboratuvarına gider. Sonuç CIN derecesi ile okunur, “beyazlık vardı” cümlesiyle tedavi açılmaz. Gebe kadında bakış ertelenmez, tedavi çoğu kez doğum sonrasına kalır.
Sık sorulanlar
Kolposkopi smear yerine geçer mi?
Geçmez. Smear ve HPV kimde bakılacağını söyler.
HPV pozitif herkes kolposkopiye gider mi?
Hayır. Tip, smear ve eski öykü kararı değiştirir.
Ağrılı mı?
Kramp olabilir. Biyopside kısa batma olur.
Kanser tanısı mıdır?
Hayır. Şüpheli alanı seçer. Tanı biyopsi ile gelir.
Adetliyken yapılır mı?
Ağır kanama görüntüyü kapatır. Az lekelenme engel olmayabilir.
İlişki yasağı var mı?
Biyopsi alındıysa birkaç gün.
Normal çıktı, HPV biter mi?
Hayır. Kontrol testi düşmez.
Gebe kadında yapılır mı?
Yüksek riskli sonuçta evet. Tedavi çoğu kez lohusalığa kalır.
Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez. Patoloji örneği anlaşmalı laboratuvarda okunur.
Kaynaklar
- 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors. Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al. Journal of Lower Genital Tract Disease 24(2), 2020.
- ASCCP Colposcopy Standards: Risk-Based Colposcopy Practice. Wentzensen N, et al. Journal of Lower Genital Tract Disease 21(4), 2017.
- Kanser Taramaları (Ulusal Rahim Ağzı Kanseri Tarama Programı). T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2026.
- Practice Bulletin No. 168: Cervical Cancer Screening and Prevention. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 128(4), 2016.
Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: