Jinekolojik Muayene / Testler
Fazla Adet Kanaması
Ne fazla sayılır
Eski tanım seksen mililitreden fazlaydı. Kadın bunu evde ölçmez. İşe yarar soru şudur: gece kalkıyor mu, çifte ped yetmiyor mu, pıhtı avuç içini geçiyor mu, kanama bir haftayı aşıyor mu. Bunlardan biri varsa miktar fazladır. Yorgunluk, nefes darlığı ve saç dökülmesi demir eksikliğinin cümlesidir. Kan sayılmadan “alışır” denmez.
Düzenli ama çok kanama ile düzensiz, ara günlere taşan kanama aynı hastalık değildir. İkincisi menometroraji sayfasındadır. Bu sayfa takvimi kabaca yerinde, miktarı artmış kanamayı anlatır. İkisi birlikte gelebilir. O zaman ikisi de yazılır.
Fazla adet kanaması nasıl anlaşılır? (canlandırma)
Canlandırma yükleniyor…
- Olağan adette ped saatler içinde orta düzeyde lekelenir.
- Ped birkaç saat üst üste her saat tamamen dolar.
- Tek ped yetmez; iki ped birlikte kullanılır.
- Gece ped değiştirmek için kalkılır.
- Pıhtı, yanındaki madeni paradan büyüktür.
- Kanama yedi günden uzun sürer.
- Bu belirtilerden biri varsa hekime başvurulur.
Temsili canlandırmadır. Ölçütler CDC'nin fazla adet kanaması tarifine dayanır; olağan adetteki ped sayısı ve leke miktarı kişiden kişiye değişir.
Neden listesi
| FIGO başlığı | Fazla adette nasıl durur |
|---|---|
| Polip | Ara leke ve pıhtı; sapı içerideyse ultrason yetmeyebilir |
| Adenomyozis | Ağrılı ve miktarı artmış kanama; rahim hassas |
| Miyom | Özellikle kaviteye bakan submukoz tip |
| Kanser ve öncül | Kırk beş sonrası, tedaviye yanıtsız, menopoz sonrası |
| Pıhtı bozukluğu | İlk adetten beri çok kanama, diş eti, burun |
| Yumurtlamasız döngü | Ergen ve perimenopozda düzensiz yığılma |
| İlaç ve spiral | Bakır spiral miktarı artırabilir; hormonlu azaltır |
Bakır rahim içi araç kanamayı artırabilir. Hormonlu araç çoğu kadında azaltır. İkisi aynı cümlede “spiral kanatır” diye yazılmaz. Kan sulandırıcı ve bazı hormonlar miktarı değiştirir. İlaç listesi istenmeden neden kapanmaz.
Yaş işi değiştirir
İlk yıllarda fazla kanama pıhtı bozukluğu ve yumurtlamasız döngü ile gelir. Von Willebrand, ilk adetten beri pedi saatte değiştiren kızda akla gelir. Kırk yaş sonrasında miyom, adenomyozis ve rahim içi kalınlaşma öne çıkar. Menopoz sonrası kanama bu sayfanın konusu değildir. O leke, az da olsa, rahim içi bakılmadan kapatılmaz.
Gebe kalma isteği tedaviyi değiştirir. Rahim alınmadan önce istek sorulur. İstek yok diye her miyoma ameliyat yazılmaz.
Muayenede ne bakılır
Test, kan sayımı ve ferritin ilk satırdadır. NICE, yaşam kalitesini bozan kanamada neden aranmasını söyler. Spekulum polip ve serviks lekesini gösterir. Transvajinal ultrason miyom, adenomyozis ipucu ve rahim içi çizgiyi okur. Çizgi kalın ve kanama sürmüşse biyopsi veya histeroskopi konuşulur. Histeroskopi, ultrasonun kaçırdığı saplı polip için ayrı kapıdır.
Tiroid ve prolaktin her kadına panel diye açılmaz. Saç dökülmesi, üşüme veya memeden süt varsa istenir. Pıhtı öyküsü varsa hematoloji konuşulur.
Tedavi nedene göre
Demir, kanama durmadan da başlar. Traneksamik asit kanama günlerinde miktarı azaltır, gebelik şüphesinde kullanılmaz. İbuprofen bazı kadınlarda hem ağrıyı hem miktarı keser. Mide ülseri varsa seçim değişir. Hap ve progestin, gebe kalma isteği yoksa döngüyü inceltir. Hormonlu rahim içi araç, uygun kadında miktarı belirgin azaltır. İlk aylar leke yapabilir.
Submukoz miyom ve polip ilaçla küçülmez. Çıkarma konuşulur. Adenomyoziste rahim alma, çocuk isteği bitmiş ve ilaç yetmemişse seçenektir. Ablasyon her kadına yazılmaz. Rahim içi örnek temiz değilse yakma yapılmaz.
Ne zaman aynı gün
Ped yirmi otuz dakikada doluyorsa, bayılma, nefes darlığı ve gebelik şüphesi varsa beklemek yoktur. Bu tablo muayenehanenin ertesi gün randevusu değildir. Dış gebelik ve düşük, fazla adet sandırabilir.
SoftCare’de yaklaşım
Fazla adet, sık adet sayfasının devamı değildir. Önce gebelik dışlanır, kan sayılır. Ultrason miyom ve adenomyozis ipucunu ayırır. Bakır spiral miktarı artırabilir, hormonlu araç azaltabilir. Kırk beş sonrası yanıtsız kanamada rahim içi örnek konuşulur. Demir, kanama planı kurulmadan ertelenmez. Ameliyat, gebe kalma isteği sorulmadan yazılmaz.
Sık sorulanlar
Ne kadar kanama fazladır?
Saatte ped, büyük pıhtı, bir haftayı aşan akış veya hayatı kesen miktar.
Gebe olabilir miyim?
Gecikme ve kanama birlikteyse test önce bakılır.
Miyom her zaman suçlu mu?
Hayır. Kaviteye bakan tip miktarı daha çok artırır.
Ultrason yetmez mi?
Polip sapı kaçabilir. Histeroskopi ayrıca konuşulur.
Demir şart mı?
Kansızlık ve ferritin düşükse evet. Kanama sürerken de başlanır.
Hormonlu spiral azaltır mı?
Çoğu kadında evet. İlk aylar leke olabilir.
Bakır spiral kanatır mı?
Miktarı artırabilir. Hormonlu araçla aynı değildir.
Her fazla kanama ameliyat mı?
Hayır. İstek, neden ve ilaç yanıtı seçer.
Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.
Kaynaklar
- Heavy menstrual bleeding: assessment and management (NICE guideline NG88). National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2018.
- The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes of abnormal uterine bleeding in the reproductive years: 2018 revisions. Munro MG, Critchley HOD, Fraser IS. International Journal of Gynecology & Obstetrics 143(3), 2018.
- Committee Opinion No. 557: Management of Acute Abnormal Uterine Bleeding in Nonpregnant Reproductive-Aged Women. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 121(4), 2013.
- Practice Bulletin No. 128: Diagnosis of Abnormal Uterine Bleeding in Reproductive-Aged Women. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 120(1), 2012.
- Committee Opinion No. 785: Screening and Management of Bleeding Disorders in Adolescents With Heavy Menstrual Bleeding. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 134(3), 2019.
Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: