21-Deoksikortizol nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Numune: Serum (Jelsiz)LOINC: 50095-9Kategori: Androjenler ve PCOS
21-Deoksikortizol21-Deoxycortisol21-DF21-DOF
21-Deoksikortizol nedir, neden bakılır?
21-Deoksikortizol, 17-OH progesterondan böbreküstü bezinde oluşan ve normalde kanda çok düşük düzeyde bulunan bir steroid hormondur. 21-hidroksilaz eksikliğine bağlı konjenital adrenal hiperplazide birikebildiği için, kıllanma ve adet düzensizliği olan kadınlarda 17-OH progesteronla birlikte istenebilir. Sonuç tek başına tanı koydurmaz; hekiminiz diğer hormonlarla birlikte değerlendirir.
21-Deoksikortizol ne ölçer?
Konjenital adrenal hiperplazinin en sık nedeni 21-hidroksilaz enziminin yetersiz çalışmasıdır. Bu durumda biriken 17-OH progesteronun bir kısmı 11-beta-hidroksilaz enzimiyle 21-deoksikortizole çevrilir. 21-Deoksikortizol, 17-OH progesterona göre bu enzim eksikliğine daha özgü bir gösterge olarak kabul edilir ve LC-MS/MS yöntemiyle ölçülür.
Hangi durumlarda istenir?
- Kıllanma artışı, akne ve adet düzensizliği olan kadınlarda geç başlangıçlı (klasik olmayan) konjenital adrenal hiperplazinin araştırılması
- 17-OH progesteron sonucu sınırda çıktığında değerlendirmeye katkı sağlamak için
- Hekiminizin belirlediği uyarı testi sırasında 17-OH progesteronla birlikte
- Gebelik planlayan ve ailesinde konjenital adrenal hiperplazi bulunan kadınlarda taşıyıcılık açısından ek bilgi edinmek için
- Konjenital adrenal hiperplazi tanısı olan kadınlarda izlem sırasında diğer hormonlarla birlikte
Teste hazırlık
- Kan örneği genellikle sabah 08:00–10:00 saatleri arasında ve aç karnına alınır; laboratuvarınızın talimatına uyun.
- Adetleriniz düzenliyse hekiminiz testi döngünün erken (foliküler) döneminde yaptırmanızı isteyebilir.
- Kortizon içeren ilaçlar sonucu etkileyebilir; bu ilaçlara ara verilip verilmeyeceğine yalnızca hekiminiz karar verir, kendi kendinize bırakmayın.
- Test bir uyarı testinin parçasıysa uygulama hekiminizin belirlediği şekilde yapılır; gebeyseniz belirtin.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Sonuç, laboratuvar referans aralığıyla karşılaştırılır; bu test az sayıda laboratuvarda çalışıldığı için aralıklar yönteme göre farklılık gösterebilir. Referans aralığının üstündeki bir değer 21-hidroksilaz eksikliğiyle ilişkili olabilir, ancak tek başına tanı koydurmaz. Hekiminiz sonucu 17-OH progesteron, androstenedion, kortizol ve gerekirse genetik test sonuçlarıyla birlikte değerlendirir.
| Referans aralığı |
|---|
| 0,02 - 0,15 µg/L |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- Klasik olmayan 21-hidroksilaz eksikliğinin taranmasında ilk adım, adet döngüsünün foliküler fazında sabah erken saatte ölçülen 17-OH progesterondur; sınırda sonuçlarda ACTH uyarı testi ve gerekirse genetik inceleme önerilir. 21-Deoksikortizol bu değerlendirmede destekleyici bir göstergedir. (Endocrine Society CAH Guideline, 2018)
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
21-Deoksikortizol ile 17-OH progesteron arasındaki fark nedir?
Her ikisi de 21-hidroksilaz eksikliğinde yükselebilir. 17-OH progesteron daha yaygın kullanılan ilk basamak testtir; 21-deoksikortizol ise bu enzim eksikliğine daha özgü kabul edilen tamamlayıcı bir göstergedir.
21-Deoksikortizol yüksekse konjenital adrenal hiperplazi var mı demektir?
Tek başına bu sonuca varılamaz. Yükseklik 21-hidroksilaz eksikliğiyle ilişkili olabilir; hekiminiz diğer hormon testleri, gerekirse uyarı testi ve genetik incelemeyle birlikte değerlendirir.
Geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplazi PCOS ile karışır mı?
Evet, belirtileri benzer olabilir: kıllanma, akne ve adet düzensizliği her ikisinde de görülebilir. Bu nedenle hekiminiz androjen fazlalığı olan kadınlarda gerekirse bu olasılığı da araştırır.
Gebelik planlarken bu testin önemi var mı?
Ailesinde veya kendisinde konjenital adrenal hiperplazi bulunan kadınlarda hekiminiz taşıyıcılık ve genetik danışmanlık açısından bu testi diğer incelemelerle birlikte isteyebilir.
İlişkili testler
Kaynaklar
- Speiser PW ve ark. Congenital Adrenal Hyperplasia Due to Steroid 21-Hydroxylase Deficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline, 2018
- NCBI Bookshelf / StatPearls: 21-Hydroxylase Deficiency
- NCBI Bookshelf / StatPearls: Congenital Adrenal Hyperplasia
- International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome, 2023 (Teede HJ ve ark.)
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026