17-OH Progesteron nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
17-OH Progesteron hangi durumlarda istenir?
Numune: SerumLOINC: 1668-3Kategori: Androjenler ve PCOS
17-OHP17-OH-P17-Hidroksiprogesteron17 Hidroksi Progesteron17-OH Progesteron
17-OH Progesteron nedir, neden bakılır?
17-OH progesteron testi, böbreküstü bezi ve yumurtalıklarda hormon yapımı sırasında oluşan bir ara ürünün kandaki düzeyini ölçer. Kadınlarda en çok tüylenme artışı, adet düzensizliği veya PCOS şüphesinde geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplaziyi araştırmak için istenir. Adet döngüsüne göre değiştiğinden zamanlama önemlidir; sonuç tek başına tanı koydurmaz.
17-OH Progesteron ne ölçer?
17-hidroksiprogesteron, kortizol ve androjenlerin yapımında kullanılan bir ara hormondur. 21-hidroksilaz adlı enzim yeterince çalışmadığında kortizol yapımı aksar, 17-OH progesteron birikir ve fazlası androjenlere dönüşebilir. Yumurtalıklar da bu hormonu ürettiği için düzeyi yumurtlama sonrasında ve gebelikte doğal olarak artar.
Hangi durumlarda istenir?
- Tüylenme artışı, akne veya adet düzensizliğinde geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplaziyi araştırmak için
- PCOS’a benzeyen tabloların ayırt edilmesinde
- Gebe kalmada güçlük ve yumurtlama bozukluğunun değerlendirilmesinde
- Konjenital adrenal hiperplazi tanısı olan kişilerde tedavinin izlenmesinde
Teste hazırlık
- Kanın sabah erken saatlerde verilmesi önerilir; hormon düzeyi sabah daha yüksektir.
- Adet gören kadınlarda test genellikle döngünün ilk günlerinde (foliküler faz) istenir; yumurtlama sonrası dönemde değer doğal olarak yükselebilir.
- Kortizon grubu ilaçlar ve hormon ilaçları sonucu etkileyebilir; kullanıyorsanız bildirin.
- Yüksek doz biotin içeren takviyeler sonucu etkileyebilir; kullanıyorsanız laboratuvara söyleyin.
- Gebelik olasılığınızı belirtin; gebelikte değerler yükselir ve ölçüm yöntemleri yanıltıcı olabilir.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Raporunuzda foliküler faz, yumurtlama dönemi, luteal faz ve menopoz için ayrı referans aralıkları görebilirsiniz; sonucunuz kanın alındığı döngü gününe uygun aralıkla karşılaştırılır. Luteal fazda alınan bir örnekte hafif yükseklik beklenen bir bulgu olabilir. İmmünolojik yöntemler diğer steroidlerle çapraz reaksiyon verebildiğinden yüksek bir sonuç LC-MS/MS gibi daha özgül bir yöntemle veya ACTH uyarı testiyle doğrulanabilir. Hekiminiz sonucu belirtileriniz ve androjen testleriyle birlikte değerlendirir.
| Durum / not | Referans aralığı |
|---|---|
| Menopoz | 0,13 - 0,51 µg/L |
| Ovulasyon faz | 0,3 - 1,4 µg/L |
| Luteal faz | 0,6 - 2,3 µg/L |
| Foliküler faz | 0,1 - 0,8 µg/L |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- Geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplazi taramasında 17-OH progesteron sabah erken saatte ve foliküler fazda ölçülmelidir. Yaygın kullanılan tarama eşiği 200 ng/dL (yaklaşık 2 µg/L) olup bu değerin üzerindeki sonuçlarda ACTH uyarı testi önerilir. (Endocrine Society CAH Guideline, 2018 (Speiser PW ve ark.))
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
17-OH progesteron adetin kaçıncı günü bakılır?
Genellikle adet döngüsünün ilk günlerinde, sabah erken saatte bakılır. Yumurtlama sonrasında değer doğal olarak yükselebildiği için zamanlama önemlidir.
17-OH progesteron yüksekliği PCOS mu demek?
PCOS’ta hafif yükseklik görülebilir; ancak yükseklik geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplaziyi de düşündürebilir. Bu iki durumu ayırmak için ek testler gerekebilir.
ACTH uyarı testi nedir?
Böbreküstü bezini uyaran bir maddenin verilmesinden önce ve sonra kan alınarak 17-OH progesteron yanıtının ölçüldüğü bir testtir. Tarama sonucu yüksek olduğunda hekiminiz isteyebilir.
17-OH progesteron neden yanlış yüksek çıkabilir?
Luteal fazda veya gebelikte alınan örnekler ve bazı ölçüm yöntemlerinin diğer steroidlerle çapraz reaksiyon vermesi sonucu yükseltebilir. Bu nedenle şüpheli sonuçlar tekrar ya da farklı yöntemle doğrulanabilir.
İlişkili testler
Kaynaklar
- Endocrine Society Klinik Uygulama Kılavuzu: 21-Hidroksilaz Eksikliğine Bağlı Konjenital Adrenal Hiperplazi, 2018 (Speiser PW ve ark.)
- International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome, 2023 (Teede HJ ve ark.)
- Endocrine Society Klinik Uygulama Kılavuzu: Premenopozal Kadınlarda Hirsutizmin Değerlendirilmesi ve Tedavisi, 2018 (Martin KA ve ark.)
- NCBI Bookshelf / StatPearls: Congenital Adrenal Hyperplasia
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026