Adet düzensizliğinde hangi tahliller yapılır?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Kategori: Hormonlar ve adet düzeni16 tahlil
Adet düzensizliğinde hangi tahliller yapılır?
Adet düzensizliğinde genellikle önce gebelik testi (beta-hCG), ardından TSH, prolaktin, FSH, LH ve estradiol istenir. Tüylenme veya akne varsa testosteron gibi androjen testleri, ağır kanamada hemogram ve ferritin eklenebilir. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir; testlerin hepsi her kadında yapılmaz.
Genel bilgi
Adet döngüsünün sık sık kısalması veya uzaması, adetlerin seyrekleşmesi ya da ara kanamalar adet düzensizliği olarak adlandırılır. Stres, kilo değişimi, yoğun egzersiz ve ergenlik ile menopoz öncesi dönem gibi hormon geçişleri sık nedenlerdir; tiroid, prolaktin ve PCOS gibi hormon durumları da rol oynayabilir. Tahliller bu olasılıkları ayırmaya yardımcı olur. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir. Bu liste, sık istenen testleri tanıtmak içindir; hepsinin yapılması gerekmez.
Hangi tahliller istenebilir?
Bu liste sık istenen tahlilleri tanıtmak içindir; hepsinin yapılması gerekmez. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir.
İlk bakılan testler
- Beta hCG — Adet düzensizliği veya gecikmesinde gebeliği dışlamak için genellikle ilk istenen testtir.
- TSH — Tiroidin az ya da fazla çalışması adet düzenini bozabildiği için sık istenir.
- Serbest T4 — TSH referans aralığı dışındaysa tiroid işlevini netleştirmek için birlikte değerlendirilir.
- Prolaktin — Prolaktin yüksekliği yumurtlamayı baskılayıp adetlerin seyrekleşmesine yol açabilir.
- Makroprolaktin — Prolaktin yüksek bulunup belirti yoksa, yüksekliğin etkisiz büyük moleküllerden kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırmak için istenebilir.
Yumurtalık ve hipofiz hormonları
- FSH — Yumurtalık işlevini gösterir; erken yumurtalık yetmezliği veya menopoza geçiş döneminin değerlendirilmesinde istenir.
- LH — FSH ile birlikte değerlendirilir; hipofiz kaynaklı adet düzensizliklerini ayırmaya yardımcı olur.
- Estradiol (E2) — Yumurtalıkların östrojen üretimini gösterir; FSH ve LH ile birlikte yorumlanır.
- AMH — PCOS değerlendirmesinde veya erken yumurtalık yetmezliği şüphesinde yumurtalık rezervi hakkında fikir verebilir.
Androjen testleri
Özellikle tüylenme, akne veya saç dökülmesi eşlik ediyorsa istenir.
- Total Testosteron — Adet düzensizliğine tüylenme veya akne eşlik ettiğinde PCOS gibi androjen fazlalığı durumlarını değerlendirmek için istenir.
- DHEA-SO4 — Böbreküstü bezinden kaynaklanan androjenleri değerlendirmek için istenebilir.
- 17-OH Progesteron — PCOS’a benzeyebilen geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplaziyi araştırmak için istenebilir.
Kan sayımı ve metabolik testler
- Hemogram — Ağır ya da uzun süren kanamalar eşlik ediyorsa kansızlık olup olmadığını görmek için istenir.
- Ferritin — Sık veya ağır kanamada demir depolarının azalıp azalmadığını değerlendirmek için istenebilir.
- Açlık Kan Şekeri — PCOS şüphesinde veya fazla kilo varlığında kan şekerini değerlendirmek için istenebilir.
- İnsülin (Açlık) — İnsülin direnci düşünüldüğünde açlık şekeriyle birlikte istenebilir; tek başına tanı koydurmaz.
Ne zaman yapılır?
- Adet görüyorsanız FSH, LH, estradiol, testosteron ve 17-OH progesteron genellikle adetin 2.–4. günlerinde, sabah saatlerinde istenir.
- Adetleriniz çok seyrekse ya da uzun süredir gelmiyorsa hekiminiz gebelik testinden sonra kanın herhangi bir gün alınmasını önerebilir.
- Prolaktin için sabah, uyandıktan birkaç saat sonra ve yaklaşık 30 dakika dinlendikten sonra kan verilmesi tercih edilir.
- Açlık kan şekeri ve insülin için 8–12 saatlik açlık gerekir.
Tahlile hazırlık
- Son adet tarihinizi ve son birkaç aydaki adet günlerinizi not ederek gelin; takvim veya uygulama kayıtları değerlendirmeye yardımcı olur.
- Doğum kontrol hapı, hormonlu spiral ve diğer hormon ilaçları sonuçları etkiler; kullanıyorsanız bildirin.
- Antidepresanlar, bazı mide bulantısı ilaçları gibi prolaktini etkileyebilen ilaçları ve biotin içeren takviyeleri belirtin.
- Kilo değişimi, yoğun egzersiz, stres ve emzirme gibi durumları hekiminize anlatın.
Sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Adet düzensizliğinde tahliller birlikte ve döngü gününe göre yorumlanır; tek bir hormonun referans aralığı dışında olması tanı koydurmaz. Stres, kilo değişimi ve uykusuzluk gibi durumlar bazı hormonları geçici olarak etkileyebildiği için hekiminiz testleri tekrarlatabilir. Tüm tahliller referans aralığında olsa bile hekiminiz öykünüze ve muayene bulgularına göre ek değerlendirme planlayabilir.
Tahlil dışı değerlendirmeler
- Jinekolojik muayene
- Transvajinal veya karından pelvik ultrason
- Kilo ve boy ölçümü, tüylenme değerlendirmesi
İlgili hesaplayıcılar
Beklemeden başvurun
Bir saatte pedi dolduran ağır kanama, baş dönmesi veya bayılma, adet gecikmesiyle birlikte şiddetli kasık ağrısı ya da ani görme bozukluğuyla birlikte şiddetli baş ağrısı olursa beklemeden acil başvurun.
Sık sorulan sorular
Adet düzensizliği için hangi doktora gidilir?
İlk başvuru için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı uygundur. Hekiminiz gerekirse endokrinoloji gibi başka bölümlerle birlikte değerlendirme planlayabilir.
Adet düzensizliğinde hormon tahlili ne zaman yapılır?
Adet görüyorsanız çoğu hormon adetin 2.–4. günlerinde bakılır. Adetleriniz çok seyrek veya kesilmişse hekiminiz gebelik testinden sonra herhangi bir gün kan alınmasını önerebilir.
Tahliller temiz çıktı ama adetim hâlâ düzensiz, neden?
Stres, kilo değişimi, yoğun egzersiz, ergenlik ve menopoz öncesi dönem gibi durumlar tahlillere yansımadan adet düzenini etkileyebilir. Hekiminiz ultrason ve öykünüzle birlikte değerlendirip izlem planlayabilir.
Adet düzensizliği PCOS mu demek?
PCOS adet düzensizliğinin sık nedenlerinden biridir, ancak tek nedeni değildir. PCOS tanısı; adet düzeni, androjen bulguları ve ultrason birlikte değerlendirildikten ve benzer durumlar dışlandıktan sonra hekim tarafından konur.
İlgili rehberler
Kaynaklar
- ACOG Committee Opinion No. 651: Menstruation in Girls and Adolescents: Using the Menstrual Cycle as a Vital Sign
- ACOG Practice Bulletin No. 128: Diagnosis of Abnormal Uterine Bleeding in Reproductive-Aged Women
- Teede HJ ve ark. 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome
- Practice Committee of the ASRM. Current evaluation of amenorrhea. Fertility and Sterility
- TEMD Hipofiz Hastalıkları Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026