Açlık Kan Şekeri nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Açlık Kan Şekeri hangi durumlarda istenir?
Numune: SerumLOINC: 1558-6Kategori: Şeker ve insülin direnci
AKŞGlukozGlukoz (Açlık Kan Şekeri)Açlık glukozuAçlık plazma glukozuFPGKan şekeri
Açlık Kan Şekeri nedir, neden bakılır?
Açlık kan şekeri, en az 8 saatlik açlıktan sonra kandaki glukoz düzeyini ölçen testtir. Diyabet ve prediyabet taramasında, PCOS ve gebelik gibi dönemlerde şeker metabolizmasını değerlendirmede ve düşük kan şekerinin araştırılmasında kullanılır. Tek bir ölçüm tek başına tanı koydurmaz; hekiminiz tekrar ölçüm veya diğer testlerle birlikte yorumlar.
Açlık Kan Şekeri ne ölçer?
Glukoz, vücudun başlıca enerji kaynağıdır ve kandaki düzeyi başta insülin olmak üzere çeşitli hormonlarla dar bir aralıkta tutulur. Açlık kan şekeri, yemeğin etkisi ortadan kalktıktan sonra bu dengenin nasıl işlediğini gösterir. İnsülin direnci ya da insülin yetersizliği olduğunda açlık şekeri yükselebilir.
Hangi durumlarda istenir?
- Diyabet ve prediyabet taraması; özellikle ailede diyabet, fazla kilo ya da geçmişte gebelik diyabeti varsa
- PCOS tanısı almış kadınlarda şeker metabolizmasının değerlendirilmesi
- Gebeliğin ilk kontrolünde önceden fark edilmemiş diyabetin araştırılması
- Diyabet ya da gebelik diyabeti izlemi
- Titreme, terleme, baş dönmesi gibi düşük şeker belirtilerinin araştırılması
Teste hazırlık
- En az 8 saat (genellikle 8–12 saat) aç kalın; bu sürede yalnızca su içebilirsiniz.
- Testten önce sakız, şekerli ya da şekersiz çay-kahve ve sigaradan kaçının.
- Kan alımı genellikle sabah yapılır; açlık süresinin gereğinden fazla uzaması da sonucu etkileyebilir.
- Kullandığınız ilaçları (özellikle kortizon içeren ilaçlar ve şeker ilaçları) bildirin; hiçbir ilacı hekiminize danışmadan kesmeyin.
- Ateşli bir hastalık ya da yoğun stres sonucu geçici olarak etkileyebilir; gebeyseniz belirtin.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Açlık kan şekeri laboratuvar referans aralığıyla karşılaştırılır; aralık yaşa göre değişebilir. Referans üst sınırını aşan değerler prediyabet ya da diyabet ile ilişkili olabilir; ancak belirgin belirtiler yoksa diyabet tanısı için sonucun tekrarlanması ya da HbA1c veya OGTT gibi ikinci bir testle doğrulanması gerekir. Kan örneği işlenmeden uzun süre beklerse hücreler şekeri tüketmeye devam ettiğinden sonuç olduğundan düşük çıkabilir.
| Yaş | Referans aralığı |
|---|---|
| 16–60 yaş | 70 - 100 mg/dL |
| 60–90 yaş | 80 - 115 mg/dL |
| 90 yaş ve üzeri | 75 - 120 mg/dL |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- Açlık plazma glukozu 100–125 mg/dL bozulmuş açlık glukozu (prediyabet), ≥126 mg/dL diyabet ile uyumludur. Açlık en az 8 saat olmalıdır; belirgin hiperglisemi yoksa tanı aynı ya da farklı bir testin tekrarıyla doğrulanır. (ADA Standards of Care in Diabetes, Bölüm 2; TEMD Diabetes Mellitus Kılavuzu)
- İlk gebelik kontrolünde açlık plazma glukozu ≥126 mg/dL ise gebelikten önce var olan (aşikâr) diyabet düşünülür. 24–28. haftalarda tek aşamalı 75 g OGTT’de açlık glukozu ≥92 mg/dL gebelik diyabeti ölçütlerinden biridir. (IADPSG 2010; ADA Standards of Care in Diabetes; TEMD Diabetes Mellitus Kılavuzu)
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Açlık kan şekeri kaç olmalı?
Referans aralığı yaşa ve laboratuvara göre değişir; raporunuzdaki aralık esas alınır. ADA ve TEMD kılavuzlarında 100–125 mg/dL prediyabet, 126 mg/dL ve üzeri diyabet eşiği olarak kabul edilir; tanı için tek ölçüm yeterli değildir.
Açlık şekeri için kaç saat aç kalmak gerekir?
En az 8 saat aç kalmanız gerekir; genellikle 8–12 saatlik açlık önerilir. Bu sürede yalnızca su içebilirsiniz.
Açlık şekerinden önce su içilir mi?
Evet, sade su içebilirsiniz. Çay, kahve, meyve suyu, sakız ve sigara sonucu etkileyebileceğinden testten önce kaçınılmalıdır.
Adet dönemi açlık şekerini etkiler mi?
Adet döngüsü boyunca hormonlardaki değişiklikler şekeri hafifçe etkileyebilir, ancak bu etki genellikle küçüktür. Tarama için adet döneminin ertelenmesi çoğu zaman gerekmez; emin değilseniz hekiminize sorun.
İlişkili testler
Kaynaklar
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes (güncel sürüm)
- TEMD Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği)
- IADPSG Consensus Panel. International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups Recommendations on the Diagnosis and Classification of Hyperglycemia in Pregnancy. Diabetes Care 2010;33(3):676–682
- T.C. Sağlık Bakanlığı Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi
- MedlinePlus Lab Tests: Blood Glucose Test
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026