HbA1c nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
HbA1c hangi durumlarda istenir?
Numune: Tam Kan (EDTA)LOINC: 17856-6Kategori: Şeker ve insülin direnci
HbA1cA1CHemoglobin A1cGlike hemoglobinGlikozile hemoglobinHbA1c (DCCT)HbA1c (IFCC)
HbA1c nedir, neden bakılır?
HbA1c, kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobine bağlanmış şeker oranını ölçerek son 2–3 ayın ortalama kan şekeri hakkında bilgi verir. Diyabet ve prediyabet taramasında, diyabet izleminde ve gebelik öncesi şeker kontrolünün değerlendirilmesinde kullanılır. Kansızlık gibi durumlardan etkilenebildiği için tek başına tanı koydurmaz; hekiminiz diğer testlerle birlikte yorumlar.
HbA1c ne ölçer?
Kandaki glukoz, kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobine yavaş ve kalıcı biçimde bağlanır. Kırmızı kan hücreleri yaklaşık 120 gün yaşadığından HbA1c son birkaç ayın ortalama şeker düzeyini yansıtır. Sonuç yüzde (%, DCCT/NGSP) ya da mmol/mol (IFCC) olarak verilebilir; bazı raporlarda buna karşılık gelen tahmini ortalama glukoz (eAG) da yer alır.
Hangi durumlarda istenir?
- Diyabet ve prediyabet taraması
- Diyabeti olan kadınlarda şeker kontrolünün izlenmesi
- Diyabeti olan ve gebelik planlayan kadınlarda gebelik öncesi değerlendirme
- Geçmişte gebelik diyabeti geçiren kadınlarda uzun dönem izlem
- PCOS’lu kadınlarda şeker metabolizmasının değerlendirilmesi
Teste hazırlık
- Açlık gerekmez; günün herhangi bir saatinde verilebilir.
- Son aylarda kan kaybı, kan nakli, demir eksikliği ya da kansızlık tedavisi olduysa bildirin.
- Talasemi taşıyıcılığı gibi bilinen bir hemoglobin farklılığınız varsa belirtin.
- Gebeyseniz ya da yakın zamanda doğum yaptıysanız belirtin.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
HbA1c sonucu laboratuvar referans aralığı ve kılavuz eşikleriyle birlikte okunur; referans üst sınırının üzerindeki değerler prediyabet ya da diyabet ile ilişkili olabilir. Demir eksikliği anemisi sonucu olduğundan yüksek; gebelik, yakın zamanda kan kaybı, kan nakli ya da hemolitik anemi ise olduğundan düşük gösterebilir. Bazı hemoglobin varyantları da ölçümü etkileyebildiğinden hekiminiz sonucu açlık şekeri veya OGTT ile birlikte değerlendirebilir.
| Değer | Durum / not | Referans aralığı |
|---|---|---|
| HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) | 3,5 - 5,7 % | |
| HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) | Aşikar Diyabetes Mellitus | ≥6,5 % |
| HbA1c (Hemoglobin A1c) (DCCT) | Prediyabet | 5,7 - 6,4 % |
| HbA1c (Hemoglobin A1c) (IFCC) | 22 - 39 mmol/mol | |
| HbA1c (Hemoglobin A1c) (IFCC) | Aşikar Diyabetes Mellitus | ≥48 mmol/mol |
| HbA1c (Hemoglobin A1c) (IFCC) | Prediyabet | 39 - 47 mmol/mol |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- HbA1c %5,7–6,4 (39–47 mmol/mol) prediyabet, ≥%6,5 (≥48 mmol/mol) diyabet ile uyumludur. Ölçüm NGSP sertifikalı, DCCT’ye standardize bir yöntemle yapılmalı; belirgin hiperglisemi yoksa tanı ikinci bir testle doğrulanmalıdır. (ADA Standards of Care in Diabetes, Bölüm 2; TEMD Diabetes Mellitus Kılavuzu)
- İlk gebelik kontrolünde HbA1c ≥%6,5 önceden var olan diyabeti düşündürür. Diyabetli kadınlarda gebelik öncesi hedef, hipoglisemi olmadan sağlanabiliyorsa <%6,5; gebelikte hedef, belirgin hipoglisemi olmadan sağlanabiliyorsa <%6’dır (gerekirse <%7). HbA1c, 24–28. haftalarda gebelik diyabeti tanısı için kullanılmaz. (ADA Standards of Care in Diabetes, Bölüm 15 (Gebelikte Diyabet Yönetimi); IADPSG 2010)
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
HbA1c kaç olmalı?
Laboratuvarınızın referans aralığı raporda yer alır. ADA ve TEMD kılavuzlarında %5,7–6,4 prediyabet, %6,5 ve üzeri diyabet eşiği olarak kabul edilir; tanı için tek ölçüm yeterli değildir.
HbA1c için aç olmak gerekir mi?
Hayır. HbA1c son birkaç ayın ortalamasını yansıttığı için açlık gerekmez ve günün herhangi bir saatinde verilebilir.
HbA1c ile açlık şekeri arasındaki fark nedir?
Açlık şekeri kan alındığı andaki değeri, HbA1c ise son 2–3 ayın ortalamasını gösterir. Hekiminiz iki testi birlikte değerlendirerek daha bütüncül bir tablo elde eder.
HbA1c ne sıklıkla ölçülür?
Diyabeti olmayan ve risk taşıyan kişilerde tarama aralığı genellikle yıllar üzerinden planlanır; diyabet izleminde ise daha sık ölçülür. Sıklığı hekiminiz belirler.
İlişkili testler
Kaynaklar
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes (güncel sürüm)
- TEMD Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği)
- IADPSG Consensus Panel. International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups Recommendations on the Diagnosis and Classification of Hyperglycemia in Pregnancy. Diabetes Care 2010;33(3):676–682
- MedlinePlus Lab Tests: Hemoglobin A1C (HbA1c) Test
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026