HOMA-IR nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
HOMA-IR hangi durumlarda istenir?
Numune: SerumLOINC: 92845-7Kategori: Şeker ve insülin direnci
HOMA-IRHOMA INDEXHOMA indeksiİnsülin direnci indeksiHOMA-IR (İnsülin Direnci)Homeostatik model değerlendirmesi
HOMA-IR nedir, neden bakılır?
HOMA-IR, açlık kan şekeri ve açlık insülini değerlerinden hesaplanan ve insülin direncini tahmin etmeye yarayan bir indekstir. Kadınlarda en sık PCOS, fazla kilo ve prediyabet şüphesinde istenir. Tek başına tanı koydurmaz; yöntemler ve eşikler farklılık gösterdiğinden hekiminiz sonucu HbA1c, OGTT ve klinik bulgularla birlikte değerlendirir.
HOMA-IR ne ölçer?
HOMA-IR ayrı bir kan testi değildir; aynı açlık örneğinde ölçülen glukoz ve insülin değerleri bir formüle yerleştirilerek hesaplanır. Yaygın kullanılan formül: açlık insülini (µU/mL) × açlık glukozu (mg/dL) / 405. Değer yükseldikçe, vücudun kan şekerini dengede tutmak için daha fazla insüline gereksinim duyduğu düşünülür.
Hangi durumlarda istenir?
- PCOS’lu kadınlarda insülin direncinin değerlendirilmesine yardımcı olmak
- Fazla kilo ya da bel çevresi artışı olan kadınlarda metabolik risk değerlendirmesi
- Açlık şekeri sınırda olduğunda ek bilgi edinmek
- Gebelik planlayan ve metabolik risk taşıyan kadınlarda gebelik öncesi değerlendirme
Teste hazırlık
- 8–12 saat aç kalın; bu sürede yalnızca su içebilirsiniz.
- Glukoz ve insülin aynı açlık örneğinden, sabah saatlerinde çalışılır.
- Kullandığınız ilaçları (özellikle kortizon içeren ilaçlar ve şeker ilaçları) bildirin.
- Akut hastalık, ateş ya da önceki gün yapılan alışılmışın dışında yoğun egzersiz sonucu etkileyebilir.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
HOMA-IR, laboratuvarın belirttiği eşik değerle karşılaştırılır. Eşiği aşan değerler insülin direnciyle ilişkili olabilir; ancak insülin ölçüm yöntemleri laboratuvarlar arasında farklı olduğundan her yerde geçerli tek bir kesme değeri yoktur. Yaş, kilo, etnik köken ve ergenlik gibi etkenler de sonucu etkiler. Bu nedenle HOMA-IR bir destek aracıdır; diyabet ya da prediyabet tanısı açlık şekeri, HbA1c veya OGTT ile konur.
| Değer | Yaş | Referans aralığı |
|---|---|---|
| Glukoz (Açlık Kan Şekeri) | 16–60 yaş | 70 - 100 mg/dL |
| Glukoz (Açlık Kan Şekeri) | 60–90 yaş | 80 - 115 mg/dL |
| Glukoz (Açlık Kan Şekeri) | 90 yaş ve üzeri | 75 - 120 mg/dL |
| İnsülin Açlık | 16 yaş ve üzeri | 2,6 - 24,9 mU/L |
| HOMA-IR | 16 yaş ve üzeri | <2,5 Indeks |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- İnsülin direncini ölçmek için HOMA-IR ve açlık insülini gibi testlerin klinik uygulamada rutin kullanımı önerilmez. PCOS’lu kadınlarda şeker metabolizması tercihen 75 g OGTT ile değerlendirilir. (2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Değerlendirme ve Yönetim Kılavuzu)
- HOMA-IR, diyabet ve prediyabet tanı ölçütleri arasında yer almaz; tanı açlık plazma glukozu, HbA1c veya 75 g OGTT ile konur. (ADA Standards of Care in Diabetes, Bölüm 2; TEMD Diabetes Mellitus Kılavuzu)
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
HOMA-IR nasıl hesaplanır?
Yaygın formül, açlık insülini (µU/mL) ile açlık glukozunun (mg/dL) çarpımının 405’e bölünmesidir. Laboratuvarlar bu hesabı genellikle raporda kendileri yapar.
HOMA-IR kaç olmalı?
Tüm laboratuvarlar için geçerli tek bir eşik yoktur; raporunuzdaki laboratuvar eşiği esas alınır. Eşiğe yakın değerler tek başına anlam taşımaz.
HOMA-IR testi için aç olmak gerekir mi?
Evet. Hesaplama açlık değerlerine dayandığı için 8–12 saat aç kalmanız gerekir; aksi halde sonuç yanıltıcı olur.
HOMA-IR PCOS tanısında kullanılır mı?
Hayır, PCOS tanısı adet düzeni, androjen bulguları ve yumurtalık görünümüne göre konur. HOMA-IR yalnızca metabolik değerlendirmeye ek bilgi sağlayabilir.
İlişkili testler
Kaynaklar
- Teede HJ ve ark. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Human Reproduction 2023
- Matthews DR ve ark. Homeostasis model assessment: insulin resistance and β-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia 1985;28:412–419
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes (güncel sürüm)
- TEMD Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği)
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026