Jinekolojik Muayene / Testler
Cinsel İlişkide Ağrı
Giriş ile derinlik
| Yer | Kadının tarifi | Önce bakılan |
|---|---|---|
| Giriş | Değer değmez yanma, batma | Mantar, vestibül, kas, kuruluk |
| Derin | İtilince kasık ve bel | Endometriozis, adenomyozis, enfeksiyon |
| Sonra sızlama | İlişki bitince saatler | Pelvik taban, endometriozis |
| İlk ilişkide kapanma | İlerleyememe | Vajinismus; zorlamak çözmez |
| Menopoz, emzirme | Kuruluk, sürtünme | Östrojen düşüklüğü |
| Doğum sonrası | Dikiş, kuruluk, korku | İyileşme ve emzirme |
Giriş ağrısı “darlık” diye kısaltılamaz. Vestibülde nokta hassasiyeti, mantar sonrası yanma ve istemsiz kasılma üç ayrı kapıdır. Derin ağrı “psikolojik” diye kapatılamaz. ESHRE, derin ilişki ağrısını endometriozis şüphesi listesine koyar. Ultrason kisti gösterebilir, yüzeyel odağı çoğu kez kaçırır.
Enfeksiyon ve kuruluk
Mantar kaşıntı ve yanma yapar, ilişkiyi keskinleştirir. Tekrarlıyorsa kültür sayfası türü ayırır. Bakteriyel vajinoz daha çok koku yapar, yanmayı tek başına açıklamaz. Servisit lekelenme ile birlikte gelebilir. Her yanmaya antibiyotik yazılmaz.
Emzirme ve menopozda vajina incelir. Sürtünme yeter. Nemlendirici ve, uygunsa, yerel östrojen konuşulur. Ağızdan hormon her kadına açılmaz. Memede ve rahimde şüphe varsa o kapı önce kapanır.
Vajinismus
Vajinismus, giriş denemesinde pelvik tabanın istemsiz kasılmasıdır. Kadın ister, beden kapatır. Zorlamak kası öğretir, açmaz. Muayene de aynı kapanmayı yapabilir. O gün spekulum dayatılmaz. Tedavi kas eğitimi, kademeli yaklaşma ve gerekirse pelvik fizyoterapidir. Kızlık zarı dikimi ve daraltma bu tablonun birinci cevabı değildir.
Derin ağrı
Derin batma, adet ağrısı ve dışkılama ağrısı birlikteyse endometriozis akla gelir. ACOG, bu belirti kümesinde endometriozisin düşünülmesini söyler. Muayene hareketle ağrı veriyorsa not edilir. Ultrason çikolata kisti ve adenomyozis ipucunu arar. Negatif ultrason hastalığı silmez. Hormon tedavisi, gebe kalma isteği yoksa ağrıyı azaltmak için konuşulabilir. Cerrahi, görüntü ve tedavi yanıtına göre seçilir, ilk cümle değildir.
Pelvik inflamatuar hastalık ateş, akıntı ve hareket ağrısı ile gelir. İlişki ağrısı tek başına bu tanı değildir. Gebe kalma isteği varsa tüp hasarı ayrıca konuşulur.
Doğum ve cerrahi sonrası
Lohusalıkta kuruluk, dikiş ve yorgunluk ağrıyı uzatır. Altı hafta dolmuş olmak ilişki iznidir, ağrısız ilişki garantisi değildir. Dikiş granülomu ve daralmış giriş muayenede görülür. Epizyotomi izi her kadında suçlu değildir. Genital estetik sonrası erken ilişki ağrısı iyileşme süresidir. Aylar sonra süren giriş ağrısı yeni bir muayene ister, ikinci ameliyatın ilanı değildir.
Ne yapılmaz
Ağrı “alışır” diye ertelenmez. Her derin ağrıya hemen laparoskopi yazılmaz. Her giriş ağrısına daraltma veya zar işlemi yazılmaz. Kayganlaştırıcı bazı kadınlarda yeter, enfeksiyon ve endometriozisi tedavi etmez. Eş suçlaması plan değildir. Antidepresan, ağrının yeri yazılmadan açılmaz.
SoftCare’de yaklaşım
İlişki ağrısı yer sorulmadan kapatılmaz. Girişte mantar, vestibül ve kas bakılır. Örnek klinikte alınır. Derinde adet ağrısı varsa endometriozis konuşulur, ultrason bakılır. Vajinismusta spekulum zorlanmaz. Kızlık zarı ve daraltma sayfaları bu ağrının birinci tedavisi değildir. Menopoz ve emzirmede kuruluk ayrı yazılır.
Sık sorulanlar
Ağrı normal mi?
Sık görülebilir. Sürekli ve kaçınılan ağrı normal kabul edilmez.
Giriş ile derin aynı mı?
Hayır. Tedavi yere göre değişir.
Mantar geçti, ağrı durmadı
Vestibül ve kas ayrıca bakılır.
Ultrason derin ağrıyı siler mi?
Hayır. Yüzeyel endometriozis saklanabilir.
İlk ilişkide kapanma ne demek?
Vajinismus olabilir. Zorlamak çözmez.
Menopozda ilişki ağrır mı?
Kuruluk sıktır. Kanser ve enfeksiyon atlanmaz.
Doğumdan sonra ne zaman?
Yara kapanması yetmeyebilir. Ağrı sürerse bakılır.
Ameliyat gerekir mi?
Neden yazılmadan hayır.
Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.
Kaynaklar
- Practice Bulletin No. 213: Female Sexual Dysfunction. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 134(1), 2019.
- ESHRE guideline: endometriosis. Becker CM, et al. Human Reproduction Open 2022(2), 2022.
- ACOG Clinical Practice Guideline No. 11: Diagnosis of Endometriosis. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Obstetrics & Gynecology 147:432–448, 2026.
- 2015 ISSVD, ISSWSH and IPPS Consensus Terminology and Classification of Persistent Vulvar Pain and Vulvodynia. Bornstein J, et al. Obstetrics & Gynecology 127(4), 2016.
- Vulvovaginal Candidiasis — STI Treatment Guidelines, 2021. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), 2021.
Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: