Premenstrüel Sendrom

Belirtiler

Fiziksel belirtiler:

• Göğüs hassasiyeti ve şişkinlik
• Karın şişkinliği, gaz
• Baş ağrısı veya migren artışı
• Yorgunluk, enerji düşüklüğü
• Eklem veya kas ağrısı
• İştah değişikliği, tatlı veya tuzlu yiyecek isteği
• Ciltte sivilce artışı
• Uyku güçlüğü

Duygusal ve davranışsal belirtiler:

• İrritabilite, sinirlilik
• Ruh hali dalgalanmaları, ani üzüntü
• Kaygı, gerginlik
• Konsantrasyon güçlüğü
• Sosyal çekilme veya çatışma artışı
• İlgi kaybı

PMDD’de en az beş belirti bulunur; bunlardan en az biri duygusal labilite, belirgin irritabilite, umutsuzluk veya kaygı olmalıdır. Belirtiler adet öncesi haftada şiddetlenir, adet başladıktan birkaç gün içinde düzelir ve adetten sonraki haftada minimal düzeye iner. İşlev kaybı belirgindir.

Tanı

Tanı, belirtilerin döngüsel olduğunun gösterilmesine dayanır. İki veya üç döngü boyunca günlük belirti kaydı tutulması önerilir. Kayıtta adet tarihleri ve belirti şiddeti (örneğin 1–5 arası) not edilir. Belirtiler luteal fazda belirgin, foliküler fazda (adet sonrası) yok veya minimal ise PMS düşünülür.

Ayırıcı tanıda tiroid hastalığı, anemi, depresyon, anksiyete bozukluğu, polikistik over sendromu ve perimenopoz yer alır. Bu durumlar adet öncesi dönemde kötüleşebilir; ancak belirtiler tüm döngü boyunca devam eder. Gebelik de ekarte edilmelidir. Fizik muayene ve laboratuvar genellikle normaldir; tanı kliniktir.

Ne zaman hekime başvurulmalı

• Belirtiler iş, okul veya ilişkileri bozuyorsa
• Yaşam tarzı değişiklikleri yetersiz kalıyorsa
• Ağır duygusal belirtiler, umutsuzluk veya kendine zarar düşüncesi varsa
• Adet kanaması aşırı yoğun, uzun süreli veya ağrılıysa
• 40 yaş üstünde belirtiler yeni başlamış veya belirgin kötüleşmişse
• İki döngü kaydı tutulmasına rağmen tanı netleşmemişse

Ağır duygusal belirtilerde psikiyatri değerlendirmesi gerekebilir. Acil durumlarda (kendine zarar düşüncesi) gecikmeden başvurulmalıdır.

Tedavi seçenekleri

Tek bir tedavi her kadına uymaz. Çoğu durumda birden fazla yaklaşım birlikte kullanılır.

Yaşam tarzı:

• Düzenli egzersiz (haftada birkaç kez, orta yoğunlukta)
• Yeterli uyku
• Kafein, alkol ve tuz alımının azaltılması (özellikle adet öncesi iki hafta)
• Düzenli öğünler, kompleks karbonhidrat ve kalsiyum açısından zengin beslenme
• Stres yönetimi (gevşeme, düzenli günlük plan)

İlaç tedavisi:

• Selektif serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI), duygusal belirtilerde birinci basamak seçeneklerden biridir. Sürekli veya luteal fazda (adet öncesi 14 gün) kullanılabilir.
• Kombine oral kontraseptifler, genel PMS belirtilerinde etkilidir. Drospirenon içeren bazı preparatlar PMDD endikasyonu ile onaylıdır. Tromboz riski değerlendirilir.
• Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, ağrı ve baş ağrısında yardımcı olabilir.
• Ağır, tedaviye dirençli olgularda GnRH agonistleri (add-back hormon tedavisi ile) veya nadiren cerrahi seçenekler konuşulabilir.

Psikolojik destek:

• Bilişsel davranışçı terapi (CBT), duygusal belirtilerde etkilidir ve etki süresi uzundur.
• Destek grupları veya bireysel danışmanlık yardımcı olabilir.

Takviyeler:

• Kalsiyum ve D vitamini bazı çalışmalarda belirtileri azaltmıştır.
• Magnezyum ve B6 vitamini sınırlı kanıtla denenir.
• Bitkisel ürünler (örneğin agnus castus) kanıt düzeyi düşüktür ve hormonal tedavi ile etkileşebilir.

Tedavi seçimi, belirti şiddeti, gebelik planı, tromboz riski ve tercih edilen yöntem göz önüne alınarak yapılır. Kontrol aralıkları kişiye göre belirlenir.

SoftCare’de yaklaşım

SoftCare Clinic’de PMS değerlendirmesi jinekolojik öykü ve muayene ile başlar. İki döngü belirti kaydı istenir. Gebelik, tiroid ve anemi ayırıcı tanısı için gerekli tetkikler istenebilir. Ultrason, anormal kanama veya pelvik ağrı varsa planlanır.

Tedavi konuşulurken SSRI, kombine oral kontraseptif veya yaşam tarzı seçenekleri ayrı ayrı değerlendirilir. Ağır duygusal belirtilerde psikiyatri yönlendirmesi yapılır. Perimenopoz şüphesi varsa menopoz sayfasındaki yaklaşımla birlikte ele alınır. Tedavi sonrası belirti kaydı ile yanıt izlenir.

Randevu: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.

Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: 2 Ekim 2026