IGF-1 nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Numune: SerumLOINC: 2484-4Kategori: Hipofiz ve böbreküstü
IGF-1IGF-ISomatomedin Cİnsülin benzeri büyüme faktörü 1Insulin-like growth factor 1IGF-1 (Insulin Like Growth Factor-1, Somatomedin C)
IGF-1 nedir, neden bakılır?
IGF-1 (somatomedin C), büyüme hormonunun etkisiyle çoğunlukla karaciğerde üretilen ve büyüme hormonu düzeyini dolaylı olarak yansıtan bir proteindir. Büyüme hormonu fazlalığı (akromegali) ya da eksikliği şüphesinde istenir. Değerler yaşa göre belirgin biçimde değiştiği için sonuç yaşınıza uygun aralıkla okunur ve tek başına tanı koydurmaz.
IGF-1 ne ölçer?
Hipofizden salgılanan büyüme hormonu gün içinde kesikli ve dalgalı biçimde salgılandığından tek bir ölçümle değerlendirilmesi zordur. Büyüme hormonu karaciğeri IGF-1 üretmeye uyarır ve IGF-1 kanda daha kararlı düzeyde bulunur. Bu yüzden IGF-1, büyüme hormonunun gün boyu ortalama etkisini yansıtan pratik bir göstergedir. Beslenme durumu, karaciğer işlevi, tiroid hormonları ve ağızdan alınan östrojen de IGF-1 düzeyini etkiler.
Hangi durumlarda istenir?
- El ve ayaklarda büyüme, yüz hatlarında kabalaşma, yüzük ya da ayakkabı numarasında değişme gibi akromegaliyi düşündüren bulgular
- Hipofiz bezinde saptanan kitlelerin hormon açısından değerlendirilmesi
- Hipofiz ameliyatı, ışın tedavisi ya da doğum sonrası hipofiz yetmezliği (Sheehan sendromu) şüphesinde büyüme hormonu eksikliğinin araştırılması
- Akromegali tedavisi sırasında hastalık kontrolünün izlenmesi
- Uzun süreli yetersiz beslenme ya da yeme bozukluklarında beslenme durumunun değerlendirilmesine yardımcı olmak
Teste hazırlık
- Laboratuvar genellikle sabah aç karnına alınan örnek ister; hazırlık talimatına uyun.
- Östrojen içeren doğum kontrol hapı ya da ağızdan alınan menopoz hormon tedavisi kullanıyorsanız belirtin; IGF-1’i düşürebilir.
- Gebeyseniz, emziriyorsanız ya da yakın zamanda belirgin kilo kaybı yaşadıysanız bildirin.
- Biotin içeren takviyeler bazı ölçüm yöntemlerini etkileyebilir; kullanıyorsanız hekiminize danışın.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
IGF-1 sonucu yaşınıza ait laboratuvar referans aralığıyla karşılaştırılır; değerler ergenlikte en yüksektir ve yaşla birlikte giderek azalır. Ölçüm yöntemleri arasında farklar olduğundan izlemde aynı laboratuvarın kullanılması önerilir. Yüksek değerler büyüme hormonu fazlalığını, düşük değerler eksikliğini düşündürebilir; ancak beslenme, karaciğer ve tiroid durumu, gebelik ve östrojen kullanımı sonucu etkileyebilir. Hekiminiz sonucu belirtilerinizle ve gerektiğinde büyüme hormonu uyarı ya da baskılama testleriyle birlikte değerlendirir.
| Yaş | Referans aralığı |
|---|---|
| 16–19 yaş | 190,0 - 429,0 µg/L |
| 19–22 yaş | 117,0 - 323,0 µg/L |
| 22–25 yaş | 98,7 - 289,0 µg/L |
| 25–30 yaş | 83,6 - 259,0 µg/L |
| 30–35 yaş | 71,2 - 234,0 µg/L |
| 35–40 yaş | 63,4 - 223,0 µg/L |
| 40–45 yaş | 58,2 - 219,0 µg/L |
| 45–50 yaş | 53,3 - 215,0 µg/L |
| 50–55 yaş | 48,1 - 209,0 µg/L |
| 55–60 yaş | 44,7 - 210,0 µg/L |
| 60–65 yaş | 43,0 - 220,0 µg/L |
| 65–70 yaş | 40,2 - 225,0 µg/L |
| 70–80 yaş | 35,1 - 216,0 µg/L |
| 80 yaş ve üzeri | 30,6 - 208,0 µg/L |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- Akromegaliyi düşündüren tipik bulguları olanlarda ve hipofiz kitlesi saptananlarda IGF-1 ölçümü önerilir; IGF-1 yüksek ya da şüpheli ise ağızdan glukoz yüklemesi sırasında büyüme hormonunun baskılanıp baskılanmadığına bakılır. (Endocrine Society 2014 Akromegali Kılavuzu (Katznelson ve ark., J Clin Endocrinol Metab 2014))
- Ağızdan alınan östrojen IGF-1’i düşürebildiğinden, östrojen kullanan kadınlarda IGF-1 sonucu bu etki göz önünde bulundurularak yorumlanmalıdır. (Endocrine Society 2014 Akromegali Kılavuzu (Katznelson ve ark., J Clin Endocrinol Metab 2014))
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
IGF-1 ile büyüme hormonu aynı şey mi?
Hayır. Büyüme hormonu hipofizden salgılanır; IGF-1 ise büyüme hormonunun uyarısıyla karaciğerde üretilir. IGF-1 daha kararlı olduğu için büyüme hormonu durumunu yansıtmada daha pratik bir göstergedir.
IGF-1 yaşla düşer mi?
Evet, IGF-1 ergenlikte en yüksek düzeydedir ve yaş ilerledikçe azalır. Bu nedenle sonuç yaşınıza uygun aralıkla karşılaştırılır.
Doğum kontrol hapı IGF-1’i etkiler mi?
Ağızdan alınan östrojen, karaciğerde IGF-1 üretimini azaltarak sonucu düşürebilir. Kullanıyorsanız hekiminize bildirin.
IGF-1 testi için aç olmak gerekir mi?
Laboratuvarlar genellikle sabah aç karnına alınan örneği tercih eder. Hazırlık koşullarını laboratuvara sorabilirsiniz.
İlişkili testler
Kaynaklar
- Katznelson L ve ark. Acromegaly: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2014;99(11):3933–3951
- TEMD Hipofiz Hastalıkları Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği)
- MedlinePlus: Growth Hormone Tests
- MedlinePlus: Growth hormone test
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026