Kreatinin nedir, kaç olmalı?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Kreatinin hangi durumlarda istenir?
Numune: SerumLOINC: 2160-0Kategori: Böbrek ve idrar
CREAKreatinin (serum)CreatininetGFHeGFR
Kreatinin nedir, neden bakılır?
Kreatinin, kaslarda doğal olarak oluşan ve böbreklerle atılan bir yıkım ürünüdür; kandaki düzeyi böbreklerin süzme işlevi hakkında fikir verir. Rutin kontrollerde, tansiyon veya şeker hastalığı takibinde ve gebelikte istenebilir. Sonuç kas kütlesi, yaş ve sıvı durumundan etkilenir; kreatinin tek başına tanı koydurmaz.
Kreatinin ne ölçer?
Kreatinin, kasların enerji üretiminde kullanılan kreatinin parçalanmasıyla her gün oldukça sabit miktarda oluşur ve büyük ölçüde böbreklerden süzülerek idrarla atılır. Böbreklerin süzme gücü azaldığında kandaki kreatinin yükselme eğilimi gösterir. Laboratuvarlar kreatinin sonucunu yaş ve cinsiyetle birlikte bir formüle koyarak tahmini glomerüler filtrasyon hızını (tGFH, eGFR) da hesaplayabilir.
Hangi durumlarda istenir?
- Yıllık kontrol ve genel sağlık taramasında böbrek işlevini değerlendirmek için
- Yüksek tansiyon, şeker hastalığı veya böbrek hastalığı öyküsü olan kadınlarda izlem için
- Böbreği etkileyebilecek bazı ilaçlara başlamadan önce ve kullanım sırasında
- Gebelikte yüksek tansiyon veya preeklampsi şüphesi olduğunda diğer testlerle birlikte
- Ödem, idrar miktarında değişiklik veya idrarda protein saptandığında
Teste hazırlık
- Genellikle açlık gerekmez; aynı örnekten açlık gerektiren testler de çalışılacaksa laboratuvarın talimatına uyun.
- Testten önceki gün çok yoğun egzersiz yapmamaya çalışın; ağır egzersiz sonucu geçici olarak etkileyebilir.
- Kan alımından önceki öğünde çok büyük miktarda et tüketmek değeri hafifçe yükseltebilir.
- Kreatin içeren spor takviyeleri ve kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin.
- Gebeyseniz belirtin; gebelikte kreatinin farklı yorumlanır.
Değerinizin referans aralığındaki yeri
Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Sonuç, raporda yazan laboratuvar referans aralığıyla karşılaştırılır; aralıklar laboratuvara ve yönteme göre değişebilir. Kreatinin kas kütlesiyle ilişkili olduğu için kas kütlesi az olan kadınlarda böbrek işlevi azalmış olsa bile değer aralık içinde görünebilir. Bu nedenle hekiminiz kreatinini tGFH, idrar tahlili, idrarda albümin ve gerekirse tekrar ölçümle birlikte değerlendirir; tek bir ölçüm tek başına tanı koydurmaz.
| Referans aralığı |
|---|
| 0,50 - 0,90 mg/dL |
Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.
Kılavuzlarda
- Kronik böbrek hastalığı, tGFH’nin 3 aydan uzun süre 60 mL/dk/1,73 m² altında kalması ya da aynı süre boyunca böbrek hasarı belirteçlerinin (ör. idrarda albümin/kreatinin oranı ≥30 mg/g) bulunmasıyla tanımlanır; tek ölçüm bu tanım için yeterli değildir. (KDIGO 2012 Kronik Böbrek Hastalığı Değerlendirme ve Yönetim Kılavuzu)
- Gebelikte hipertansiyon varlığında serum kreatininin 1,1 mg/dL üzerinde olması veya başka bir böbrek hastalığı olmaksızın iki katına çıkması preeklampsinin ağır bulguları arasında sayılır. (ACOG Practice Bulletin No. 222 (2020))
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Kreatinin yüksekse böbrek yetmezliği mi var demek?
Hayır, her zaman değil. Susuzluk, yoğun egzersiz, fazla et tüketimi veya bazı ilaçlar da kreatinini geçici olarak yükseltebilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır ve tGFH ile idrar testlerine birlikte bakar.
tGFH (eGFR) nedir?
Kreatinin, yaş ve cinsiyet kullanılarak hesaplanan, böbreklerin dakikada ne kadar kan süzdüğüne dair bir tahmindir. Doğrudan ölçüm değildir; kas kütlesi çok az ya da çok fazla olanlarda yanıltıcı olabilir.
Kreatinin testi için aç olmak gerekir mi?
Genellikle gerekmez. Ancak kreatinin çoğu zaman açlık gerektiren başka testlerle birlikte istendiği için laboratuvarınızın talimatına uymanız önerilir.
Kreatinin değeri kadınlarda neden daha düşük çıkar?
Kreatinin kaslardan kaynaklandığı için kas kütlesiyle ilişkilidir. Kadınlarda kas kütlesi ortalama olarak daha az olduğundan laboratuvar referans aralıkları da buna göre belirlenir.
İlişkili testler
Kaynaklar
- KDIGO 2012 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease (Kidney International Supplements 2013;3(1))
- ACOG Practice Bulletin No. 222: Gestational Hypertension and Preeclampsia (Obstet Gynecol 2020;135(6))
- MedlinePlus Lab Tests – Creatinine Test
- Inker LA ve ark. New Creatinine- and Cystatin C–Based Equations to Estimate GFR without Race. N Engl J Med 2021;385:1737–1749
- NCBI Bookshelf / StatPearls – Creatinine Clearance
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026