Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) şüphesinde hangi tahliller istenir?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Kategori: Gebelik ve doğurganlık12 tahlil
Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) şüphesinde hangi tahliller istenir?
Preeklampsi şüphesinde genellikle idrarda protein ölçümü, tam kan sayımı (özellikle trombosit), kreatinin ve karaciğer enzimleri (ALT, AST) istenir. Gerekirse LDH, ürik asit, fibrinojen ve sFlt-1/PlGF oranı eklenir. Tansiyon ölçümü ve bebeğin izlemi bu testlerle birlikte değerlendirilir; hangi testlerin gerektiğine hekiminiz karar verir.
Genel bilgi
Preeklampsi, genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra tansiyon yükselmesiyle birlikte böbrek, karaciğer, kan pıhtılaşması veya plasenta işlevini etkileyebilen bir gebelik durumudur. Tahliller, bu organların nasıl etkilendiğini izlemek ve durumun ağırlığını anlamak için istenir. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir. Bu liste, sık istenen testleri tanıtmak içindir; hepsinin yapılması gerekmez. Tanı kararı tansiyon ölçümleri, belirtiler ve tahliller birlikte değerlendirilerek hekiminiz tarafından verilir.
Hangi tahliller istenebilir?
Bu liste sık istenen tahlilleri tanıtmak içindir; hepsinin yapılması gerekmez. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir.
İdrar testleri
İdrara protein kaçışı, preeklampsi değerlendirmesinin temel bulgularından biridir.
- Tam İdrar Tahlili — İdrarda protein olup olmadığına ilk bakışta fikir verir; enfeksiyon gibi başka nedenleri ayırmaya da yardımcı olur.
- 24 Saatlik İdrarda Protein — İdrarda protein görüldüğünde, bir günde idrara kaçan protein miktarını daha doğru ölçmek için istenebilir.
Kan sayımı ve pıhtılaşma
- Hemogram — Trombosit sayısındaki düşüş ve kan değerlerindeki değişiklikler, preeklampsinin ağırlığını değerlendirmede önemlidir.
- Fibrinojen — Ağır tabloda veya doğum planlanırken pıhtılaşma sisteminin durumunu değerlendirmek için istenebilir.
- PT-INR — Trombosit düşüklüğü ya da karaciğer etkilenmesi olduğunda pıhtılaşma işlevini değerlendirmek amacıyla eklenebilir.
Böbrek ve karaciğer testleri
Bu testler, preeklampsinin organları etkileyip etkilemediğini izlemeye yardımcı olur.
- Kreatinin — Böbrek işlevini gösterir; gebelikte beklenenden yüksek değerler hekiminizin daha yakın izlem planlamasına yol açabilir.
- ALT — Karaciğerin etkilenip etkilenmediğini anlamak için bakılır; HELLP sendromu değerlendirmesinin bir parçasıdır.
- AST — ALT ile birlikte karaciğer hücrelerindeki etkilenmeyi değerlendirmek için istenir.
- LDH — Alyuvar yıkımı ve doku hasarı hakkında fikir verir; HELLP sendromu şüphesinde istenir.
- Total Bilirubin — LDH ile birlikte alyuvar yıkımını ve karaciğer işlevini değerlendirmeye yardımcı olabilir.
- Ürik Asit — Bazı merkezlerde destekleyici bir bulgu olarak izlenir; tek başına preeklampsi tanısı ya da dışlaması için kullanılmaz.
Plasenta belirteçleri
- sFlt-1/PlGF Oranı — Preeklampsi şüphesi olan gebelerde yakın dönemde preeklampsi gelişme olasılığını değerlendirmeye ve dışlamaya yardımcı olur.
Ne zaman yapılır?
- Preeklampsi değerlendirmesi çoğunlukla gebeliğin 20. haftasından sonra, tansiyon yükselmesi veya ilgili yakınmalar ortaya çıktığında gündeme gelir.
- sFlt-1/PlGF oranı kılavuzlarda genellikle 20. hafta ile 36. haftanın sonu arasında, preeklampsi şüphesi olan gebelerde kullanılır.
- Preeklampsi saptanırsa kan ve idrar testleri hekiminizin belirlediği aralıklarla, bazen haftada birkaç kez tekrarlanabilir.
- Bu testler için genellikle açlık gerekmez; kan günün herhangi bir saatinde alınabilir.
Tahlile hazırlık
- 24 saatlik idrar toplanacaksa ilk sabah idrarını tuvalete yapıp saati not edin; ertesi gün aynı saate kadar tüm idrarı kaba toplayın.
- İdrar örneğini orta akım idrardan verin; vajinal akıntı veya kanama varsa bunu laboratuvara bildirin.
- Kullandığınız tansiyon ilaçlarını, kan sulandırıcıları ve takviyeleri hekiminize söyleyin.
- Evde tansiyon ölçüyorsanız ölçüm kayıtlarınızı muayeneye götürün.
Sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Preeklampsi tahlilleri, tansiyon ölçümleri, belirtiler ve bebeğin durumu ile birlikte yorumlanır; tek bir sonuç tanı koydurmaz ya da tanıyı dışlamaz. Gebelikte bazı değerlerin (örneğin kreatinin) beklenen düzeyi gebe olmayan kadınlardan farklıdır; referans aralığı laboratuvara göre değişir. Sonuçların seyri, tek bir ölçümden çoğu zaman daha bilgilendiricidir ve izlem planına hekiminiz karar verir.
Tahlil dışı değerlendirmeler
- Tansiyon ölçümü (muayenehanede ve gerekirse evde düzenli ölçüm)
- Bebeğin büyümesini ve plasenta kan akımını değerlendirmek için ultrason ve Doppler incelemesi
- Bebeğin kalp atışlarının izlenmesi (NST)
- Ödem, refleksler ve genel durum için fizik muayene
İlgili hesaplayıcılar
Beklemeden başvurun
Şiddetli veya geçmeyen baş ağrısı, bulanık görme ya da ışık çakmaları, sağ üst karında veya mide çukurunda ağrı, yüzde ve ellerde ani şişlik, nefes darlığı ya da bebek hareketlerinde azalma olursa beklemeden acil servise veya doğum ünitesine başvurun.
Sık sorulan sorular
Preeklampsi kan tahlilinde anlaşılır mı?
Preeklampsi yalnızca kan tahliliyle anlaşılmaz. Tanı; tansiyon ölçümleri, idrarda protein, kan testleri ve belirtiler birlikte değerlendirilerek hekiminiz tarafından konur.
Preeklampsi için hangi idrar testi yapılır?
Önce tam idrar tahlilinde protein olup olmadığına bakılır. Gerekirse spot idrarda protein/kreatinin oranı ya da 24 saatlik idrarda protein ölçümüyle protein kaçışının miktarı belirlenir.
sFlt-1/PlGF testi ne zaman yapılır?
Genellikle gebeliğin ikinci yarısında preeklampsi şüphesi doğuran bulgular olduğunda istenir. Sonuç tek başına tanı koydurmaz; hekiminize izlem sıklığını planlamada yardımcı olur.
HELLP sendromunda hangi tahliller bozulur?
HELLP sendromu değerlendirilirken özellikle trombosit sayısı, ALT, AST, LDH ve bilirubin izlenir. Bu değerlerin birlikte yorumlanması ve tanı kararı hekiminize aittir.
Preeklampsi tahlilleri ne sıklıkla tekrarlanır?
Sıklık, tansiyon düzeyine, belirtilere ve önceki sonuçlara göre değişir. Hekiminiz bazı durumlarda testleri haftada bir, bazı durumlarda daha sık tekrarlatabilir.
İlgili rehberler
Kaynaklar
- ACOG Practice Bulletin No. 222: Gestational Hypertension and Preeclampsia (2020)
- NICE NG133: Hypertension in pregnancy: diagnosis and management
- NICE DG49: PLGF-based testing to help diagnose suspected preterm pre-eclampsia (2022)
- ISSHP: The 2021 International Society for the Study of Hypertension in Pregnancy classification, diagnosis & management recommendations
- T.C. Sağlık Bakanlığı Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026