Maternal AFP nedir, sonucu nasıl okunur?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Maternal AFP hangi durumlarda istenir?
Numune: SerumLOINC: 23811-3Kategori: Gebelik
AFP, MaternalMSAFPAnne kanında AFPAlfa-fetoprotein (gebelik)
Maternal AFP nedir, neden bakılır?
Maternal AFP, bebeğin karaciğerinde üretilip anne kanına geçen alfa-fetoprotein düzeyini ölçen bir tarama testidir. Gebeliğin 15–21. haftalarında, özellikle açık nöral tüp defekti riskini değerlendirmek için istenir. Sonuç gebelik haftasına göre MoM olarak yorumlanır; tarama testi tanı testi değildir ve tek başına tanı koydurmaz.
Maternal AFP ne ölçer?
AFP, bebeğin karaciğeri ve yolk kesesi tarafından üretilen bir proteindir; bir kısmı amniyon sıvısı ve plasenta aracılığıyla anne kanına geçer. Anne kanındaki AFP gebelik ilerledikçe doğal olarak artar. Bebekte açık nöral tüp veya karın duvarı defekti olduğunda anne kanına daha fazla AFP geçebilir; bu nedenle test bir tarama aracı olarak kullanılır.
Hangi durumlarda istenir?
- Açık nöral tüp defektleri (spina bifida, anensefali) açısından tarama için
- Üçlü veya dörtlü testin bir parçası olarak kromozom farklılıkları risk hesabına katkı sağlamak için
- Birinci trimester taraması yapılmış gebelerde nöral tüp defekti riskini ayrıca değerlendirmek için
- Önceki gebelikte nöral tüp defekti öyküsü olanlarda
Teste hazırlık
- Açlık gerekmez.
- Kan, gebeliğin 15–21. haftaları arasında alınır; gebelik haftasının ultrasonla doğrulanmış olması önemlidir.
- Laboratuvarın tarama testi bilgi formu doldurulur: kilo, gebelik haftası, ikiz gebelik, diyabet ve tüp bebek bilgisi gibi.
- Formdaki bilgiler (özellikle gebelik haftası ve kilo) hatalıysa sonuç yanlış yorumlanabilir.
Sonuç nasıl okunur?
Maternal AFP raporunda ölçülen değer (genellikle IU/mL veya ng/mL) ile birlikte, gebelik haftasına göre hesaplanan MoM değeri yer alır. Yorumda esas alınan MoM değeridir; tekil gebelikte yaklaşık 2,0–2,5 MoM’un üzeri nöral tüp defekti açısından “tarama pozitif”, belirgin düşük değerler ise kromozom farklılıkları açısından ek değerlendirme gerekçesi olabilir. Tarama testi tanı testi değildir; yüksek risk sonucu tanı anlamına gelmez. Hekiminiz öncelikle ayrıntılı ultrason ister, gerekirse amniyosentez ve genetik danışmanlık önerebilir.
Sonuç nasıl yorumlanır?
AFP değeri gebelik haftasına göre çok değiştiğinden, sonuç o haftanın ortanca değerine oranlanarak MoM (ortancanın katı) şeklinde verilir. Laboratuvarın kesim değerinin üzerindeki MoM değerleri nöral tüp defekti açısından “yüksek risk” olarak işaretlenir. Bu bir tarama sonucudur; hekiminiz ayrıntılı ultrason ve gerekirse ek testlerle değerlendirir.
Kılavuzlarda
- Anne serumunda AFP ≥2,0–2,5 MoM (tekil gebelikte) açık nöral tüp defekti açısından pozitif tarama kabul edilir ve ayrıntılı ultrason ile değerlendirme önerilir. Bu bir tarama sonucudur, tanı değildir. (ACOG Practice Bulletin No. 187: Neural Tube Defects (2017))
- Birinci trimesterde tarama yapılmış gebelerde nöral tüp defekti değerlendirmesi için ikinci trimester AFP ölçümü ya da ayrıntılı ultrason sunulabilir. (ACOG Practice Bulletin No. 226 (2020))
Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
MoM değeri ne demek?
MoM, ölçülen değerin aynı gebelik haftasındaki ortanca değere oranıdır. 1,0 ortancaya eşit anlamına gelir; laboratuvarın belirlediği sınırların altı veya üstü ek değerlendirme gerektirebilir.
Maternal AFP kaçıncı haftada bakılır?
Genellikle gebeliğin 15–21. haftaları arasında bakılır; çoğu merkez 16–18. haftaları tercih eder.
AFP yüksek çıktıysa bebeğimde omurilik sorunu mu var?
Hayır, yüksek AFP tanı anlamına gelmez; gebelik haftasının yanlış hesaplanması veya ikiz gebelik gibi nedenler çok daha sıktır. Hekiminiz durumu ayrıntılı ultrasonla değerlendirir.
Folik asit kullanımı AFP sonucunu değiştirir mi?
Folik asit AFP ölçümünü doğrudan etkilemez; gebelik öncesi ve erken gebelikte kullanımı nöral tüp defekti riskini azaltmaya yardımcı olur. Kullanım şekline hekiminiz karar verir.
İlişkili testler
Kaynaklar
- ACOG Practice Bulletin No. 187: Neural Tube Defects (2017)
- ACOG Practice Bulletin No. 226: Screening for Fetal Chromosomal Abnormalities (2020)
- NCBI Bookshelf / StatPearls: Alpha-Fetoprotein
- MedlinePlus Medical Encyclopedia: Alpha fetoprotein
- Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026