Hormonlu RİA (Levonorgestrel)

Nasıl çalışır

Levonorgestrel rahim içinde lokal etki gösterir. Servikal mukusu kalınlaştırır, sperm geçişini zorlaştırır. Endometriyumu incelterek implantasyonu engeller. Yüksek dozlu modellerde yumurtlamayı da baskılayabilir. Sistemik emilim düşüktür; bu nedenle oral hapa göre hormonal yan etki daha azdır. Çıkarıldığında etki hızla sona erer ve doğurganlık genellikle bir sonraki döngüde geri döner.

Markalar ve süreler

• 52 mg levonorgestrel (Mirena tipi): 8 yıla kadar kontrasepsiyon. Ağır adet kanaması için de onaylıdır. 1. yılda amenore oranı yaklaşık %20, 5–8. yılda %30–40.
• 19,5 mg (Kyleena tipi): 5 yıl. Daha küçük çerçeve. 1. yılda amenore yaklaşık %12, 5. yılda %23.
• 13,5 mg (Skyla tipi): 3 yıl. En küçük çerçeve. Doğum yapmamış kadınlarda tercih edilebilir.

Seçim rahim boyutu, kanama isteği ve süre planına göre yapılır. SoftCare’de ultrason ile rahim uzunluğu ölçülür; uygun model konuşulur.

Kimlere uygun

• Uzun süreli, unutma riski düşük korunma isteyenler
• Ağır adet kanaması veya adenomyozis olanlar
• Östrojen kullanamayanlar (migren aura, tromboz öyküsü, emzirme)
• Oral hapı düzenli alamayanlar
• Doğum yapmış veya yapmamış kadınlar (uygun model ile)

Kontrendikasyonlar: aktif pelvik enfeksiyon, açıklanamayan vajinal kanama, rahim anomalisi, gebelik, meme kanseri öyküsü (progestine duyarlı), Wilson hastalığı değil (bakır RİA için). CDC US MEC 2024 kriterleri kullanılır.

Takılma süreci

Takılma öncesi gebelik testi, enfeksiyon taraması ve ultrason yapılır. Adetin herhangi bir gününde takılabilir; gebelik dışlanmalıdır. İşlem spekulum, serviks temizliği ve histerometre ile rahim boyutu ölçümü sonrası uygulanır. Yerleştirme birkaç dakika sürer. Lokal anestezi (parasevikal blok) veya sedasyon seçeneği doğum yapmamış kadınlarda konuşulur.

İşlem sırasında kramp ve kısa süreli baş dönmesi olabilir. Sonrası 1–2 saat dinlenme yeterlidir. İlk 24–48 saat hafif kanama ve kramp normaldir. İp kontrolü ve 4–6 hafta sonra ultrason takibi planlanır. İlk 7 gün ek korunma gerekebilir; zamanlamaya göre değişir.

Kanama değişimi

İlk 3–6 ay en sık şikayet düzensiz lekelenme ve ara kanamadır. Kanama gün sayısı artabilir. Bu uyum sürecidir. 6. aydan sonra kanama genellikle azalır. Birçok kadında adet hafifler veya tamamen kesilir. Amenore gebelik anlamına gelmez; hormonun endometriyumu inceltmesi sonucudur.

Adet kesilirse ve gebelik şüphesi varsa test yapılır. Aniden ağır kanama başlarsa veya daha önce hafifken yoğunlaşırsa kontrol gerekir. Anemi varsa hemogram istenir. Kanama devam ederse RİA yeri ultrason ile kontrol edilir; gerekirse çıkarılır.

Yan etkiler

Sık görülenler:

• İlk aylarda lekelenme ve kramp
• Baş ağrısı
• Meme hassasiyeti
• Akne
• Ruh hali değişikliği (düşük sistemik emilim nedeniyle nadir)

Nadir riskler:

• Pelvik enfeksiyon (ilk 20 gün içinde daha yüksek)
• Atılma (expulsion): ilk yıl yaklaşık %2–5
• Perforasyon: 1000’de 1–2
• Ektopik gebelik: mutlak risk düşük, ancak gebelik olursa ektopik oranı artar
• Yumurtalık kisti: çoğu kendiliğinden geriler

Şiddetli ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı, çok yoğun kanama veya gebelik şüphesinde acil değerlendirme gerekir.

Altın RİA ile fark

SoftCare’de altın RİA önceliklidir. Hormonlu RİA şu durumlarda tercih edilebilir:

• Ağır adet kanaması veya adenomyozis
• Adet ağrısının belirgin azaltılması isteniyorsa
• Hormonal yöntem tercih ediliyorsa ve oral hap uygun değilse

Altın RİA hormonsuzdur, adet kanamasını artırabilir. Hormonlu RİA kanamayı azaltır. Her iki yöntemde de CYBH koruması yoktur; kondom eklenmelidir. Karar kanama profili, hormon tercihi ve süre planına göre verilir.

Çıkarma ve sonrası

Çıkarma klinikte, spekulum ile ip çekilerek yapılır. Kramp kısa sürer. Çıkarma sonrası hemen gebe kalınabilir. Doğum kontrolüne devam edilecekse yeni yöntem aynı gün başlanır. RİA süresi dolmadan çıkarılabilir. Çıkarma sonrası adet genellikle 1–2 ay içinde normale döner.

Gebelik ve emzirme

Gebelik şüphesinde RİA çıkarılır. Erken gebelikte çıkarılmazsa düşük ve enfeksiyon riski artar. Emzirme döneminde hormonlu RİA kullanılabilir; süt miktarını etkilemez. SoftCare’de doğum sonrası en erken 8 hafta sonra takılır; erken takılma perforasyon riskini artırabilir.

Takip

• 4–6 hafta sonra ultrason ve ip kontrolü
• Yıllık jinekolojik muayene
• Anormal kanama, ağrı veya ip görülmezse ara kontrol
• Süre dolmadan yenileme planı
• CYBH riski varsa test

SoftCare’de hormonlu RİA takılan hastalara yazılı kanama beklentisi ve acil başvuru kriterleri verilir.

SoftCare’de yaklaşım

SoftCare Clinic’de hormonlu RİA değerlendirmesi jinekolojik öykü, ultrason ve kanama profili ile başlar. Altın RİA öncelikli önerilir; ağır kanama veya hormonal tercih varsa hormonlu RİA konuşulur. Uygun model (52 mg, 19,5 mg veya 13,5 mg) rahim boyutuna göre seçilir. Takılma klinikte yapılır. İlk 3–6 ay kanama değişimi anlatılır. Şüpheli belirti varsa ultrason ve gerekirse çıkarma planlanır. CYBH riski varsa kondom ve test önerilir.

Randevu: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Kaynakça

• 1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Long-Acting Reversible Contraception: IUD and Implant.
• 2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2024.
• 3. Bayer. Kyleena Prescribing Information and bleeding data.
• 4. Winner B, et al. Effectiveness of long-acting reversible contraception. N Engl J Med. 2012;366:1998–2007.
• 5. Reed SD, et al. Association between intrauterine device type and risk of perforation and device expulsion. Am J Obstet Gynecol. 2022.
• 6. NICE Clinical Knowledge Summaries. Contraception – IUC. Risks and adverse effects.
• 7. Trussell J. Contraceptive failure in the United States. Contraception. 2011;83(5):397–404.
• Not: Marka onay süreleri ve kanama oranları güncel prospektüslere göre değişebilir. SoftCare’de altın RİA önceliklidir; hormonlu RİA seçilmiş endikasyonlarda konuşulur. Bu kaynakça bilgilendirme amaçlıdır.

Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.

Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: 2 Ekim 2026