Kombine Hap (Östrojen + Progestin)

Nasıl çalışır

Östrojen ve progestin birlikte yumurtlamayı baskılar. Progestin servikal mukusu kalınlaştırarak sperm geçişini zorlaştırır. Endometriyum incelir; implantasyon olasılığı azalır. Etki düzenli kullanıma bağlıdır. Bırakıldığında doğurganlık genellikle bir sonraki döngüde geri döner. Hap CYBH’ye karşı koruma sağlamaz; kondom eklenmelidir.

Paket tipleri

• 21 gün aktif + 7 gün ara: Ara dönemde çekilme kanaması olur.
• 28 gün: 21 aktif + 7 plasebo. Ara vermeden devam edilir.
• Sürekli kullanım: Adet kesilebilir. Endometriozis veya ağır adette tercih edilebilir.

Östrojen dozu genellikle 20–35 mcg etinil estradiol’dür. Düşük dozlu formlar yan etkiyi azaltabilir. Progestin tipi (levonorgestrel, desogestrel, drospirenon vb.) akne ve kanama profilini etkiler. SoftCare’de hap seçimi adet düzeni, akne ve tromboz riskine göre yapılır.

Kimlere uygun

• Adet düzenlemek isteyenler
• Akne veya aşırı tüylenme olanlar
• Ağır adet kanaması veya ağrılı adet
• Kısa süreli korunma planı
• Endometriozis belirtilerini hafifletmek isteyenler

Kontrendikasyonlar (CDC US MEC 2024 kategori 4):

• 35 yaş üstü ve günde 15’ten fazla sigara
• Migren aura
• Kontrolsüz hipertansiyon (≥160/100)
• Geçmiş venöz tromboemboli (antikoagülan almayan)
• Meme kanseri öyküsü
• Ciddi karaciğer hastalığı
• Orak hücre hastalığı
• Gebelik veya şüpheli gebelik

35 yaş üstü ve günde 15’ten az sigara içenlerde kategori 3’tür; başka yöntem yoksa dikkatle değerlendirilir. Emziren kadınlarda ilk 6 ay önerilmez; bu dönemde progestin hap tercih edilir.

Başlama kuralları

• Adetin ilk günü başlanırsa hemen etkilidir.
• Adetin ilk 5 günü içinde başlanırsa ek korunma gerekmez.
• Diğer zamanlarda ilk 7 gün kondom kullanılır.
• Emzirmeyen kadınlarda doğumdan 3–6 hafta sonra başlanabilir; emziren kadınlarda 6. aydan sonra başlanır.
• Düşük veya kürtaj sonrası aynı gün başlanabilir.

Başlamadan önce tansiyon ölçülür, sigara ve tromboz öyküsü sorgulanır. Gerekirse smear ve HPV testi planlanır. İlk 3 ay ara kanama normaldir; devam ederse hap değiştirilebilir.

Unutma yönetimi

Bir aktif hap unutulursa (24 saatten az):

• Hatırlayınca alınır.
• Sonraki hap normal saatinde alınır.
• Ek korunma gerekmez.

İki veya daha fazla aktif hap unutulursa (48 saat ve üzeri):

• Son unutulan hap alınır.
• Kalan haplara devam edilir.
• Sonraki 7 gün kondom kullanılır.
• İlk haftada unutulmuşsa ve son 5 günde ilişki varsa acil kontrasepsiyon düşünülür.
• Kutunun sonunda 7 günden az hap kalmışsa ara verilmeden yeni kutu başlanır.

Plasebo hapların unutulması korumayı etkilemez. SoftCare’de unutma durumunda yazılı talimat verilir.

Yan etkiler

İlk aylarda sık görülenler:

• Bulantı
• Meme hassasiyeti
• Ara kanama veya lekelenme
• Baş ağrısı
• Şişkinlik
• Ruh hali değişikliği

Bu etkiler genellikle 2–3 ayda azalır. Kilo artışı doğrudan nedensel değildir. Akne genellikle düzelir. Devam eden yan etkide hap değiştirilebilir veya LARC’a geçiş konuşulur.

Nadir ama ciddi riskler:

• Venöz tromboemboli: bazal riske göre yaklaşık 3–4 kat artar. Mutlak risk hâlâ düşüktür (yılda 10.000’de 5–15).
• Arteriyel tromboz (inme, kalp krizi): 35 yaş üstü sigara içenlerde artar.
• Karaciğer tümörü (çok nadir)
• Safra kesesi hastalığı

Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacak şişliği, ani baş ağrısı veya görme kaybı varsa hap bırakılır ve acil başvurulur.

Faydalar

• Adet düzenler ve kanamayı azaltır
• Adet ağrısını hafifletir
• Akneyi iyileştirebilir
• Over ve endometriyum kanseri riskini azaltır
• Fonksiyonel over kistlerini azaltır
• Demir eksikliği anemisini önler

Bu faydalar düzenli kullanımla görülür. Kanser risk azaltması uzun süreli kullanımda daha belirgindir.

Altın RİA ve diğer yöntemlerle fark

SoftCare’de altın RİA önceliklidir. Kombine hap şu durumlarda tercih edilebilir:

• Adet düzenleme veya akne kontrolü isteniyorsa
• Kısa süreli korunma planı varsa
• RİA istemeyen ve tıbbi olarak uygun hasta

Altın RİA hormonsuzdur ve unutma riski yoktur. Hap günlük hatırlama gerektirir. Hormonlu RİA kanamayı azaltır ancak sistemik etki daha azdır. İmplant kanama düzenini öngörülemez şekilde değiştirir. Hap CYBH koruması sağlamaz; kondom eklenmelidir. Karar unutma riski, kanama profili ve tromboz riskine göre verilir.

İlaç etkileşimleri

Bazı ilaçlar hap etkinliğini azaltabilir:

• Rifampisin ve bazı antiepileptikler
• St John’s wort
• Bazı HIV ilaçları

Antibiyotiklerin çoğu hap etkinliğini etkilemez. Rifampisin kullananlarda ek korunma gerekir. SoftCare’de ilaç listesi sorgulanır.

Takip

• İlk 3 ay ara kanama ve yan etki kontrolü
• Yıllık tansiyon ölçümü
• Smear ve HPV taraması rutin devam eder
• 35 yaş üstü sigara veya migren aura gelişirse hap bırakılır
• Tromboz belirtisi varsa acil değerlendirme

SoftCare’de hap başlanan hastalara unutma talimatı ve acil başvuru kriterleri yazılı verilir.

SoftCare’de yaklaşım

SoftCare Clinic’de kombine hap değerlendirmesi jinekolojik öykü, tansiyon ve sigara sorgulaması ile başlar. Altın RİA öncelikli önerilir; adet düzenleme veya kısa süreli plan varsa hap konuşulur. Uygun doz ve progestin tipi seçilir. Unutma yönetimi yazılı verilir. İlk 3 ay kontrol planlanır. Tromboz riski veya yan etki varsa LARC’a geçiş konuşulur. CYBH riski varsa kondom ve test önerilir.

Randevu: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Kaynakça

• 1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2024.
• 2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use, 2024.
• 3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Combined Hormonal Contraception.
• 4. Trussell J. Contraceptive failure in the United States. Contraception. 2011;83(5):397–404.
• 5. UpToDate. Combined estrogen-progestin oral contraceptives: Patient selection, counseling, and use.
• 6. Winner B, et al. Effectiveness of long-acting reversible contraception. N Engl J Med. 2012;366:1998–2007.
• 7. T.C. Sağlık Bakanlığı. Gebeliği Önleyici Yöntemler.
• Not: Unutma kuralları ve kontrendikasyonlar güncel CDC kılavuzlarına göre hekim tarafından güncellenir. SoftCare’de altın RİA önceliklidir; kombine hap seçilmiş endikasyonlarda konuşulur. Bu kaynakça bilgilendirme amaçlıdır.

Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.

Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: 2 Ekim 2026