Aylık veya 3 Aylık Enjeksiyon

İki form arasındaki fark

3 aylık enjeksiyon (DMPA):

• Sadece progestin içerir.
• 12–13 haftada bir yapılır.
• Kas içine (150 mg) veya cilt altına (104 mg) uygulanabilir.
• Tipik kullanımda ilk yıl gebelik oranı yaklaşık %6’dır. Zamanında yapılırsa bu oran %0,2’ye iner.
• Adet genellikle azalır veya kesilir.

Aylık enjeksiyon (örneğin medroksiprogesteron + estradiol sipionat):

• Östrojen ve progestin birlikte içerir.
• 28–30 günde bir yapılır.
• Adet düzeni daha öngörülebilir olabilir.
• Türkiye’de erişilebilirliği 3 aylık forma göre daha sınırlıdır.
• Östrojen içerdiği için tromboz riski kombine hapa benzer.

SoftCare’de hangi formun uygun olduğu öykü, emzirme durumu ve tromboz riskine göre kararlaştırılır.

Nasıl çalışır

Progestin yumurtlamayı baskılar. Yumurta salınmazsa gebelik oluşmaz. Ayrıca servikal mukus kalınlaşır; sperm geçişi zorlaşır. Endometriyum incelir. Aylık formdaki östrojen adet düzenini destekler. Etki enjeksiyon aralığına bağlıdır. Geç kalınırsa koruma azalır.

Kimlere uygun

• Hapı her gün almayı unutanlar
• RİA istemeyenler
• Emziren kadınlar (3 aylık form)
• Östrojen kullanamayanlar (3 aylık form)
• Adet kanamasını azaltmak isteyenler

Dikkat edilmesi gereken durumlar:

• Kemik yoğunluğu düşük olan veya kırık riski yüksek hastalar (3 aylık form uzun süre kullanılacaksa)
• Kontrolsüz hipertansiyon veya migren aura (aylık formda)
• Aktif meme kanseri
• Açıklanamayan vajinal kanama
• Gebelik şüphesi

CDC US MEC 2024 kriterleri kullanılır. 3 aylık form birçok durumda kategori 1 veya 2’dir. Aylık form kombine hap kurallarına benzer.

Uygulama süreci

Enjeksiyon öncesi gebelik testi yapılır. Adetin herhangi bir gününde başlanabilir; gebelik dışlanmalıdır. İlk enjeksiyon adetin ilk 7 günü içinde yapılırsa hemen etkilidir. Diğer zamanlarda ilk 7 gün kondom kullanılır.

3 aylık form:

• Kas içine kalça veya üst kola yapılır.
• Cilt altı form karnın alt kısmına uygulanabilir.
• Sonraki enjeksiyon 12–13. haftada yapılır. 14. haftayı geçerse gebelik testi gerekir.

Aylık form:

• 28–30 günde bir yapılır.
• 3 günden fazla gecikirse ek korunma gerekir.

Enjeksiyon sonrası hafif ağrı veya morarma normaldir. Aynı gün ilişkiye devam edilebilir. SoftCare’de sonraki randevu tarihi yazılı verilir.

Kanama değişimi

3 aylık formda en sık görülen değişiklik budur. İlk 3 ayda:

• Yaklaşık %30’unda adet kesilir.
• Yaklaşık %30’unda lekelenme veya düzensiz kanama olur.
• 2. yılda amenore oranı yaklaşık %70’e çıkar. Kanama genellikle azalır. Lekelenme rahatsız ediciyse geçici tedavi konuşulabilir. Ağır kanama nadirdir.

Aylık formda adet daha düzenli olabilir. Yine de ilk aylarda lekelenme görülebilir. Amenore gebelik anlamına gelmez; şüphe varsa test yapılır.

Yan etkiler

3 aylık formda sık görülenler:

• Adet kesilmesi veya lekelenme
• Kilo artışı (ilk yıl ortalama 1,5–4 kg)
• Baş ağrısı
• Ruh hali değişikliği
• Libido azalması

Kemik yoğunluğu:

• Uzun süreli kullanımda kemik mineral yoğunluğu azalabilir.
• Kayıp genellikle bırakıldıktan sonra kısmen veya tamamen geri döner.
• 2 yıldan uzun kullanımda tam düzelme herkeste olmayabilir.
• WHO, CDC ve ACOG, başka risk faktörü yoksa 2 yılı aşan kullanımı engellemez. SoftCare’de uzun kullanım planlanıyorsa kalsiyum, D vitamini ve egzersiz konuşulur. Gerekirse kemik ölçümü yapılır.

Aylık formda yan etkiler kombine hapa benzer:

• Bulantı
• Meme hassasiyeti
• Tromboz riski (kombine hap düzeyinde)

Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacak şişliği veya ani baş ağrısı varsa acil başvurulur.

Doğurganlık dönüşü

3 aylık form bırakıldıktan sonra yumurtlama gecikebilir. Ortalama 6–10 ay içinde geri döner. Bazı kadınlarda 18 aya kadar sürebilir. Bu gecikme kalıcı kısırlık anlamına gelmez. Gebelik planı varsa bu süre önceden konuşulur.

Aylık formda doğurganlık genellikle 2–3 ay içinde geri döner. SoftCare’de gebelik planı yakınsa enjeksiyon yerine kısa etkili yöntem önerilir.

Emzirme

3 aylık form emzirme döneminde kullanılabilir. Süt miktarını etkilemez. Doğumdan 6 hafta sonra başlanabilir. Aylık form östrojen içerdiği için emziren kadınlarda ilk 6 ay tercih edilmez.

Altın RİA ve diğer yöntemlerle fark

SoftCare’de altın RİA önceliklidir. Enjeksiyon şu durumlarda tercih edilebilir:

• Hapı unutan ve RİA istemeyen hasta
• Emziren ve 3 aylık form isteyen hasta
• Adet kanamasını azaltmak isteyen hasta

Altın RİA hormonsuzdur ve doğurganlık hızla geri döner. Enjeksiyonda doğurganlık gecikebilir. Hormonlu RİA kanamayı azaltır ve unutma riski yoktur. İmplant 3 yıl etkilidir. Enjeksiyon randevu gerektirir. CYBH koruması yoktur; kondom eklenmelidir. Karar unutma riski, kemik durumu ve gebelik planına göre verilir.

Takip

• Sonraki enjeksiyon tarihi net yazılır
• İlk 3 ay kanama kontrolü
• Yıllık jinekolojik muayene
• 2 yıldan uzun 3 aylık kullanımda kemik sağlığı konuşulur
• Kilo takibi
• CYBH riski varsa test

SoftCare’de enjeksiyon yapılan hastalara yazılı randevu ve acil başvuru kriterleri verilir.

SoftCare’de yaklaşım

SoftCare Clinic’de enjeksiyon değerlendirmesi jinekolojik öykü, emzirme durumu ve kemik riski ile başlar. Altın RİA öncelikli önerilir; RİA istemeyen veya uygun olmayan hastalarda enjeksiyon konuşulur. 3 aylık veya aylık form seçilir. Uygulama klinikte yapılır. Sonraki randevu yazılı verilir. Uzun kullanımda kemik sağlığı izlenir. Gebelik planı yakınsa başka yöntem önerilir. CYBH riski varsa kondom ve test önerilir.

Randevu: +90 212 241 30 10 · softcareclinic.com

Kaynakça

• 1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2024.
• 2. UpToDate. Depot medroxyprogesterone acetate (DMPA): Efficacy, side effects, metabolic impact, and benefits.
• 3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Progestin-Only Hormonal Birth Control.
• 4. World Health Organization (WHO). Medical eligibility criteria for contraceptive use.
• 5. Merck Manual. Progestin Contraceptive Injections.
• 6. FDA. Depo-subQ Provera 104 prescribing information.
• 7. T.C. Sağlık Bakanlığı. Gebeliği Önleyici Yöntemler.
• Not: Uygulama aralıkları ve kemik yoğunluğu takibi güncel kılavuzlara göre hekim tarafından güncellenir. SoftCare’de altın RİA önceliklidir; enjeksiyon seçilmiş hastalarda konuşulur. Bu kaynakça bilgilendirme amaçlıdır.

Künye, SoftCare’in o metni yazdığı anlamına gelmez.

Tıbbi hekim onayı: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son tıbbi inceleme: 2 Ekim 2026