SoftCare Clinic

Protein C nedir, kaç olmalı?

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Protein C hangi durumlarda istenir?

Numune: Plazma (Sitrat) (Dondurulmuş)LOINC: 27819-2Kategori: Trombofili ve tekrarlayan düşük

Protein C AktivitesiPC aktivitesiProtein C fonksiyonelProtein C (fonksiyonel)

Protein C nedir, neden bakılır?

Protein C aktivitesi testi, pıhtılaşmayı frenleyen doğal bir protein olan protein C’nin kandaki işlevini ölçer. Genç yaşta veya açıklanamayan pıhtı ve ailede kalıtsal trombofili öyküsü gibi durumlarda istenir. Kan sulandırıcı kullanımı, akut pıhtı dönemi ve karaciğer hastalıkları sonucu yanıltabildiğinden test tek başına tanı koydurmaz.

Protein C ne ölçer?

Protein C, karaciğerde K vitamini yardımıyla üretilen ve aktifleştiğinde pıhtılaşma faktörleri V ve VIII’i etkisizleştirerek pıhtının gereğinden fazla büyümesini önleyen bir proteindir. Protein S bu işlevde yardımcı rol oynar. Aktivite testi, proteinin miktarından çok ne kadar iyi çalıştığını yüzde olarak gösterir.

Hangi durumlarda istenir?

  • Genç yaşta veya belirgin bir tetikleyici olmadan toplardamar pıhtısı geçirildiğinde
  • Birinci derece akrabada kalıtsal protein C eksikliği veya yüksek riskli trombofili bilindiğinde, hekimin gerekli gördüğü durumlarda
  • Gebelik, lohusalık ya da östrojen içeren hormonal ilaç kullanımı sırasında pıhtı gelişmişse, uygun bir dönemde
  • Tekrarlayan pıhtı veya karın içi damarlar gibi alışılmadık bölgelerde pıhtı varlığında

Teste hazırlık

  • Açlık gerekmez.
  • K vitamini antagonisti türü kan sulandırıcılar protein C’yi düşürür; kullandığınız tüm antikoagülan ilaçları bildirin. İlacınızı kendi kendinize bırakmayın, test zamanlamasını hekiminiz planlar.
  • Akut pıhtı döneminde protein C tüketilerek düşebileceğinden test çoğu zaman bu dönemden sonra planlanır.
  • Gebe veya lohusaysanız bildirin; protein C gebelikte belirgin değişmese de kalıtsal trombofili araştırması genellikle gebelik ve doğum sonrası dönem tamamlandıktan sonra yapılır.
  • Örnek mavi kapaklı sitratlı tüpe alınır ve soğuk zincirde hızla laboratuvara ulaştırılmalıdır; hemolizli örnek sonucu etkileyebilir.

Değerinizin referans aralığındaki yeri

Bu gösterge yalnızca değerinizin laboratuvar referans aralığına göre konumunu gösterir. "Aralık içinde" olmak sağlıklı olduğunuz, "aralık dışında" olmak hasta olduğunuz anlamına gelmez.

Sonuç nasıl yorumlanır?

Sonuç laboratuvar referans aralığındaysa protein C işlevi ölçüm anında beklenen düzeydedir. Referans aralığının altındaki bir değer kalıtsal eksikliği düşündürebilir; ancak K vitamini antagonisti ilaçlar, K vitamini eksikliği, karaciğer hastalığı, akut pıhtı ve yaygın damar içi pıhtılaşma da düzeyi düşürebilir. Bu nedenle düşük sonuç genellikle bu etkenler ortadan kalktıktan sonra tekrarlanır ve tek başına tanı koydurmaz.

Protein C referans aralıkları (kadın)
YaşReferans aralığı
16–18 yaş70 - 131 %
18 yaş ve üzeri70 - 140 %

Referans aralıkları kadınlar içindir ve anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımızın değerleridir. Aralıklar laboratuvara, yönteme, yaşa ve gebeliğe göre değişir; raporunuzdaki aralık esastır.

Kılavuzlarda

  • Tekrarlayan gebelik kaybında, ek risk faktörü bulunmadıkça kalıtsal trombofili (faktör V Leiden, protrombin mutasyonu, protein C, protein S ve antitrombin eksikliği) taraması rutin olarak önerilmez. (ESHRE Tekrarlayan Gebelik Kaybı Kılavuzu (2022))
  • Kalıtsal trombofili testi; kişisel venöz tromboembolizm öyküsü veya birinci derece akrabada yüksek riskli trombofili bulunması gibi durumlarda düşünülür. Gebelik kaybı, plasenta ayrılması, preeklampsi veya bebekte gelişme geriliği öyküsü nedeniyle rutin olarak önerilmez. (ACOG Practice Bulletin 197 (2018))

Kılavuz eşikleri hekimin genel değerlendirmesine yön verir; kişisel yorum yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Protein C düşüklüğü kalıtsal mıdır?

Kalıtsal olabilir, ancak düşük sonuçların önemli bir kısmı ilaç, akut pıhtı veya karaciğer hastalığı gibi edinsel nedenlere bağlıdır. Hekiminiz bu etkenleri dışlamak için testi uygun dönemde tekrarlatabilir.

Protein C testi gebelikte yapılabilir mi?

Yapılabilir; protein C gebelikte genellikle belirgin değişmez. Yine de kalıtsal trombofili değerlendirmesi çoğu zaman gebelik ve lohusalık sonrasına bırakılır; zamanlamaya hekiminiz karar verir.

Protein C testi için kan sulandırıcıyı bırakmam gerekir mi?

Kendi kendinize ilaç bırakmayın. Kan sulandırıcılar sonucu etkileyebildiğinden testin zamanlamasını ve gerekiyorsa yorumunu hekiminiz planlar.

Protein C ve protein S aynı şey mi?

Hayır; ikisi de pıhtılaşmayı frenleyen doğal proteinlerdir ve birlikte çalışır. Genellikle trombofili değerlendirmesinde birlikte istenirler, ancak ayrı ayrı ölçülür ve yorumlanırlar.

İlişkili testler

Kaynaklar

  1. ACOG Practice Bulletin No. 197: Inherited Thrombophilias in Pregnancy (2018)
  2. ESHRE Guideline: Recurrent Pregnancy Loss (2022)
  3. NICE NG158: Venous thromboembolic diseases – diagnosis, management and thrombophilia testing
  4. StatPearls (NCBI Bookshelf): Protein C Deficiency
  5. Referans aralıkları: anlaşmalı, TS EN ISO 15189 akreditasyonuna sahip laboratuvarımız.

Önemli uyarılar

  • Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
  • Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
  • Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
  • Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
  • Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.

Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin

Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.

Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026