Pıhtılaşma eğilimi (trombofili) için hangi tahliller yapılır?
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir test sonucu tek başına teşhis koydurmaz; sonucunuz mutlaka hekiminiz tarafından belirtileriniz, muayene bulgularınız ve gerekirse ek testlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Kategori: Genel sağlık ve check-up14 tahlil
Pıhtılaşma eğilimi (trombofili) için hangi tahliller yapılır?
Trombofili araştırmasında faktör V Leiden, protrombin gen mutasyonu, protein C, protein S ve APC rezistansı ile lupus antikoagülan, antikardiyolipin ve beta-2 glikoprotein antikorları istenebilir. Bu testler her kadında rutin olarak önerilmez; kişisel veya ailesel pıhtı öyküsü gibi durumlarda, hangi testlerin gerektiğine hekiminiz karar verir.
Genel bilgi
Trombofili, kanın damar içinde pıhtılaşmaya yatkın olması anlamına gelir; kalıtsal olabileceği gibi antifosfolipid antikorları gibi sonradan gelişen nedenlere de bağlı olabilir. Trombofili testleri her kadında rutin tarama olarak önerilmez; doğum kontrol hapı veya menopoz hormon tedavisi öncesinde test gerekip gerekmediği de kişisel ve ailesel öykünüze göre hekiminizin değerlendirmesine bağlıdır. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir. Bu liste, sık istenen testleri tanıtmak içindir; hepsinin yapılması gerekmez.
Hangi tahliller istenebilir?
Bu liste sık istenen tahlilleri tanıtmak içindir; hepsinin yapılması gerekmez. Hangi tahlillerin gerektiğine muayene ve öykünüze göre hekiminiz karar verir.
Kalıtsal trombofili testleri
Hekiminiz bu değerlendirmeye antitrombin düzeyini de ekleyebilir.
- Faktör V Leiden — En sık görülen kalıtsal pıhtılaşma eğilimini DNA’dan araştırır; kişisel veya ailesel pıhtı öyküsünde istenebilir.
- Protrombin Mutasyonu — Protrombin genindeki kalıtsal değişikliği araştırır; genellikle faktör V Leiden ile birlikte istenir.
- Protein C — Pıhtılaşmayı frenleyen protein C’nin işlevini ölçer; kalıtsal eksikliği araştırmak için uygun zamanda istenir.
- Protein S — Protein C’ye yardım eden protein S’yi ölçer; gebelik ve östrojenli ilaçlarla düştüğü için zamanlaması önemlidir.
- APC Rezistansı — Kanın doğal pıhtı önleyici sisteme yanıtını ölçer; direnç çoğunlukla faktör V Leiden ile ilişkili olabilir.
Antifosfolipid antikor testleri
Pozitif çıkan antikor testleri, geçici yükselmeleri ayırt etmek için en az 12 hafta arayla tekrarlanarak değerlendirilir.
- Lupus Antikoagülan — Antifosfolipid sendromunun en önemli laboratuvar göstergelerindendir; açıklanamayan pıhtı ve bazı gebelik komplikasyonlarında istenebilir.
- Antikardiyolipin IgG — Antifosfolipid antikorlarından birini ölçer; lupus antikoagülan ve beta-2 glikoprotein testleriyle birlikte yorumlanır.
- Antikardiyolipin IgM — Antikardiyolipin antikorunun IgM türünü ölçer; IgG sonucuyla birlikte değerlendirmeyi tamamlar.
- Beta-2 Glikoprotein I IgG — Antifosfolipid sendromu araştırmasında kullanılan antikor testlerinden biridir; diğer antikor sonuçlarıyla birlikte okunur.
- Anti-β2 Glikoprotein I IgM — Beta-2 glikoprotein antikorunun IgM türünü ölçer; IgG testiyle birlikte istenebilir.
Pıhtı şüphesinde ve genel değerlendirmede
Rutin olarak önerilmeyen testler
Bu testler sık istense de güncel kılavuzlar trombofili değerlendirmesinde rutin kullanılmalarını önermez.
- MTHFR — Toplumda çok sık görülen bir gen farklılığıdır; kılavuzlar pıhtı veya düşük araştırmasında rutin bakılmasını önermez.
- Homosistein — Vitamin eksiklikleri ve böbrek işlevinden etkilenir; trombofili araştırmasında rutin olarak önerilmez, özel durumlarda istenebilir.
Ne zaman yapılır?
- Genetik testler (faktör V Leiden, protrombin mutasyonu) gebelik, kan sulandırıcı kullanımı veya pıhtı döneminden etkilenmez; herhangi bir zamanda yapılabilir.
- Protein C, protein S, APC rezistansı ve lupus antikoagülan; yeni geçirilmiş pıhtı, kan sulandırıcı kullanımı, gebelik ve lohusalıktan etkilenebildiği için zamanlamayı hekiminiz planlar.
- Kalıtsal protein S eksikliği araştırması genellikle gebelik ve lohusalık döneminden sonraya, östrojenli ilaçların etkisinden uzak bir döneme bırakılır.
- Antifosfolipid antikorları pozitif çıkarsa en az 12 hafta sonra tekrar edilir.
- Doğum kontrol hapı veya menopoz hormon tedavisi öncesinde test yapılıp yapılmayacağına, kişisel ve ailesel öykünüze göre hekiminiz karar verir.
Tahlile hazırlık
- Çoğu trombofili testi için açlık gerekmez; homosistein istendiyse laboratuvar açlık isteyebilir.
- Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bildirin; ilacınızı test için kendi kendinize bırakmayın, zamanlamayı hekiminiz planlar.
- Doğum kontrol hapı, bant ya da halka gibi östrojen içeren yöntemler veya menopoz hormon tedavisi kullanıyorsanız belirtin.
- Kendinizde veya birinci derece akrabalarınızda (anne, baba, kardeş) pıhtı öyküsü ve bilinen trombofili sonucu varsa hekiminize ayrıntılı anlatın.
- Gebe veya lohusaysanız söyleyin; genetik testler için laboratuvar onam ya da anamnez formu isteyebilir.
Sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Kalıtsal trombofili saptanan kadınların çoğunda yaşam boyu hiç pıhtı gelişmez; test negatif çıkması da pıhtı riskinin olmadığı anlamına gelmez. Protein C, protein S ve APC rezistansı gibi işlev testleri gebelik, ilaçlar ve yeni geçirilmiş pıhtıdan etkilenebildiği için aralık dışı sonuçlar tekrar ile doğrulanır. Tedavi veya korunma kararları yalnızca test sonucuna değil, kişisel ve ailesel öykünüze ve eşlik eden risk etkenlerine göre hekiminiz tarafından verilir; tek sonuç tanı koydurmaz.
Tahlil dışı değerlendirmeler
- Kişisel ve ailesel pıhtı öyküsünün ayrıntılı değerlendirilmesi
- Pıhtı şüphesinde bacak toplardamarlarının doppler ultrasonu
- Gebelik öncesi ve gebelikte pıhtı riskinin değerlendirilmesi
- Gerekirse genetik danışmanlık
İlgili hesaplayıcılar
Beklemeden başvurun
Bir bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık; ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, kan tükürme ya da ani şiddetli baş ağrısı, görme veya konuşma bozukluğu olursa tahlil beklemeden 112’yi arayın.
Sık sorulan sorular
Doğum kontrol hapına başlamadan önce trombofili testi yapılmalı mı?
Her kadında rutin olarak önerilmez. Hekiminiz kişisel ve ailesel pıhtı öykünüzü değerlendirerek test gerekip gerekmediğine ve size uygun yönteme karar verir.
Menopoz hormon tedavisi öncesi pıhtı testi gerekir mi?
Rutin olarak her kadına gerekmez. Kendinizde veya yakın akrabalarınızda pıhtı öyküsü varsa hekiminiz test ve tedavi seçeneklerini buna göre değerlendirir.
MTHFR mutasyonum çıktı, bu ne anlama gelir?
MTHFR gen farklılığı toplumda çok yaygındır ve güncel kılavuzlara göre tek başına pıhtı ya da gebelik kaybı riskini açıklayan bir bulgu olarak kabul edilmez. Sonucunuzu öykünüzle birlikte hekiminize değerlendirtin.
Tekrarlayan düşükte trombofili testi yapılır mı?
Tekrarlayan gebelik kaybında antifosfolipid antikorları değerlendirilebilir. Kalıtsal trombofili testleri ise güncel kılavuzlarda bu durum için rutin olarak önerilmez; hekiminiz öykünüze göre karar verir.
Gebelikte trombofili testleri yapılabilir mi?
Genetik testler gebelikte yapılabilir ve sonuç değişmez. Protein S gibi bazı testler gebelikte doğal olarak düştüğü için yanıltıcı olabilir; zamanlamaya hekiminiz karar verir.
İlgili rehberler
Kaynaklar
- ACOG Practice Bulletin No. 197: Inherited Thrombophilias in Pregnancy. Obstet Gynecol. 2018;132:e18–e34
- ESHRE Guideline: Recurrent Pregnancy Loss (2022 güncellemesi)
- Middeldorp S ve ark. American Society of Hematology 2023 guidelines for management of venous thromboembolism: thrombophilia testing. Blood Adv. 2023
- CDC – U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2024
- Miyakis S ve ark. International consensus statement on an update of the classification criteria for definite antiphospholipid syndrome. J Thromb Haemost. 2006
Önemli uyarılar
- Hiçbir test kendi başına teşhis yerine geçmez.
- Hiçbir test sonucu tek başına kesin kabul edilerek teşhis konmaz; özellikle ciddi durumlarda sonuç, destekleyici klinik ve laboratuvar kanıtlarıyla doğrulanır.
- Bu sayfadaki bilgilere dayanarak kendinizi sağlıklı ya da hasta olarak değerlendirmeyin; tedavi başlatmayın, kesmeyin veya ilaç dozunu değiştirmeyin.
- Tek bir ölçüm; açlık durumu, adet döngüsünün günü, gebelik, kullanılan ilaç ve takviyeler (ör. biotin), enfeksiyon veya numune koşulları nedeniyle olağan dışı çıkabilir. Hekiminiz gerekirse testi tekrarlatır.
- Şiddetli ağrı, yoğun kanama, bayılma, nefes darlığı gibi acil belirtilerde test sonucunu beklemeden 112'yi arayın.
Sonucunuzu uzman hekimimizle değerlendirin
Tahlil sonuçlarınızı belirtileriniz ve muayene bulgularınızla birlikte değerlendirmek için randevu alın.
Tıbbi içerik editörü: Op. Dr. Şükrü Sanus, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Son güncelleme: 29.09.2026