روز 11 دوران نفاس
به طور خلاصه: در روز 11 بعد از زایمان چه اتفاقی می‌افتد؟
در روز یازدهم بعد از زایمان، هدف تغذیه حمایت از بهبودی بدن و تولید شیر است. مادر شیرده روزانه حدود 450–500 kcal انرژی اضافه نیاز دارد که با وعده‌های متعادل از سبزی، میوه، غلات کامل، حبوبات، تخم‌مرغ، گوشت و لبنیات تأمین می‌شود. هر وقت تشنه شدید آب بنوشید، غذاهای سرشار از آهن بخورید و رژیم نگیرید.
روز 11 دوران نفاس – توضیح انیمیشنی
روز 11: صفحه 40 روزه دوران نفاس، جمع شدن رحم، خونریزی نفاس، حجم معده نوزاد و تغییر وزن او (انیمیشن نمادین).
راهنمای نشانه‌های انیمیشن
- RING
- حلقه رنگی: 40 روز دوران نفاس و مراحل آن؛ فاصله‌های روی حلقه هفته‌ها را از هم جدا می‌کنند
- LOCHIA
- نوار داخلی و نوار بهداشتی: رنگ خونریزی نفاس (قرمز ← صورتی-قهوه‌ای ← سفید مایل به زرد) و مقدار آن
- BLUES
- کمان آبی: روزهای 3–14 که ممکن است غم پس از زایمان (بیبی بلوز) دیده شود
- UTERUS
- رحم: وزن (g) و ارتفاع آن نسبت به ناف (cm)؛ خط‌چین هم‌سطح ناف است
- STOMACH
- دایره: مقدار تقریبی شیری که نوزاد در هر وعده می‌خورد (ml)؛ حلقه‌های خط‌چین روز 1، روز 3، هفته اول و ماه اول
- FEED
- قطره و پوشک: تعداد دفعات شیردهی در 24 ساعت و حداقل پوشک خیس مورد انتظار
- WEIGHT
- نمودار: تغییر وزن نوزاد نسبت به وزن هنگام تولد (%)
- ICONS
- آیکون‌های بیرونی: اولین شیردهی، آمدن شیر، غربالگری خون پاشنه پا، افتادن بند ناف، بازگشت به وزن تولد، ماه اول، معاینه روز چهلم
مرحله
ترمیم
خونریزی نفاس
سفید مایل به زرد (لوشیای آلبا)
رحم
≈ 380 g
شیر
شیر انتقالی
معده نوزاد (در هر وعده)
62 ml
وزن نوزاد (نسبت به تولد)
-0.6%
پوشک خیس (24 ساعت)
6
تا روز چهلم
29 روز
در بدن شما چه می‌گذرد؟
در این روزها خونریزی شروع به سفید مایل به زرد شدن می‌کند و رحم با ادامه کوچک شدن دیگر از روی شکم لمس نمی‌شود. به دلیل خونی که هنگام زایمان از دست داده‌اید، ذخایر آهن بدن ممکن است کم شده باشد؛ این یکی از عوامل مهم افزایش خستگی است.
نوزاد شما امروز
نوزاد به احتمال زیاد به وزن تولد رسیده یا خیلی نزدیک شده است و از این پس انتظار می‌رود هفته‌ای حدود 150–200 g وزن بگیرد. دست‌کم 6 پوشک خیس در روز و مدفوع زرد و دانه‌دانه، مطمئن‌ترین نشانه‌های تغذیه کافی هستند.
شیردهی و تغذیه
مقدار شیر مادر بیش از هر غذای خاصی به دفعات و کیفیت مکیدن نوزاد بستگی دارد؛ 8–12 بار شیردهی در 24 ساعت بهترین محرک تولید شیر است. خوردن گوشت قرمز، تخم‌مرغ، عدس، نخود و سبزی‌های برگ‌سبز تیره همراه با میوه‌های دارای ویتامین C جذب آهن را بیشتر می‌کند.
احساسات و استراحت
گرسنه ماندن و وعده‌های نامنظم، همراه با بی‌خوابی، می‌تواند زودرنجی و بی‌حالی را به‌وضوح بیشتر کند. داشتن میان‌وعده‌های سالم و آماده دم دست، هم انرژی و هم حالتان را متعادل می‌کند.
مراقبت و بهداشت
کنار جای شیردهی یک بطری آب بگذارید؛ نوشیدن چند جرعه در هر وعده شیردهی ساده‌ترین راه حفظ تعادل مایعات است. اگر یبوست دارید، غذاهای پرفیبر و مصرف آب را با هم بیشتر کنید.
توصیه‌های امروز
- جایی که شیر می‌دهید یک پارچ آب و یک کاسه آجیل بگذارید
- چای و قهوه را همراه غذا نه، بلکه بین وعده‌ها بنوشید
- از نزدیکانی که می‌خواهند غذا بیاورند، غذاهای ساده و مقوی بخواهید
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
بی‌حالی شدید، سرگیجه، تپش قلب یا رنگ‌پریدگی آشکار ممکن است نشانه کم‌خونی باشد؛ در این صورت به پزشک مراجعه کنید. تشنگی دائمی با وجود نوشیدن آب فراوان و ادرار خیلی کم هم باید بررسی شود.
باورهای قدیمی و واقعیت
کاچی، حلوا و شیر و خرما که با آرد، روغن، شکر، زعفران و گلاب تهیه می‌شوند، بخش دوست‌داشتنی پذیرایی از زائو و جشن گرفتن مادر تازه در فرهنگ ایرانی هستند. اما هیچ شواهد علمی نشان نمی‌دهد که کاچی شیر را زیاد کند؛ شیر با شیردهی مکرر و مؤثر بیشتر می‌شود. می‌توانید از کاچی لذت ببرید، اما به دلیل قند و چربی زیاد نباید جای آب و وعده‌های مغذی را بگیرد.
جدول روز به روز دوران نفاس
| روز | موضوع | مرحله |
|---|---|---|
| روز 1 | اولین روز پس از زایمان | 72 ساعت اول |
| روز 2 | آغوز (کلستروم) | 72 ساعت اول |
| روز 3 | آمدن شیر و زردی نوزاد | 72 ساعت اول |
| روز 4 | سفت و پر شدن پستان‌ها | آمدن شیر |
| روز 5 | غم پس از زایمان (بیبی بلوز) | آمدن شیر |
| روز 6 | مراقبت از بخیه و دستشویی | آمدن شیر |
| روز 7 | پایان هفته اول | آمدن شیر |
| روز 8 | حمام زائو؛ کی و چطور؟ | ترمیم |
| روز 9 | خواب و خستگی | ترمیم |
| روز 10 | افتادن بند ناف نوزاد | ترمیم |
| روز 11 | تغذیه زائو | ترمیم |
| روز 12 | ترشحات سفید مایل به زرد | ترمیم |
| روز 13 | مراقبت از زخم سزارین | ترمیم |
| روز 14 | پایان هفته دوم | ترمیم |
| روز 15 | افسردگی پس از زایمان | سازگاری |
| روز 16 | ترک نوک پستان و ماستیت | سازگاری |
| روز 17 | مهمانان و باور چله‌بری | سازگاری |
| روز 18 | کف لگن و تمرین کگل | سازگاری |
| روز 19 | تعریق شبانه و هورمون‌ها | سازگاری |
| روز 20 | زائو کی می‌تواند بیرون برود؟ | سازگاری |
| روز 21 | جهش رشد هفته سوم | سازگاری |
| روز 22 | شکم، شکم‌بند و دیاستاز رکتوس | سازگاری |
| روز 23 | بلند کردن بار و رانندگی | سازگاری |
| روز 24 | حمایت همسر و خانواده | سازگاری |
| روز 25 | دارو، چای و قهوه در شیردهی | سازگاری |
| روز 26 | دوشیدن و نگهداری شیر مادر | سازگاری |
| روز 27 | کم‌خونی پس از زایمان | سازگاری |
| روز 28 | هفته چهارم: خونریزی تمام می‌شود؟ | سازگاری |
| روز 29 | ورزش بعد از زایمان | بازیابی و روز چهلم |
| روز 30 | یک‌ماهگی نوزاد | بازیابی و روز چهلم |
| روز 31 | کاهش وزن بعد از زایمان | بازیابی و روز چهلم |
| روز 32 | بازگشت به رابطه جنسی | بازیابی و روز چهلم |
| روز 33 | پیشگیری از بارداری بعد از زایمان | بازیابی و روز چهلم |
| روز 34 | ریزش مو و تغییرات پوست | بازیابی و روز چهلم |
| روز 35 | هفته پنجم: ساختن روال روزانه | بازیابی و روز چهلم |
| روز 36 | آمادگی برای معاینه هفته ششم | بازیابی و روز چهلم |
| روز 37 | تقویت کف لگن و عضلات شکم | بازیابی و روز چهلم |
| روز 38 | حمام چله و آداب آن | بازیابی و روز چهلم |
| روز 39 | نکات مهم پس از پایان نفاس | بازیابی و روز چهلم |
| روز 40 | پایان چله: روز چهلم نفاس | بازیابی و روز چهلم |
پرسش‌های رایج
مادر شیرده چه بخورد؟
تغذیه متعادل و متنوع کافی است: سبزی، میوه، غلات کامل، حبوبات، گوشت، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات. معمولاً نیازی به رژیم خاص یا فهرست ممنوعه نیست.
کدام غذاهای مادر باعث نفخ نوزاد می‌شود؟
ثابت نشده است که غذاهایی مثل کلم یا حبوباتی که مادر می‌خورد در نوزاد نفخ ایجاد کند. اگر پس از غذای خاصی مدام بی‌قراری آشکار در نوزاد می‌بینید، پیش از حذف کامل آن با پزشک صحبت کنید.
مادر شیرده روزانه چقدر آب بنوشد؟
مقدار دقیقی وجود ندارد؛ نوشیدن هنگام تشنگی و روشن بودن رنگ ادرار معیار کافی است. بیشتر مادران نوشیدن یک لیوان آب در هر وعده شیردهی را کاربردی می‌دانند.
معاینه پس از زایمان در SoftCare Clinic
برای معاینه دوران نفاس، مشکلات شیردهی، بررسی بخیه یا زخم سزارین و افسردگی پس از زایمان از پزشکان متخصص ما نوبت بگیرید.
اطلاعات این صفحه، اطلاعات عمومی درباره یک دوره سالم پس از زایمان است و جایگزین معاینه نمی‌شود. خونریزی شدید، تب، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا فکر آسیب رساندن به خود یا نوزاد، وضعیت اورژانسی است: با اورژانس 115 تماس بگیرید.
ویراستار محتوای پزشکی: Op. Dr. Şükrü Sanus